Ngày 23-4, Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) - cơ quan điều phối lực lượng quân sự Mỹ tại Trung Đông - thông báo trên mạng xã hội X rằng hàng không mẫu hạm thứ 3 mang tên USS George H.W. Bush (lớp Nimitz) đã tiến vào khu vực trách nhiệm của bộ tư lệnh này.
3 siêu tàu sân bay đến Trung Đông
“Tàu sân bay USS George H.W. Bush di chuyển trên Ấn Độ Dương, trong khu vực phụ trách của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ, ngày 23-4” - CENTCOM đăng ngày 23-4.
“Lần đầu tiên trong nhiều thập niên, 3 tàu sân bay cùng lúc hoạt động tại Trung Đông. 3 tàu gồm USS Abraham Lincoln, USS Gerald R. Ford và USS George H.W. Bush cũng triển khai hơn 200 máy bay cùng khoảng 15.000 thủy thủ và lính thủy đánh bộ đi kèm” - CENTCOM đăng một bài viết khác ngày 24-4.
Theo đài CNN, tàu sân bay USS George H.W. Bush được biên chế vào năm 2009, là chiếc mới nhất trong số 10 tàu sân bay lớp Nimitz của hạm đội Mỹ. Với chiều dài khoảng 305 m, độ choán nước hơn 100.000 tấn, tàu được trang bị 2 lò phản ứng hạt nhân, có khả năng mang theo hơn 80 máy bay cùng thủy thủ đoàn và phi hành đoàn lên tới hơn 5.500 người.
Một số chuyên gia khác dự đoán tàu USS George H.W. Bush có thể được điều động để thay thế tàu USS Gerald R. Ford. Dữ liệu từ các trang theo dõi hàng hải cho thấy tàu USS Gerald R. Ford đang hiện diện ở Biển Đỏ vào đầu tuần này.
“Thủy thủ đoàn cần được nghỉ ngơi... nếu không, hiệu quả tác chiến của họ sẽ bắt đầu giảm sút. Do đó, việc cử một lực lượng thay thế đang trên đường di chuyển tới là một quyết định thận trọng” - cựu Đại tá Schuster bình luận.
Theo Tham mưu trưởng Hải quân Mỹ, tàu USS Gerald R. Ford từng gặp hỏa hoạn tại khu vực phòng giặt ủi hồi tháng 3 và không thể tiến hành các phi vụ xuất kích cho đến 2 ngày sau khi ngọn lửa được dập tắt.
Hải quân Mỹ cho biết tàu sân bay này sau đó đã cập cảng tại Địa Trung Hải để sửa chữa và cho thủy thủ đoàn nghỉ ngơi.
Trong khi đó, tàu sân bay USS Abraham Lincoln được xác định đang ở biển Ả Rập, phía nam Iran. Vị trí của tàu gần như không thay đổi kể từ khi cuộc chiến bùng nổ vào ngày 28-2.
Mỹ đang tính toán gì?
Giới phân tích nhận định sự xuất hiện của tàu USS George H.W. Bush đã phát đi một thông điệp răn đe mạnh mẽ mà không cần phải nổ súng.
“Chỉ riêng khả năng can dự của tàu sân bay thứ ba đã gia tăng sức ép lên chính quyền (Iran) trong bối cảnh các cuộc đàm phán hòa bình đang đến gần” - ông Carl Schuster, cựu Đại tá Hải quân Mỹ, đánh giá.
“Thông điệp ở đây là Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể gia tăng đòn trừng phạt nếu các cuộc đàm phán hòa bình không tiến triển theo hướng mà ông ấy muốn. Tính biểu tượng về mặt chính trị có tầm quan trọng tương đương, thậm chí cao hơn cả hành động quân sự” - ông Schuster nói thêm.
Đánh giá về ý nghĩa lịch sử của đợt triển khai 3 hàng không mẫu hạm, Đại tá Không quân Mỹ nghỉ hưu Cedric Leighton - nhà phân tích quân sự của CNN, nhận định động thái này gây áp lực buộc Iran phải đạt được thỏa thuận, nhưng vẫn chưa chắc chắn liệu Tehran có chịu nhượng bộ hay không.
"Mọi thứ vẫn chưa ngã ngũ" - ông Leighton nói.
Trong tuần này, nhiều nguồn tin tiết lộ với đài CNN rằng Mỹ đang xây dựng kế hoạch cho các cuộc không kích mới nhắm vào các mục tiêu của Iran tại eo biển Hormuz, cho trường hợp lệnh ngừng bắn hiện tại bị phá vỡ.
Chuyên gia phân tích Peter Layton, nghiên cứu viên tại Viện Griffith Châu Á và là cựu sĩ quan Không quân Hoàng gia Úc, nhận định với CNN rằng phi đội trên tàu USS George H.W. Bush có thể được triển khai trong một chiến dịch như vậy.
Tuy nhiên, ông Layton đánh giá việc sử dụng tiêm kích trên tàu sân bay để không kích các mục tiêu bất đối xứng là "một phương thức rất kém hiệu quả". Chuyên gia này cho rằng phi đội cường kích A-10 của Không quân Mỹ vốn đã có mặt tại khu vực sẽ phù hợp hơn cho nhiệm vụ này.
Chuyên gia Schuster cho rằng việc duy trì tàu sân bay thứ 3 trong khu vực sẽ mang lại những lợi thế chiến thuật. Một trong số đó là việc tàu USS George H.W. Bush có khả năng chuyên chở tiêm kích tàng hình F-35 mới nhất, loại máy bay mà tàu USS Gerald R. Ford không thể tiếp nhận.
“Việc sở hữu 2 tàu sân bay có khả năng mang F-35 sẽ tăng cường đáng kể hỏa lực trong trường hợp Iran tỏ ra không nhượng bộ” - ông Schuster nói, dù thừa nhận các tiêm kích này không phải là lựa chọn tối ưu nhất để đối phó hải quân của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Theo dữ liệu từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), 3 tàu sân bay này là lực lượng hùng hậu nhất mà Mỹ từng triển khai tại khu vực này kể từ năm 2003. Căn cứ theo Bộ Tư lệnh Di sản và Lịch sử Hải quân Mỹ, trong giai đoạn đầu của chiến dịch tấn công mang tên "gây sốc và kinh hoàng" tại Iraq năm 2003, đã có tới 5 tàu sân bay Mỹ tham gia.
Nếu việc đưa USS George H.W. Bush tới CENTCOM là để tăng thêm lực lượng, chứ không phải thay phiên cho các tàu khác, thì điều đó cho thấy Mỹ đang tăng mạnh hiện diện quân sự trong xung đột với Iran.
Các trang dữ liệu hàng hải cho thấy chỉ có khoảng 4 hoặc 5 trong tổng số 11 tàu sân bay của Hải quân Mỹ hiện đang sẵn sàng cho các hoạt động tác chiến. Các quy trình bảo dưỡng, đại tu và huấn luyện nghiêm ngặt khiến việc đưa toàn bộ 11 tàu sân bay vào trạng thái sẵn sàng chiến đấu cùng một lúc là điều không thể.
Tuần trước, các nhà quan sát tàu biển đã ghi nhận tàu USS Theodore Roosevelt rời cảng ở TP San Diego (bang California, Mỹ). Hải quân Mỹ cũng công bố hình ảnh tàu USS Nimitz tham gia một cuộc diễn tập ở Nam Thái Bình Dương, ngoài khơi Chile. Trong khi đó, tàu USS George Washington được xác định đang neo đậu tại Nhật.
