Nóng ran diễn biến chiến sự Nga-Ukraine

Những ngày qua, tình hình chiến sự Nga-Ukraine nóng ran trở lại với các đòn tấn công liên tục, gây ra những thiệt hại nặng nề cho cả hai bên. Diễn biến này cùng với sự đình trệ trong đàm phán khiến triển vọng hòa bình cho cuộc xung đột - vốn đã kéo dài gần nửa thập niên - ngày càng trở nên khó đoán.

Leo thang các đòn không kích

Ngày 25-5 đánh dấu sự leo thang mới nhất khi Bộ Ngoại giao Nga tuyên bố rằng từ nay Moscow sẽ tiến hành “các đòn tấn công có hệ thống” nhằm vào nhiều mục tiêu khác nhau trên khắp thủ đô Kiev của Ukraine để đáp trả vụ tấn công nhằm vào ký túc xá của một trường cao đẳng ở thị trấn Starobelsk ở Cộng hòa Nhân dân Lugansk (LPR) tự xưng thuộc miền đông Ukraine do Nga kiểm soát, theo đài RT.

Tuyên bố của Bộ Ngoại giao Nga được đưa ra một ngày sau khi Moscow phát động cuộc không kích trả đũa quy mô lớn nhằm vào Kiev. Nga cáo buộc Ukraine tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) vào trường cao đẳng ở Lugansk. Đòn tấn công khiến ít nhất 21 người thiệt mạng trong ký túc xá, phần lớn là nữ sinh.

Theo Bộ Ngoại giao Nga, vụ tấn công ở Starobelsk là một minh chứng nữa cho “bản chất phát xít và khủng bố của Kiev, lực lượng cố tình nhắm vào dân thường và không ngần ngại sát hại trẻ em”. Bộ này cảnh báo rằng Moscow đang thay đổi cách tiếp cận trong cuộc xung đột Ukraine.

“Đây là giọt nước tràn ly. Trong hoàn cảnh này, Lực lượng Vũ trang Nga sẽ tiến hành các đòn tấn công có hệ thống nhằm vào tổ hợp công nghiệp – quân sự của Ukraine tại Kiev, bao gồm các địa điểm thiết kế, sản xuất, lập trình và chuẩn bị sử dụng UAV” - Bộ Ngoại giao Nga tuyên bố, thêm rằng chiến dịch cũng sẽ nhắm tới “các trung tâm ra quyết định và sở chỉ huy”.

Cũng theo bộ này, các mục tiêu được chỉ định nằm rải rác khắp Kiev, đồng thời kêu gọi công dân nước ngoài, bao gồm các nhà ngoại giao và đại diện của các tổ chức quốc tế, lập tức rời khỏi thủ đô Ukraine. Cơ quan này cũng cảnh báo người dân Kiev tránh xa “các cơ sở hạ tầng quân sự và hành chính của chính quyền [Tổng thống Ukraine Volodymyr] Zelensky”.

Về phía Kiev, quân đội Ukraine bác bỏ trách nhiệm đối với vụ tấn công vào ký túc xá sinh viên, cho biết mục tiêu mà họ nhắm tới là một đơn vị chỉ huy UAV tinh nhuệ của Nga. Bình luận về lời cảnh báo mới nhất của Nga cũng như lời kêu gọi người nước ngoài rời khỏi Kiev, Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha kêu gọi các đồng minh không khuất phục trước “sự tống tiền của Nga”.

Liên quan vụ tấn công của Nga nhằm vào Kiev bằng loạt UAV và tên lửa, bao gồm tên lửa siêu thanh Oreshnik, cảnh sát Kiev ngày 26-5 cho biết số người thiệt mạng trong cuộc tấn công đã tăng lên 3 người, cùng 92 người bị thương, theo hãng thông tấn Ukrinform.

Trong những tháng gần đây, Ukraine đã nâng cao đáng kể năng lực tác chiến bằng UAV và đạt nhiều thành công trong việc tấn công các mục tiêu của Nga, đặc biệt là cơ sở hạ tầng năng lượng. Ngày 25-5, Bộ Tổng tham mưu Ukraine nói rằng lực lượng Ukraine đã tấn công và gây hư hại kho dầu Belets ở tỉnh Bryansk của Nga.

Theo bộ này, cơ sở này nằm cách biên giới phía bắc Ukraine khoảng 60 km và là mắt xích quan trọng trong việc cung cấp nhiên liệu cho quân đội Nga.

Ukraine cũng tuyên bố đã tiến hành thành công hai cuộc tấn công nhằm vào các kho đạn của Nga tại bán đảo Crimea và tỉnh Donetsk trong ngày 25-5.

Chuyện gì tiếp theo?

Sự gia tăng của các vụ tấn công diễn ra khi vòng đàm phán gần đây nhất giữa Mỹ, Nga và Ukraine tại Geneva đã kết thúc cách đây hơn hai tháng mà chưa ấn định thời điểm cho vòng tiếp theo. Trong bối cảnh này, giới quan sát cho rằng các diễn biến tiếp theo sẽ tiếp tục phức tạp.

Viết trên trang Fair Observer, nhà phân tích địa chính trị người Nga Ivan Turulin, chuyên về chính sách đối ngoại của Nga, nhận định rằng Moscow hiện có cơ hội tiến hành thêm một chiến dịch mùa hè quy mô lớn trong năm 2026 nhằm cố gắng kiểm soát phần lãnh thổ còn lại của tỉnh Donetsk.

Theo ông Turulin, hiện tại, khi Mỹ bị phân tâm do cuộc chiến với Iran, châu Âu chịu sức ép từ Washington trong trách nhiệm với liên minh NATO, giá dầu toàn cầu tiếp tục tăng, Moscow có cơ hội tiến hành thêm một chiến dịch tấn công nữa rồi điều chỉnh các yêu cầu trên bàn đàm phán.

Cụ thể, các vấn đề của nền kinh tế Nga là yếu tố quan trọng nhất có thể ảnh hưởng tới lập trường đàm phán của Moscow. Các lệnh trừng phạt kinh tế, những đòn tấn công của Ukraine vào hạ tầng dầu mỏ Nga và sự sụt giảm giá dầu toàn cầu trong những năm gần đây đều gây tác động tiêu cực tới sức khỏe kinh tế của Moscow, đồng thời tạo ra nguy cơ lớn nhất đối với việc tài trợ cho ngành công nghiệp quân sự và lực lượng vũ trang Nga.

Theo Bộ Tài chính Nga, doanh thu từ dầu khí trong năm 2025 đã giảm 23,8% so với năm 2024. Tuy nhiên, khi xung đột tại Trung Đông kéo dài, giá dầu Brent gần đây đã ổn định ở mức trên 95 USD/thùng. Giá dầu Urals của Nga trên các tàu chở dầu tại cảng Ấn Độ đạt 98,93 USD/thùng, trong khi dầu thô tại các cảng Nga được giao dịch ở mức hơn 73 USD/thùng. Nhờ đó, Nga có cơ hội ổn định nền kinh tế trong ít nhất vài tháng, và điều này diễn ra đúng vào thời điểm trước thềm một chiến dịch mùa hè mới.

Cùng lúc đó, Mỹ đang dồn sự chú ý vào xung đột với Iran, trong khi Tổng thống Donald Trump ngày càng gây sức ép lên NATO vì cho rằng các đồng minh châu Âu chưa hỗ trợ đủ cho Washington. Điều này khiến châu Âu rơi vào thế khó: vừa phải đối phó sức ép từ Nga, vừa phải giữ quan hệ với Mỹ. Nga được cho là đang tìm cách tận dụng mâu thuẫn trong NATO và sự phân tâm của phương Tây để gia tăng sức ép lên Ukraine, đồng thời buộc châu Âu phải chấp nhận các điều kiện của Moscow.

Ông Turulin nhận định rằng sau kết quả của chiến dịch quân sự mùa hè năm 2026, lập trường đàm phán của Nga có thể thay đổi so với năm 2025.

“Nếu đạt được thành công trên chiến trường và chinh phục quân sự phần lãnh thổ còn lại của tỉnh Donetsk, hoặc đạt được những bước tiến đáng kể tại các khu vực khác của Ukraine, Nga có thể cứng rắn hơn trong đàm phán” - ông nhận định. Moscow cũng có thể yêu cầu chuyển giao toàn bộ các tỉnh Zaporizhzhia và Kherson, cũng như thiết lập một vùng đệm trung lập dọc toàn bộ biên giới giữa Nga và Ukraine.

Ngược lại, nếu tới tháng 10-11 lực lượng Nga không cải thiện đáng kể vị thế trên chiến trường trong chiến dịch tấn công sắp tới, đồng thời xung đột Trung Đông được giải quyết và giá dầu quay trở lại mức 60–70 USD/thùng, giới lãnh đạo Nga có thể sẵn sàng hơn trong việc tìm kiếm một thỏa hiệp và đạt thỏa thuận ngừng bắn dọc theo chiến tuyến hiện tại.

Trong khi đó, Ukraine có thể bị bào mòn nghiêm trọng sau thêm một chiến dịch mùa hè nữa, điều có thể khiến nguồn nhân lực và vật lực của nước này tiếp tục suy kiệt.