Ngày 12-5, tại Hội thảo “Thẩm mỹ an toàn: Từ pháp lý đến thực hành chuẩn y khoa” do Báo Tiền Phong tổ chức, nhà báo Lý Thành Tâm, Trưởng Cơ quan đại diện Báo Tiền Phong tại TP.HCM, nhận định thẩm mỹ không còn là lựa chọn của một nhóm nhỏ mà đã trở thành nhu cầu phổ biến, gắn liền với đời sống hiện đại.
Hàng chục nghìn ca biến chứng mỗi năm
Có thể dễ dàng nhận thấy sự phát triển nhanh chóng của thị trường thẩm mỹ, từ các bệnh viện, phòng khám chuyên khoa cho đến hệ thống spa, viện thẩm mỹ. Nhiều công nghệ tiên tiến, nhiều phương pháp hiện đại đã được ứng dụng, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.
Tuy nhiên, theo ông Tâm, thực tế cũng đang đặt ra không ít vấn đề đáng lo ngại. Theo thống kê của ngành y tế, mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 25.000 đến 35.000 ca biến chứng liên quan đến thẩm mỹ, nhiều trường hợp để lại hậu quả nặng nề về sức khỏe, thậm chí ảnh hưởng đến tính mạng.
Điều đáng nói, nhiều biến chứng trong số đó hoàn toàn có thể phòng tránh nếu việc thực hiện được tiến hành đúng quy trình, đúng chuyên môn và tại các cơ sở đủ điều kiện.
Nguyên nhân của thực trạng này đến từ nhiều phía: Sự phát triển nóng của thị trường, những khoảng trống trong công tác quản lý, tình trạng hành nghề vượt phạm vi cho phép cùng với tác động mạnh mẽ của quảng cáo trên mạng xã hội khiến người dân dễ bị dẫn dắt bởi các thông tin chưa được kiểm chứng.
Trong bối cảnh đó, một câu hỏi lớn được đặt ra: Làm thế nào để nhu cầu làm đẹp chính đáng của người dân được đáp ứng nhưng không phải đánh đổi bằng rủi ro?
“Ở đây, tôi muốn nhấn mạnh một điều, trong chuỗi giá trị của ngành thẩm mỹ, bác sĩ vẫn là “người gác cổng” cuối cùng của sự an toàn. Nhưng để “cánh cổng” đó vững chắc, cần có một nền tảng pháp lý đủ mạnh, một môi trường hành nghề đủ chuẩn và một cộng đồng đủ hiểu biết” – ông Tâm chia sẻ.
Nguyên nhân biến chứng khi tiêm filler, botox
Trước thực trạng ngày càng nhiều ca biến chứng sau tiêm filler, botox như vón cục, nhiễm trùng, thậm chí tắc mạch nguy hiểm, BS CKI Thái Như Ngọc, Phụ trách da liễu Hệ thống Thẩm mỹ Linh Anh, cho biết đây là vấn đề bà gặp gần như hằng ngày tại phòng khám.
Theo BS Ngọc, nhiều người vẫn xem nhẹ mức độ rủi ro của các thủ thuật thẩm mỹ nội khoa vì nghĩ rằng đây chỉ là những can thiệp đơn giản, nhanh chóng và ít xâm lấn. Tuy nhiên, chỉ cần sai một thao tác nhỏ cũng có thể để lại hậu quả nghiêm trọng.
BS kể về trường hợp một nam thanh niên (24 tuổi) ở TP Thủ Đức mong muốn có “đôi tai Phật” theo quan niệm phong thủy nên đã nhờ nhân viên spa mua filler giá hơn 1 triệu đồng để tiêm tại nhà. Chỉ sau một ngày, vùng dái tai xuất hiện tình trạng đau nhức, căng cứng. Khi nhập viện tại Bệnh viện Da liễu TP.HCM, bệnh nhân được chẩn đoán tắc mạch, hoại tử dái tai.
“Đó vẫn còn là trường hợp may mắn. Thực tế đã ghi nhận nhiều ca tiêm filler ở vùng mũi hoặc giữa hai chân mày dẫn đến mù mắt, thậm chí đột quỵ chỉ vì mũi kim đi sai vị trí” – BS Ngọc cho biết.
Theo BS Ngọc, có bốn nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng biến chứng ngày càng phổ biến hiện nay. Thứ nhất, người thực hiện không đủ chuyên môn, bao gồm nhân viên spa hoặc kỹ thuật viên không có chứng chỉ bác sĩ chuyên khoa nhưng vẫn thực hiện tiêm chất làm đầy. Thứ hai, các cơ sở hoạt động không phép, thực hiện dịch vụ tại spa hoặc tại nhà, vi phạm các quy định hiện hành theo Nghị định 96/2023.
Thứ ba là việc sử dụng sản phẩm trôi nổi như silicon lỏng, filler pha trộn, không có tem kiểm định của Bộ Y tế. Nguyên nhân thứ tư là sai kỹ thuật, đặc biệt là tiêm trúng động mạch tại những vùng nguy hiểm như giữa hai chân mày, trán, mũi, rãnh cười và thái dương — những vị trí được giới chuyên môn gọi là “5 vùng tử thần”.
Từ thực tế điều trị, BS Ngọc khuyến cáo người dân cần ghi nhớ “quy tắc 4 đúng” để hạn chế tối đa rủi ro khi làm đẹp bằng filler hoặc botox.
Trong đó, “đúng cơ sở” nghĩa là thực hiện tại bệnh viện hoặc phòng khám được cấp phép, thay vì các spa không đủ điều kiện. Người dân có quyền yêu cầu cơ sở xuất trình giấy phép hoạt động. “Đúng người” là bác sĩ thực hiện phải thuộc chuyên khoa da liễu hoặc phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và có chứng chỉ hành nghề hợp pháp.
“Đúng sản phẩm” là sử dụng filler có nguồn gốc rõ ràng, được Bộ Y tế cấp phép, có tem nhãn đầy đủ và phải được mở hộp trực tiếp trước mặt khách hàng. Một số dòng filler được sử dụng phổ biến hiện nay gồm Restylane, Juvederm, Belotero hay Teosyal.
Cuối cùng là “đúng quy trình”. Theo BS, cơ sở thực hiện phải luôn chuẩn bị sẵn thuốc giải filler (hyaluronidase) cùng các phương tiện cấp cứu phản vệ. Trong trường hợp xảy ra tắc mạch, thời gian vàng để xử trí chỉ khoảng 90 phút.
Phát triển thẩm mỹ gắn với an toàn và pháp luật
Việc xây dựng một thị trường thẩm mỹ an toàn không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý, mà còn là trách nhiệm của toàn xã hội. Các cơ sở hành nghề cần tôn trọng pháp luật, hiểu đúng quy định và thực hành đúng chuẩn y khoa.
Các bác sĩ cần đặt lợi ích và sự an toàn của người bệnh lên hàng đầu, kiên quyết nói không với những can thiệp không cần thiết hoặc không đảm bảo điều kiện an toàn. Mỗi người dân cũng cần trở thành một người tiêu dùng thông minh, hiểu rằng làm đẹp không phải là một cuộc đánh cược.
Phát triển ngành thẩm mỹ phải đi đôi với đảm bảo an toàn và tuân thủ pháp luật. Bộ Y tế đang và sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp: Hoàn thiện hành lang pháp lý, rà soát và cập nhật các quy định liên quan đến cấp phép, hành nghề và quản lý hoạt động, đảm bảo phù hợp với thực tiễn.
Ngoài ra còn tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm các vi phạm, đặc biệt là các cơ sở hoạt động không phép, quảng cáo sai sự thật, hoặc vượt quá phạm vi chuyên môn được cấp phép; nâng cao chuẩn chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ bác sĩ.
Cuối cùng là đẩy mạnh truyền thông và nâng cao nhận thức cộng đồng, giúp người dân hiểu đúng về dịch vụ thẩm mỹ, biết lựa chọn cơ sở uy tín, không chạy theo những quảng cáo thiếu kiểm chứng.
BS CKII ĐÀO VĂN SINH, Trưởng đại diện Văn phòng Bộ Y tế tại TP.HCM
