Đây là loài từng bị Tổ chức Động vật hoang dã thế giới (IFF) khẳng định đã tuyệt chủng. Hoạt động này diễn ra ngay sau người dân phát hiện xác một cá thể cá sấu Xiêm tại xã Ea Lâm, huyện Sông Hinh (Phú Yên) vào ngày 29-9.
Theo Tiến sĩ Vũ Ngọc Long, Viện trưởng Viện Sinh thái học miền Nam, xác cá sấu vừa phát hiện dài 3,2 m, nặng hơn 150 kg (ảnh). Hiện chưa xác định nguyên nhân làm con cá sấu trên 100 tuổi này chết. “Nhiều người dân xã Ea Lâm khẳng định họ còn nhìn thấy một con cá sấu Xiêm bị cụt đuôi. Đó có thể là con cuối cùng ở khu vực này” - ông Lê Văn Hiền, Bí thư Đảng ủy xã Ea Lâm, nói thêm.
Tiến sĩ Long cho biết trước đây giới nghiên cứu không ít lần nhìn thấy cá sấu Xiêm tại Ea Lâm. Tuy nhiên, từ khi hồ chứa nước Nhà máy Thủy điện Sông Ba Hạ dâng ngập toàn bộ khu vực này, các cơ quan bảo tồn động vật hoang dã không còn kiểm soát được những cá thể ấy nữa.
“Năm 2006, Viện Sinh học nhiệt đới triển khai dự án bảo tồn loài cá sấu Xiêm tại bầu Hà Lầm. Viện cũng lập một dự án xây dựng làng sinh thái tại bầu Hà Lầm với mục đích bảo tồn nguồn gien cá sấu Xiêm quý hiếm. Tổ chức Bảo tồn thiên nhiên thế giới cũng đã có kế hoạch di chuyển một số cá thể cá sấu Xiêm từ Thái Lan, Campuchia đến bầu Hà Lầm. Tuy nhiên, các dự định trên đã đổ vỡ khi khu vực này thành hồ thủy điện” - TS Long nói.
“Trong báo cáo đánh giá tác động môi trường của dự án thủy điện Sông Ba Hạ có nhắc đến cá sấu Xiêm trong khu vực. Nhưng họ không hề đề cập đến các tác động tiêu cực của dự án đối với loài này, cũng như không đề ra các giải pháp bảo tồn. Nếu tuân theo Luật Bảo vệ môi trường và Luật Đa dạng sinh học, lẽ ra thủy điện Sông Ba Hạ chưa được phép xây dựng bởi những nguồn gien đặc biệt quý hiếm như cá sấu Xiêm không thể để mất đi” - TS Long nói.
Cũng theo TS Long, thời gian tới Viện sẽ triển khai các giải pháp cấp bách để bảo vệ các cá thể cá sấu Xiêm còn lại (nếu có). Giải pháp tốt nhất hiện nay là bảo tồn dựa vào cộng đồng. “Huyện sẽ tuyên truyền, vận động nhân dân không đánh bắt bằng xung điện đồng thời tăng cường tuần tra, bảo vệ khu vực này. Huyện cũng đề nghị Viện Sinh thái học miền Nam tiếp tục triển khai dự án bảo tồn cá sấu Xiêm” - ông Đặng Đình Toại, Chủ tịch UBND huyện Sông Hinh, nói thêm.
TẤN LỘC
