Những ngày gần đây, cộng đồng người dùng xe bán tải trên cả nước, đặc biệt là tại Hà Nội lo lắng trước thông tin loại phương tiện này có thể bị cấm vào nội đô ban ngày.
Sự việc bắt nguồn từ khi UBND TP Hà Nội ban hành Quyết định số 01/2026/QĐ-UBND có hiệu lực từ ngày 15-1. Theo quy định này, các loại xe tải thông dụng có khối lượng toàn bộ dưới 2 tấn không được hoạt động trong giờ cao điểm từ 6 - 9 giờ và từ 16 - 19 giờ 30 hằng ngày.
Nhiều người lo lắng chiếc xe bán tải của mình có nằm trong diện hạn chế theo khung giờ tại Hà Nội hay không, còn một số chủ xe của tỉnh thành khác lại sợ mình đi sai làn đường dành cho xe con và các loại xe khác.
Nhiều chủ xe vẫn thắc mắc
Anh Nguyễn Hùng (chủ xe bán tải) cho rằng việc một chiếc xe bán tải phục vụ nhu cầu đi lại của mọi người rất hữu ích, vừa có thể chở cả gia đình 5 người và hàng hóa, đồ đạc trên thùng xe rất hữu dụng mà không gây mùi khó chịu cho người ngồi trong xe.
"Nó là một phương tiện cá nhân rất đa năng. Còn xe van cỡ nhỏ thì lại rất linh hoạt và cơ động trong hệ thống logistics, góp phần rất lớn trong chuỗi cung ứng. Hy vọng các cơ quan chức năng xem xét kỹ lưỡng về vấn đề này" - anh Hùng bày tỏ.
Cũng theo anh Hùng, nếu có kế hoạch hạn chế bớt xe vào nội thành các thành phố lớn có mật độ cư dân cao thì cũng nên có lộ trình phù hợp và điều chỉnh thời gian hợp lý.
Một chủ xe khác cũng đặt câu hỏi: “Tôi đang đi chiếc Ford Ranger 2025, như vậy chạy vào đường có biển cấm ô tô tải có vi phạm không? Ví dụ như đi vào làn chung với xe máy và ô tô con ở đường Võ Chí Công đoạn cầu Phú Mỹ đến vòng xoay Phú Hữu của TP.HCM thì sẽ ra sao?”.
Ông Nguyễn Mạnh Thắng, Giám đốc Công ty Whatcar nhận định, trước đây pickup từng là một lựa chọn “rất khôn” với lệ phí trước bạ chỉ 2%, trong khi trải nghiệm mang lại gần như một chiếc SUV. Một chiếc xe vừa đi làm, vừa đi chơi, vừa chở được đồ mà chi phí lại thấp hơn đáng kể so với xe con.
“Rồi chính sách thay đổi, lệ phí trước bạ tăng lên 6 – 7,2%. Điều này, nếu nhìn công bằng là hợp lý vì thực tế người dùng đang sử dụng pickup như xe cá nhân, không phải xe tải thuần túy” - ông Thắng chia sẻ và đặt vấn đề chỉ có chi phí thay đổi, còn lại thì không.
Theo ông Thắng, các dòng xe pickup vẫn bị xếp là xe tải, vẫn bị hạn chế lưu thông giờ cao điểm ở các thành phố lớn và khi xe bước sang 7 tuổi rưỡi, chu kỳ đăng kiểm cũng bị siết theo hướng của xe tải (6 tháng/lần).
“Nói một cách đơn giản là chủ xe trả tiền gần như xe con nhưng chịu quản lý như xe tải và đây mới là chỗ khiến người dùng cảm thấy không hợp lý khi Thông tư 53/2024 có đưa ra một khái niệm mới: ô tô con pickup” - ông Thắng cho hay.
Theo ông Thắng, các quy định này không có cách phân biệt rõ ràng, không có hướng dẫn để một chiếc xe có thể được công nhận là “pickup con”. Vì vậy, một chiếc xe 5 chỗ, sử dụng hằng ngày như xe gia đình vẫn bị cấm đường giờ cao điểm như xe tải, trong khi kích thước và cách sử dụng thực tế không khác nhiều so với SUV.
“Liệu có hợp lý không khi tiếp tục quản lý pickup theo một cách cơ học, chỉ dựa vào kết cấu mà không nhìn vào mục đích sử dụng thực tế? Tôi nghĩ câu chuyện ở đây không phải là pickup nên là xe tải hay xe con” - ông Thắng nhận định và cho rằng nếu đã thu phí gần như xe con thì cũng nên xem lại cách quản lý nó trong đô thị, ít nhất là với những chiếc pickup phục vụ mục đích cá nhân, không kinh doanh. Thông tư 53/2024 đã mở ra một hướng đi nhưng nếu không có tiêu chí rõ ràng và cách áp dụng cụ thể thì người dùng pickup vẫn sẽ ở trong trạng thái “lưng chừng” như hiện tại.
Giấy kiểm định có ghi rõ loại xe
Một vị đại diện Trung tâm đăng kiểm tại TP.HCM cho biết Quy chuẩn 41/2024 đã bỏ nội dung "xe bán tải chở dưới 950 kg hàng hóa mới được coi là xe con khi tham gia giao thông" trước đó.
“Có nghĩa là giờ đây, nếu giấy đăng ký xe ghi là ô tô tải pickup thì chủ xe không được đi vào đường cấm xe tải, thay vào đó phải đi đúng phần đường của mình” - vị này nhận định.
Cũng theo vị này, những quy định này đưa xe bán tải về thực tế là một chiếc xe tải, đó là có niên hạn và bị cấm đi vào một số tuyến đường. Để xác định ô tô của mình là ô tô con pickup hay ô tô tải pickup, chủ phương tiện căn cứ vào loại phương tiện, khối lượng toàn bộ được ghi trên giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường để xem phương tiện của mình thuộc loại nào.
Một chuyên gia trong lĩnh vực ô tô vận tải giải thích thêm, xe tải ở Mỹ và nhiều nơi khác theo đúng mục đích ban đầu của nó là chở hàng hóa loại nhỏ, đặc biệt là các hộ kinh doanh nhỏ.
“Ở Việt Nam, đa số chủ xe mua xe cho nhu cầu đi lại trong phố hằng ngày vì ngoại hình khá nam tính và mức giá phù hợp. Đây chính là kẽ hở khiến cho xe bán tải gia tăng số lượng nhanh chóng. Việc cơ quan quản lý siết chặt các quy định chính là trả lại bản chất ban đầu của xe bán tải, chứ không phải đẻ ra các quy định mới để gây bất lợi cho người dùng".
Theo thống kê của Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), trong tháng 2 vừa qua tổng doanh số bán xe bán tải tại Việt Nam đạt 1.840 xe, giảm 701 xe so với tháng 1 nhưng nguyên nhân chính là gián đoạn bởi kỳ nghỉ Tết Nguyên đán.
Thực tế, với hơn 1.800 xe bán ra trong tháng 2, xe bán tải vẫn là một trong những phân khúc có lượng tiêu thụ khá mạnh. Thậm chí tổng lượng xe bán tải còn cao hơn doanh số của phân khúc sedan hạng C, sedan hạng D. Trong đó, một số mẫu xe có doanh số cao và thường xuyên lọt vào tốp ô tô bán chạy của toàn thị trường như Ford Ranger, Toyota Hilux, Mitsubishi Triton…
