Tình hình Trung Đông tiếp tục xuất hiện nhiều thông tin quan trọng.
Tổng thống Iran sẵn sàng đạt thỏa thuận “danh dự” để chấm dứt xung đột
Tổng thống Iran - ông Masoud Pezeshkian tái khẳng định cam kết của Tehran đối với con đường ngoại giao nhằm giảm căng thẳng tại Tây Á, hãng thông tấn Tân Hoa Xã tuyên bố trên trang web của Văn phòng Tổng thống Iran ngày 26-5.
Trong các cuộc điện đàm với lãnh đạo Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Qatar và Oman, ông Pezeshkian cho biết Iran sẵn sàng đạt được một “khuôn khổ danh dự” nhằm chấm dứt cuộc chiến với Mỹ và Israel, đồng thời khẳng định Tehran đã chứng minh thiện chí trong đối thoại.
Ông cho biết các nỗ lực “nghiêm túc và ở cấp độ chuyên gia” đang được triển khai để hoàn thiện dự thảo văn kiện cho một thỏa thuận “toàn diện và công bằng”.
Tổng thống Ai Cập -Abdel Fattah el-Sisi nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường đoàn kết trong thế giới Hồi giáo và bày tỏ ủng hộ mạnh mẽ đối với các cuộc đàm phán đang diễn ra.
Quốc vương Qatar - ông Tamim bin Hamad Al Thani bày tỏ hy vọng đạt được thỏa thuận cuối cùng và cam kết tiếp tục các nỗ lực trung gian hòa giải.
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan hoan nghênh tiến trình đàm phán hiện nay, trong khi Quốc vương Oman Haitham bin Tariq tái khẳng định cam kết của Muscat đối với các cuộc tham vấn mang tính xây dựng.
Iran và Mỹ đạt được thỏa thuận ngừng bắn hôm 8-4 sau 40 ngày giao tranh. Sau lệnh ngừng bắn, hai bên đã tiến hành một vòng đàm phán hòa bình tại thủ đô Islamabad (Pakistan) trong các ngày 11 và 12-4, song chưa đạt được thỏa thuận.
Trong những tuần gần đây, truyền thông cho biết Tehran và Washington đã trao đổi nhiều đề xuất về các điều kiện hòa bình thông qua vai trò trung gian của Pakistan, đồng thời đang xúc tiến hoàn thiện một bản ghi nhớ nhằm chấm dứt xung đột.
Iran kêu gọi Iraq ngăn lãnh thổ bị sử dụng để đe dọa Tehran
Ngày 26-5, Phó Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Ali Bagheri Kani đã kêu gọi Iraq có biện pháp bảo đảm lãnh thổ và không phận nước này không bị sử dụng để đe dọa hoặc tấn công Iran, hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin.
Theo Tasnim, ông Bagheri Kani nhấn mạnh cần phải loại bỏ tận gốc các mối đe dọa như vậy, đồng thời khẳng định Iran sẵn sàng hợp tác tích cực với Iraq để xử lý vấn đề.
Những phát biểu trên được đưa ra trong cuộc gặp giữa ông Bagheri Kani và Cố vấn An ninh Quốc gia Iraq Qasim al-Araji bên lề Diễn đàn An ninh Quốc tế Moscow lần thứ 14 (diễn ra từ ngày 26 đến 29-5).
Có tin Iran yêu cầu Mỹ giải phóng 24 tỉ USD tài sản bị phong tỏa
Ngày 26-5, Tasnim dẫn một nguồn tin am hiểu gần với đoàn đàm phán Iran cho biết Tehran đã yêu cầu giải phóng 24 tỉ USD tài sản bị phong tỏa trong khuôn khổ các cuộc đàm phán với Mỹ nhằm chấm dứt xung đột.
Tasnim cho biết theo dự thảo bản ghi nhớ (MoU) gồm 14 điều đang được Tehran và Washington hoàn thiện, các tài sản bị đóng băng của Iran phải được giải phóng trong quá trình đàm phán hòa bình.
Nguồn tin cho biết Iran yêu cầu một nửa số tiền được giải ngân ngay sau khi công bố MoU, trong khi phần còn lại phải được chuyển trong vòng 60 ngày.
Theo nguồn tin này, chuyến thăm của Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf đến Qatar hôm 26-5 nhằm đạt được đồng thuận về cơ chế thực hiện yêu cầu của Tehran, cũng như tìm cách giúp Iran tiếp cận trước khoản tài sản bị phong tỏa trị giá 12 tỉ USD trong giai đoạn đầu.
Nguồn tin mô tả kết quả chuyến thăm là “tích cực”, cho biết các cuộc trao đổi “diễn ra tốt đẹp và giúp thúc đẩy tiến triển trong tổng thể đàm phán”.
Tuy nhiên, nguồn tin cũng cảnh báo rằng Iran đang hành động hết sức thận trọng do “Mỹ từng thất hứa trong quá khứ”.
Trong khi đó, hãng thông tấn bán chính thức Fars dẫn một nguồn tin khác gần với nhóm đàm phán Iran cho biết Tehran từ chối tiến hành bất kỳ cuộc thương lượng nào nếu các điều kiện tiên quyết, bao gồm việc giải phóng tài sản bị phong tỏa, chưa được đáp ứng.
Fars cho biết bất đồng nghiêm trọng cuối cùng giữa Iran và Mỹ về việc khởi động đàm phán nằm ở phương thức để Tehran tiếp cận số tài sản bị chặn, vấn đề hiện đang được giải quyết thông qua vai trò trung gian của Qatar.
Theo hãng tin này, sau các cuộc tham vấn giữa quan chức Iran và Qatar tại Doha, đã có tiến triển trong việc tháo gỡ bế tắc.
Hôm 26-5, một phái đoàn cấp cao Iran gồm Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf, Ngoại trưởng Abbas Araghchi và Thống đốc Ngân hàng Trung ương Abdolnaser Hemmati đã tới Doha để thảo luận với phía Qatar về khả năng đạt thỏa thuận hòa bình với Mỹ, theo hãng tin Mehr.
Các bên liên quan chưa lên tiếng chính thức về thông tin trên.
Mỹ bác tin nối lại hộ tống tàu thương mại qua eo biển Hormuz
Ngày 26-5, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã bác bỏ các thông tin truyền thông cho rằng Hải quân Mỹ nối lại hoạt động hộ tống tàu thương mại qua eo biển Hormuz, đồng thời nhấn mạnh chiến dịch mang tên “Dự án Tự do” vẫn chưa được tái khởi động.
Trước đó vào đầu tháng 5, chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động sáng kiến này nhằm bảo đảm hoạt động lưu thông an toàn của tàu thuyền qua tuyến hàng hải chiến lược nói trên.
Tuy nhiên, chưa đầy 24 giờ sau khi phát động, chiến dịch đã bị đình chỉ sau khi Iran tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền, đồng thời phóng UAV và tên lửa, khiến căng thẳng vốn đã cao tại vùng Vịnh tiếp tục leo thang.
Ông Trump khi đó cho biết quyết định đình chỉ được đưa ra “theo đề nghị” của Pakistan và một số quốc gia khác, đồng thời xuất phát từ tiến triển trong các cuộc đàm phán với Iran.
Theo thông tin được đề cập, Tehran trên thực tế đã khiến hoạt động giao thông qua eo biển Hormuz gần như tê liệt sau các cuộc tấn công nhằm vào lãnh thổ Iran do Israel và Mỹ tiến hành hồi cuối tháng 2.
