Chúng tôi xin được giới thiệu bút tích một bài thơ của thi sĩ Xuân Diệu, lần đầu tiên được phát hiện, trong bản chép thơ tặng một người đàn ông vốn là đồng hương của thi sĩ tài danh.
Nhà thơ Xuân Diệu
“Ba lời cảm ơn” nơi xứ người…
Trên nền tờ giấy đã ngả màu ố vàng, bài thơ "Ba lời cảm ơn" cùng lời đề tặng của thi sĩ Xuân Diệu vẫn sắc lẹm như ngày nào:
"Cảm ơn trời đất thật tài hoa/Đưa hết tình anh với đậm đà/Đem cả bài thơ và khúc nhạc/Sắc trời hương đất tạo em ra.
Cảm ơn thầy mẹ khéo nhân duyên/Sinh tạc ra em khối diệu huyền/Dáng nét làm cho anh quyến luyến/Sáng ngời đôi mắt khiến anh điên.
Lắm lúc nhìn em sững mắt anh/Cảm ơn em đã đón anh nhìn/Anh nhìn như thể rơi con mắt/Và cả thời gian cũng đứng im".
Những lời lẽ tình tứ trong bài thơ dễ khiến người đọc nghĩ bài thơ được tặng cho một cô gái, một khối tình si mê đối với thi sĩ Xuân Diệu. Nhưng thực chất, bài thơ này được Xuân Diệu đề tặng cho một người đàn ông: "Chép tặng Đặng Của với tình đồng hương Bình Định và tình bạn tri âm". Đặng Của - nhận vật được thi sĩ tặng thơ vốn là một tiến sĩ trong ngành dầu khí. Đặng Của sinh ngày 7/1/1938 tại làng Nho Lâm, Phước Hưng, Tuy Phước, Bình Định. Thi sĩ Xuân Diệu cũng sinh tại tỉnh Bình Phước nhưng ở làng Gò Bồi, xã Tùng Giản, huyện Tuy Phước. Quê của Đặng Của và Xuân Diệu cách nhau đúng 3km.
| Thi sĩ Xuân Diệu sinh ngày 2.2.1916; mất ngày 18.2.1985. Ông nổi tiếng từ phong trào thơ mới với tập Thơ Thơ và Gửi hương cho gió. Những bài thơ tình của ông thể hiện một triết lý bi quan, tuyệt vọng về tình đời nhưng lại có một mạch ngầm thúc giục, nhiều khi hừng hực sức sống. Vì thế, ông được mệnh danh là "ông hoàng thơ tình". |
Bài thơ của Xuân Diệu
Những kỷ niệm bên trời Matxcơva
Tiến sĩ Đặng Của kể rằng, cái ngày định mệnh mà Xuân Diệu chép tặng bài thơ Ba lời cảm ơn là vào ngày 1/8/1982 tại Matxcơva hoa lệ. Khi ấy Đặng Của được cử sang Liên Xô để mua thiết bị cho giàn khoan dầu trong nước. Họ gặp và ở cùng nhau suốt một tuần liền tại nhà khách của sứ quán. Trước đó, Đặng Của đã nhiều lần sang Matxcơva, nhất là năm 1963 ông từng được cử đi du học tại Trường Đại học Dầu khí Matxcơva. Những năm ấy, đống tài liệu khoa học khổng lồ trên giảng đường và trong thư viện cộng với những dàn khoan hoành tráng tại hiện trường đã khiến "nhân vật chính" trong bản bút tích bài thơ Ba lời cảm ơn của Xuân Diệu ngỡ ngàng đến choáng ngợp.
Những năm ấy, Đặng Của lao vào học hỏi và tìm hiểu Matxcơva. Năm 1967, ông còn đoạt giải nhất tại cuộc bình chọn của Hội nghị khoa học dầu khí MAX với đề tài "Thời điểm dừng khoan hợp lý nhất". Đây là giải thưởng duy nhất của một sinh viên nước ngoài về đề tài này đồng thời như một sự dự báo về tố chất của một tư duy khoa học tương lai. Luận văn tốt nghiệp "Thiết kế giếng khoan tìm kiếm, thăm dò ở độ sâu 4.200m" của Đặng Của đã được giáo sư Filatov.B.C, một trong số các chuyên gia hàng đầu thế giới về khoan sâu và nổi tiếng về sự "kỹ tính" đã nhận xét: "Kết quả phân tích, nghiên cứu đã đề xuất ra các yếu tố kỹ thuật rất hợp lý, mang lại hiệu quả kinh tế cao khi triển khai. Luận văn chứng tỏ sự chuẩn bị đầy đủ, nghiêm túc và nhất là tính sáng tạo của tác giả. Tôi đánh giá rất cao luận văn này".
Chính những gắn bó này đã biến Matxcơva dường như thành "quê hương thứ 2" của Đặng Của. Ông thông thạo nơi này như lòng bàn tay mình vậy. Trong khi đó, thi sĩ lãng mạn Xuân Diệu vốn tâm hồn luôn "treo ngược cành cây" lại quá bỡ ngỡ nơi nước bạn. Đến ngày nhà xuất bản ở Matxcơva hẹn đến lĩnh nhuận bút tác phẩm mà họ đã xuất bản thì Xuân Diệu lúng túng như gà mắc tóc, không biết lối nào mà đi. May thay, Đặng Của lúc ấy vừa đi tham khảo thiết bị khoan xong khá rảnh rỗi nên nhận làm hoa tiêu đưa Xuân Diệu đến tận nơi lĩnh tiền. Những buổi chiều đi dạo dưới Matxcơva hoa lệ, những bữa cơm thân tình hay những đêm dài nhớ quê giữa cái giá lạnh đến tê người ở xứ sở bạch dương khiến mối thâm giao giữa hai người đồng hương càng trở nên sâu lắng. "Đến bây giờ tôi vẫn còn nhớ như in những ngày ở sứ quán bên Matxcơva, chỉ một tuần đó cũng khiến một người trong ngành tự nhiên như tôi thấu hiểu phần nào tâm hồn lãng mạn của thi sĩ tài danh Xuân Diệu. Tôi thực sự cảm thấy rất xúc động khi Xuân Diệu chép tặng tôi bài thơ Ba lời cảm ơn ngay trên đất bạn", ông Đặng Của bồi hồi nhớ lại. Bản chép tay của Xuân Diệu ngày ấy, bao năm nay được Đặng Của giữ gìn cẩn thận và trân trọng như một báu vật.
Theo tìm hiểu của chúng tôi, đây là bút tích bài thơ chưa từng được công bố của thi sĩ Xuân Diệu. Tuy nhiên, để có được câu trả lời chắc chắn và khách quan, chúng tôi sẽ tham khảo ý kiến các nhà thơ, nhà phê bình văn học và tiếp tục thông tin đến bạn đọc.
| Ông Đặng Của thời trẻ Tiến sĩ Đặng Của là một trong những người có công đầu trong việc đặt giàn khoan sâu đầu tiên trên thềm lục địa Việt Nam trên địa bàn huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình. Đây là một quyết định khá táo bạo bởi khi đó, chiến tranh đang lan rộng ra miền Bắc. Đặng Của được bổ nhiệm Đoàn phó phụ trách kỹ thuật. Thế nhưng Đoàn trưởng là một cán bộ chính trị, cựu tù nhân Côn Đảo nên mọi xử lý về hầu hết các lĩnh vực đều do Đặng Của gánh vác. Gần hai năm chuẩn bị, từ đầu năm 1969 đến cuối năm 1970, mới bắt đầu tiến hành chọc mũi khoan. Cuối cùng, mũi khoan sâu đầu tiên ở thềm lục địa Việt Nam đã hoàn thành ở ngưỡng 3.303m. "Giếng khoan thông số 1" này được coi là thành tựu đặc biệt bởi nó đã trả lời một loạt các câu hỏi như tính chất đất đá của châu thổ sông Hồng; các thông số nhiệt độ, áp suất vỉa; cảnh báo những phức tạp của địa tầng và một điều vô cùng quan trọng là từ giếng khoan này đã tạo cơ hội cho đội ngũ cán bộ kỹ thuật và công nhân được tiếp cận với công nghệ khoan sâu để từ đó, đúc rút kinh nghiệm và trưởng thành. |
Theo Lã Xưa (Gia đình & Xã hội)
