Người kỹ sư trở về vì trăn trở sau khi đọc 1 bài báo

Công ty TNHH MTV Khoa học công nghệ Hoàn Vũ do ông Henry Bùi Xuân Hoàng hoạt động chủ yếu trong lĩnh vực phân tích, kiểm nghiệm và kiểm định chất lượng sản phẩm, đặc biệt phục vụ cho nông sản, thực phẩm, hàng tiêu dùng và mỹ phẩm để đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn trong nước và yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế.

Mỗi năm, công ty ông kiểm tra hàng chục ngàn tấn thanh long, chanh dây, mật ong… trong đó có hơn 2.700 lô thanh long xuất sang EU và hàng chục ngàn đơn hàng vào các thị trường khó tính khác.

Một bài báo và quyết định trở về

Năm 2006, khi guồng quay sự nghiệp tại Mỹ đang ở giai đoạn bận rộn nhất, Henry Bùi Xuân Hoàng tình cờ đọc được trên báo Tuổi Trẻ bài viết phản ánh tình trạng nước sinh hoạt bị đục tại TP.HCM. Thông tin ấy khiến ông trăn trở, không thể dửng dưng. “Đó là nơi tôi lớn lên. Tôi tự hỏi, nếu mình có thể góp một phần nhỏ để thay đổi thực trạng đó, thì vì sao không trở về?” - ông nhớ lại.

Thời điểm ấy, tại Việt Nam, các thiết bị phân tích hiện đại phục vụ môi trường và an toàn thực phẩm gần như đếm trên đầu ngón tay. Một hệ thống có giá gần nửa triệu USD là rào cản quá lớn với nhiều đơn vị. Người được tiếp cận công nghệ đã hiếm, người đủ năng lực làm chủ và vận hành theo chuẩn quốc tế lại càng ít.

Khoảng cách về tri thức và kỹ thuật giữa Việt Nam và các nước phát triển khiến ông lo ngại rằng việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng sẽ còn nhiều giới hạn. Và đó chính là động lực thôi thúc ông đưa ra quyết định quay về, đóng góp cho TP nơi mình đã sinh ra.

“Tôi là người Việt, tôi muốn những gì mình làm phải có ý nghĩa, phải mang lại lợi ích cho chính người dân mình, từ người nông dân có thể đưa nông sản đạt chuẩn sang châu Âu, châu Mỹ, đến người dân đô thị được sử dụng nước sạch. Tất cả bắt đầu từ những việc rất nhỏ trong phòng lab của chúng tôi” - ông chia sẻ.

Henry Bùi Xuân Hoàng khởi đầu tại TP.HCM bằng một phòng thí nghiệm vỏn vẹn 10 người và ba thiết bị. Những ngày đầu, thứ gì cũng thiếu: Nhân lực, công nghệ, và cả sự đồng đều về nhận thức đối với các tiêu chuẩn quốc tế. Nhưng ông bền bỉ theo đuổi một nguyên tắc không bao giờ thỏa hiệp: Mọi kết quả phân tích phải được định danh và định lượng chính xác tuyệt đối.

Gần 20 năm sau, cùng với nhịp phát triển mạnh mẽ của TP.HCM, phòng lab nhỏ ngày nào đã vươn mình thành một trung tâm phân tích quy mô lớn, đạt đẳng cấp quốc tế.

Giấc mơ nông sản Việt đi xa

Trong gần hai thập niên làm việc tại TP.HCM, Henry Bùi Xuân Hoàng đã âm thầm góp sức giải những bài toán kỹ thuật phức tạp, từng khiến không ít dây chuyền sản xuất của doanh nghiệp rơi vào tình trạng đình trệ kéo dài. Từ việc xác định nguyên nhân sự cố đến đưa ra giải pháp khắc phục, những can thiệp mang tính chuyên sâu ấy đã giúp nhiều cơ sở khôi phục hoạt động sau nhiều tháng “đóng băng”.

Với ông, mỗi cải tiến kỹ thuật không chỉ là bước tiến về công nghệ, mà còn là nền tảng để nâng cao độ tin cậy của các kết quả phân tích, một yếu tố then chốt liên quan trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Từ phòng thí nghiệm, những con số khô khan đã bước ra đời sống. Kết quả phân tích trở thành “giấy thông hành” cho nông sản Việt trên thị trường quốc tế, hiện diện trên ruộng vườn, ao nuôi, vườn cây của người nông dân.

Dự án khiến ông Hoàng tâm đắc nhất là xác thực nguồn gốc mật ong và nước trái cây Việt Nam để phục vụ xuất khẩu sang châu Âu, lĩnh vực mà trước đó trong nước gần như chưa có công nghệ phù hợp. Nhờ các dữ liệu phân tích chính xác, minh bạch, mật ong Việt Nam từng bước chinh phục thị trường EU, trái cây Việt mở rộng cánh cửa ra thế giới và gần đây là hành trình đưa sầu riêng chính ngạch vào thị trường Trung Quốc.

Gần 46 năm xa quê

Henry Bùi Xuân Hoàng rời Việt Nam khi còn rất trẻ. Gần 46 năm xa quê, ông đi qua những trung tâm khoa học hàng đầu của nước Mỹ, làm việc trong phòng thí nghiệm Stanford Linear Accelerator Center (SLAC) thuộc Bộ Năng lượng Mỹ, rồi gắn bó gần hai thập niên với các tập đoàn công nghệ lớn như Thermo Scientific và Agilent Technologies. Ở đó, giữa những phòng lab hiện đại, ông dành cả đời cho những con số chính xác đến từng phần triệu.

Ít ai biết rằng phía sau những thiết bị phân tích tối tân ấy là những đóng góp thầm lặng nhưng có sức nặng lớn. Dấu ấn mà ông luôn nhắc đến với niềm tự hào lặng lẽ là việc phát triển bộ lọc khối phổ thế hệ mới, một công cụ then chốt trong y dược, an toàn thực phẩm, môi trường và nghiên cứu hợp chất mới.

Chia sẻ về động lực theo đuổi công việc, ông Hoàng nói điều ông mong mỏi nhất là người nông dân làm ra sản phẩm tốt có thể bán được với giá xứng đáng, còn người dân trong nước được tiếp cận nguồn nước sạch, thực phẩm an toàn. “Nếu những điều đó bắt đầu từ một phòng lab thì công việc của tôi là có ý nghĩa” - ông bày tỏ.

Nhìn lại chặng đường gần 20 năm gắn bó với TP.HCM, Henry Bùi Xuân Hoàng cho rằng chính sự chuyển mình không ngừng của TP đã “giữ chân” ông. Từ một phòng thí nghiệm quy mô nhỏ, đơn vị do ông gây dựng nay đã trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi nông sản xuất khẩu và hệ thống kiểm nghiệm an toàn thực phẩm, lặng lẽ đồng hành cùng tiến trình phát triển của đất nước.

Gỡ nút thắt để trí thức Việt kiều đóng góp

Từ trải nghiệm cá nhân, ông Henry Bùi Xuân Hoàng cho rằng nguồn lực trí thức người Việt ở hải ngoại là một “tài sản lớn” của đất nước, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học - công nghệ cao. Vấn đề không chỉ nằm ở lời kêu gọi, mà ở việc Nhà nước cần tạo cơ chế đủ thông thoáng, đủ thực chất để những tri thức ấy có thể dễ dàng tiếp cận, tham gia và đóng góp hiệu quả cho quê hương.

Theo ông, những người Việt đang làm việc, điều hành doanh nghiệp khoa học - công nghệ tại Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành những “cầu nối” vững chắc, vừa am hiểu môi trường trong nước, vừa kết nối được mạng lưới chuyên gia quốc tế, đồng thời chia sẻ, phản biện chính sách từ thực tiễn. “Chúng tôi cần sự hỗ trợ cụ thể hơn từ các bộ, ngành, như mặt bằng cho những dự án khoa học trọng điểm, để những người đi đầu không phải dừng lại chỉ vì không đủ chi phí duy trì mặt bằng và nuôi nhân sự đội ngũ nghiên cứu” - ông nói.

Theo ông Hoàng, kết nối khoa học - công nghệ cần được tổ chức bài bản thông qua mạng lưới doanh nghiệp, chuyên gia người Việt trong và ngoài nước. Quan trọng hơn, các cơ quan quản lý cần chủ động ngồi lại với những người làm nghề, chỉ ra những “điểm nghẽn” cụ thể và mời họ tham gia trực tiếp vào quá trình đề xuất giải pháp, tư vấn và triển khai.

Với ông, tận dụng hiệu quả nguồn lực trí thức hải ngoại đang có công ty hoạt động chuyên ngành cùng tham gia tư vấn và đưa ra giải pháp là con đường đưa tri thức quốc tế vào thực tiễn trong nước, giúp chính sách nhanh chóng chuyển hóa thành các mô hình, dự án khả thi, sát nhu cầu…