Trong bối cảnh ngành ô tô Việt Nam phát triển nhanh cả về số lượng xe lẫn công nghệ, nghề sửa chữa ô tô đang trở thành một trong những nghề kỹ thuật có nhu cầu nhân lực cao và ổn định. Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là một thách thức không nhỏ cho người học nghề.
Học nghề sửa chữa ô tô khác xa tư duy “học cho biết”
Học nghề sửa chữa ô tô không còn là học “vặn ốc – thay đồ” đơn thuần mà đòi hỏi người học phải được đào tạo bài bản, thực hành sâu và có khả năng tự học liên tục.
Thực tế cho thấy không phải cứ học nghề là ra được nghề. Chọn sai nơi học có thể khiến người học mất thời gian, mất chi phí và thậm chí… bỏ nghề giữa chừng.
Anh Nguyễn Văn Nam (chủ một garage ô tô tại TP.HCM) chia sẻ: “Nhiều người vẫn nghĩ học nghề sửa chữa ô tô là học nhanh, học đơn giản, chỉ cần biết tháo – lắp là đủ. Nhưng thực tế ngành ô tô hiện nay đã thay đổi rất nhiều”.
Theo anh Nam, một kỹ thuật viên sửa chữa ô tô hiện đại không chỉ cần tay nghề cơ bản về cơ, gầm, máy, kỹ năng sửa chữa điện – điện tử, khả năng đọc và phân tích lỗi mà còn phải làm việc với phần mềm, thiết bị chẩn đoán, dữ liệu kỹ thuật và công nghệ mới. Xe ngày nay không còn là cỗ máy cơ khí thuần túy mà là một hệ thống tích hợp điện, điện tử, phần mềm. Điều đó đặt ra yêu cầu rất cao cho nơi đào tạo nghề.
Tiêu chí đầu tiên khi chọn nơi học nghề sửa chữa ô tô là thực hành phải chiếm tỉ trọng lớn, bởi nghề sửa chữa không thể học bằng cách nghe giảng hay xem video. Người học cần được trực tiếp tháo – lắp trên xe thật, đo đạc, kiểm tra, xử lý pan bệnh thật, làm quen với áp lực sửa chữa thực tế và lặp lại thao tác đến khi thành thạo.
“Nếu thời gian học chủ yếu là lý thuyết, mô phỏng hoặc làm trên mô hình, người học rất khó tự tin khi bước vào garage ngoài đời” - anh Nam cho hay.
Một kỹ sư ô tô chia sẻ một trong những khác biệt lớn giữa thợ sửa xe cũ và kỹ thuật viên sửa chữa hiện đại nằm ở khả năng sử dụng công cụ công nghệ. Ngày nay, sửa chữa ô tô bắt buộc phải tra cứu sơ đồ mạch điện, đọc dữ liệu kỹ thuật của hãng, phân tích lỗi qua máy chẩn đoán và kết hợp dữ liệu phần mềm với kinh nghiệm thực tế.
“Do đó, nơi đào tạo nghề bắt buộc phải cho học viên tiếp cận và sử dụng thành thạo phần mềm tra cứu kỹ thuật ô tô, thiết bị chẩn đoán lỗi chuyên sâu chứ không chỉ “giới thiệu cho biết”. Nếu học nghề mà không được học sử dụng các công cụ này, người học sẽ rất khó theo kịp thị trường lao động hiện đại” - vị kỹ sư này cho hay.
Áp dụng công nghệ mới là điều kiện để không bị tụt hậu
Chia sẻ với PLO, ông Đặng Văn Luyện, Giám đốc Trung tâm Huấn luyện Kỹ thuật ô tô Việt Nam (VATC) cho biết hiện nay xe hybrid, xe điện, các hệ thống an toàn chủ động, ADAS, ECU ngày càng nhiều và phức tạp. Điều này khiến nghề sửa chữa ô tô liên tục thay đổi.
“Một nơi đào tạo chất lượng phải cập nhật công nghệ xe đời mới, đưa kiến thức mới vào chương trình học. Bên cạnh đó, nơi đào tạo không dừng lại ở xe đời cũ, công nghệ cũ” - vị đại diện VATC nhận định và chia sẻ nếu người học chỉ được học những kiến thức đã lỗi thời, việc “ra nghề” có thể xảy ra nhưng đi xa và đi lâu với nghề thì rất khó.
Một thực tế quan trọng mà nhiều chuyên gia, kỹ sư trong lĩnh vực này vẫn nói rằng không có trường lớp nào có thể dạy bạn hết mọi pan bệnh trong nghề sửa chữa ô tô. Nghề này buộc người làm nghề phải biết tự học, biết tra cứu tài liệu, biết cập nhật công nghệ mới và đặc biệt là biết học từ sai lầm và thực tế sửa chữa.
Do đó, nơi đào tạo nghề tốt không chỉ dạy “cách sửa” mà còn phải dạy tư duy tự học, tư duy tra cứu và giải quyết vấn đề. Đây chính là yếu tố quyết định người thợ có thể đi lâu, đi xa và phát triển bền vững hay không.
Hiện nay tại TP.HCM, trong số các mô hình đào tạo nghề sửa chữa ô tô, VATC được đánh giá là đơn vị có thể đáp ứng đồng thời tất cả các tiêu chí khắt khe của nghề.
Với lộ trình đào tạo khoảng 1 năm, VATC tập trung vào thực hành sửa chữa chiếm tỉ trọng lớn, học trực tiếp trên xe thật với các pan bệnh thật. Đơn vị này cũng đào tạo bài bản về điện – điện tử – chẩn đoán, sử dụng phần mềm tra cứu kỹ thuật và thiết bị chẩn đoán chuyên sâu, cập nhật công nghệ xe đời mới cũng như rèn tư duy tự học và khả năng thích nghi nghề nghiệp.
Trong bối cảnh nghề sửa chữa ô tô ngày càng gắn chặt với công nghệ, chỉ những nơi đào tạo bài bản, thực hành sâu, cập nhật công nghệ và rèn tư duy tự học mới có thể giúp người học đi lâu, đi xa và đi dài với nghề.
