Ba mươi mốt năm sau chiến tranh Việt Nam, bộ phim tài liệu Sir! No Sir! nói về phong trào phản chiến rộng lớn của hàng trăm ngàn lính Mỹ tham chiến tại Việt Nam đã được giới thiệu tại New York (Mỹ). Tuy nhiên, trước khi công chiếu, bộ phim đã tham dự nhiều liên hoan phim (LHP) và nhận được nhiều giải thưởng như giải phim tài liệu hay nhất LHP Los Angeles, giải phim hay nhất thể loại chiến tranh và hòa bình tại LHP Vermont, giải phim tài liệu xuất sắc của Ban Giám khảo LHP Hamptons...
Cuộc chiến bị dối lừa
Trong 84 phút của bộ phim, một chương đáng nhớ về cuộc chiến tranh Việt Nam, phong trào phản chiến trong quân đội Mỹ (G.I), tưởng như đã bị chính nước Mỹ quên lãng, đã được nhà làm phim David Zeiger dựng lại một cách sống động. Khi nước Mỹ bị sa lầy vào một trong những cuộc chiến tồi tệ nhất trong lịch sử của mình, cùng với làn sóng chống chiến tranh trên khắp các đường phố của nước Mỹ, phong trào G.I cũng phát triển âm thầm bằng các cuộc phản kháng có tổ chức, đào ngũ hay ngầm diễn ra trong hàng loạt quán cà phê gần các căn cứ quân sự trên toàn nước Mỹ.
| |
| Nhà làm phim David Zeiger (phải) và quay phim May Rigler khi đang thực hiện Sir! No sir! |
Năm 1974, Bộ Quốc phòng Mỹ thống kê được hơn nửa triệu trường hợp đào ngũ kể từ giữa những năm 1960. Đóng vai trò chủ chốt trong phong trào phản chiến này là Jane Fonda, người biểu diễn trước hàng chục ngàn lính Mỹ trong vở kịch chống chiến tranh Free the Army và nổi danh với tên gọi Hanoi Jane. Có mặt trong buổi ra mắt bộ phim, tại New York, tháng 4-2006, có người đã hỏi Jane tại sao giờ này còn nói về chiến tranh Việt Nam, bà đã trả lời: “Những người Mỹ bảo thủ nhất không bao giờ quên chiến tranh Việt Nam, vì họ muốn viết lịch sử theo ý họ”. Trong bộ phim này, Jane cũng tỏ ra không hề nuối tiếc về những hành động của mình và tin tưởng rằng việc mình làm là đúng đắn.
Để giúp đỡ David Zeiger hoàn thành bộ phim, các cựu binh Mỹ của G.I đã không ngần ngại nói hết sự thật về một cuộc chiến mà họ bị nhà cầm quyền lừa dối, bị các tập đoàn thông tin che đậy. Trong phim, khán giả được chứng kiến nhiều câu chuyện của những G.I không chấp nhận trở thành những cỗ máy giết người kiểu Rambo; nghe câu chuyện về vụ nổi dậy kéo dài nhiều tuần lễ của những tù nhân là lính Mỹ phản chiến bị giam ở căn cứ Long Bình, Việt Nam. Chuyện của những người lính da đen ở Texas bị truy tố trước tòa án binh vì từ chối đàn áp những người biểu tình, nhân đại hội của Đảng Cộng hòa năm 1968. Bác sĩ Howard Levy, bác sĩ quân y, cũng kể cho khán giả câu chuyện ông bị đưa ra tòa án binh và tống giam người đã từ chối huấn luyện cho những đơn vị lực lượng đặc biệt Mỹ nổi tiếng tinh nhuệ và tàn bạo. Người thuyết minh cho bộ phim này không ai khác chính là Troy Garity (cái tên được đặt gần với tên anh Nguyễn Văn Trỗi), con trai Jane Fonda.
Việt Nam - nơi xứng đáng nhất để chiếu bộ phim
Zeiger đã rất thành công với bộ phim dài 84 phút của mình, đến nỗi nhiều người xem ao ước giá nó dài hơn. Và không phải ngẫu nhiên mà có tới 80% người xem cho rằng đây là bộ phim rất đáng xem. Vài tháng sau khi bộ phim được công chiếu, thông qua bà Merle Ratner, một nhà hoạt động ủng hộ nạn nhân chất độc da cam Việt Nam, đạo diễn David Zeiger đã gửi bộ phim tặng Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam (VAVA). Theo ông Nguyễn Minh Y, Trưởng Ban Đối ngoại VAVA, mong muốn của đạo diễn David Zeiger khi tặng bản quyền bộ phim cho hội là muốn hội bán bản quyền hoặc trình chiếu bộ phim này lấy tiền ủng hộ các nạn nhân chất độc da cam. Nhưng ở Việt Nam, Sir! No sir! rất khó để chiếu thu tiền, bán bản quyền cũng vậy.
Mất 2 năm “long đong” gõ cửa bán bản quyền phát sóng, VAVA quyết định tặng bộ phim cho Đài Truyền hình Việt Nam để phát sóng vào những ngày lễ lớn. Ông Y cho biết ngay sau khi nhận được phản hồi của Đài Truyền hình Việt Nam về ngày phát sóng bộ phim, VAVA đã liên lạc với đạo diễn David Zeiger. Ông ấy rất mừng, cho rằng đây là một vinh dự. Bởi theo ông, Việt Nam là nơi xứng đáng nhất để chiếu bộ phim này.
Theo Yến Anh (NLĐ)
