Làm mới nhạc cổ điển

Sau năm mùa khá thành công với Giai điệu mùa thu và giờ là hai buổi diễn định kỳ hằng tháng cộng với việc đã có mặt trên bản đồ dàn nhạc giao hưởng châu Á của dàn nhạc HSBO, khán giả có quyền mơ nhạc cổ điển đang dần tìm được chỗ đứng trong lòng công chúng. Thế nhưng để công chúng thật sự quen với nhạc cổ điển không chỉ cần một thời gian dài mà cả những cách làm mới đang dần thành một dòng chảy.

Mới mẻ trong cổ điển

Bên cạnh dòng chảy âm nhạc hàn lâm đúng nghĩa cổ điển (classic) còn một dòng chảy khác của âm nhạc cổ điển giúp công chúng tiếp cận dễ hơn. Đó là cổ điển với những cách làm mới (Neo classic hay New classic), có pha trộn với dòng nhạc pop, rock, jazz... giúp công chúng làm quen dần với loại hình này. Nhìn ra thế giới, việc làm mới các tác phẩm kinh điển của âm nhạc cổ điển sao cho “dễ nuốt” hơn đối với giới trẻ đã được nhiều nghệ sĩ, nhóm nhạc thực hiện cũng không còn là chuyện lạ.

Không ai có thể phủ nhận cách làm mới này khi một bộ phận không nhỏ giới trẻ yêu thích các tác phẩm cổ điển của Beethoven, Mozart, Paganini qua tay vĩ cầm bão táp của Vanessa Mae. Nữ nghệ sĩ vĩ cầm này cũng không từ chối trình diễn các tác phẩm hiện đại của The Beatles hay Michael Jackson.

Hoặc nhóm Il Divo với bốn thành viên đến từ bốn quốc gia có thể xem là nhóm nhạc hiện thành công nhất với thể loại pop-opera. Il Divo thường trình diễn các bản opera kinh điển ở các không gian rộng, các sự kiện lớn như chung kết Hoa hậu Thế giới 2004, American Idol, World Cup 2006 chứ không bó hẹp trong phạm vi nhà hát. Và các bản opera cũng được hòa âm mới phù hợp với phong cách biểu diễn trẻ trung của nhóm.

Dòng chảy nhạc cổ điển trong nước cũng nhích dần theo trào lưu hiện đại nêu trên. Ca sĩ Đức Tuấn từng chia sẻ với Pháp Luật TP.HCM: “Cách thể hiện cổ điển là chuẩn mực nhưng chỉ phù hợp với người trong thời đại đó. Bây giờ, những ca khúc đó vẫn hay nhưng phải mang hơi thở, tâm tư, tình cảm của thời đại; vì vậy bắt buộc phải biến đổi”.

Và anh chính là gương mặt tiêu biểu nhất cho dòng chảy ấy với việc hòa âm lại các ca khúc opera kinh điển thế giới theo phong cách nhạc pop, điện tử, jazz trong album Đức Tuấn: The Broadway Album - Music of the night. Sau anh, nhiều dự án khác cũng đã và đang diễn ra.

Lời Việt cho tác phẩm khí nhạc cổ điển

Đêm 8-9 vừa qua, buổi công diễn ca múa hợp xướng Lục Vân Tiên của nhạc sĩ Vũ Đình Ân là một nỗ lực đưa thể loại âm nhạc kén khán giả đến với số đông khán giả. Nhạc sĩ Vũ Đình Ân còn có tham vọng xa hơn khi kết hợp với các nhạc cụ dân tộc và các làn điệu dân ca quen thuộc như Lý kéo chài, Lý con sáo Gò Công, Lý ngựa ô, Lý Cái mơn...

Nhóm Credo sẽ trình diễn các ca khúc pop-opera kèm vũ đạo. Ảnh: SUỐI VIỆT

Và ngày 18 và 19-9, một nhóm nhạc lấy tên từ tiếng Ý - Credo (Tôi tin) với dự án Hát vang tiếng đàn (Sing the orchestra) đã ra mắt tại phòng hòa nhạc Nhạc viện TP.HCM.

Theo nhạc sĩ Nguyễn Bách - Giám đốc Công ty Tổ chức biểu diễn nghệ thuật Suối Việt, người chủ xướng dự án, việc đặt tên nhóm là Credo thể hiện niềm tin của những người thực hiện rằng công chúng yêu âm nhạc không đố kỵ, xa rời âm nhạc cổ điển. Tất cả là do người biểu diễn chưa tìm được phong cách trình diễn mới lạ, thu hút.

“Lâu nay, nhạc cổ điển chỉ được trình diễn với một phong cách, trong không gian nhà hát hoặc nhạc viện cùng một ánh sáng chủ đạo. Những yếu tố này góp phần bó hẹp công chúng và khiến người trẻ khó đến gần với nhạc cổ điển” - nhạc sĩ Nguyễn Bách chia sẻ.

Theo dự án Hát vang tiếng đàn, chủ trương của nhóm là hát các tác phẩm khí nhạc kinh điển nổi tiếng quen thuộc. Nhạc sĩ Nguyễn Bách đã cải biên, viết lại lời Việt cho các tác phẩm khí nhạc kinh điển trong nhạc cổ điển.

Hiện gia tài lời Việt cho các tác phẩm khí nhạc đã chạm con số 12 tác phẩm: Tình khúc thiên nga (trích từ vở ballet Hồ thiên nga của Tchaikovsky), Đời ca hát (tác phẩm Thư gửi Elise của Beethoven), Hiến dâng (trích từ vở opera Carmen của Georges Bizet)...

Nhóm Credo sẽ trình diễn các tác phẩm trên với những hòa âm pha nhạc dance, pop, rock... kèm vũ đạo khi trình diễn. Nhạc sĩ Nguyễn Bách bộc bạch: “Việc cải biên, viết lời Việt cho các tác phẩm khí nhạc không dễ. Nhạc sĩ phải dựa vào lịch sử sáng tác và cuộc đời tác giả để viết lại lời sao cho dù là lời Việt nhưng vẫn giữ nguyên tinh thần tác phẩm”.

Với đà này, khán giả có thể tin tưởng vào một tương lai xa hơn của loại hình âm nhạc vốn mang tiếng là kén khán giả và từ đó tạo thói quen thưởng thức âm nhạc cao hơn cho công chúng. Nhưng muốn tạo ra thói quen này, ban đầu các nghệ sĩ sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn bởi cho đến thời điểm hiện tại, ca sĩ Đức Tuấn, nhạc sĩ Vũ Đình Ân, nhóm Credo đều phải tự bỏ tiền túi ra thực hiện dự án của mình trong khi vé chỉ bán tượng trưng hoặc phát không...

QUỲNH TRANG