Ngày 27-1, TAND Khu vực 6 - Lâm Đồng mở phiên xét xử 6 bị cáo (cùng là cựu chiến binh) về tội hủy hoại rừng.
Viện kiểm sát tiếp tục đề nghị phạt tù
Các bị cáo gồm: Đỗ Mạnh Hùng (64 tuổi), Ngân Xuân Dũng (66 tuổi), Vũ Tất Đắc (73 tuổi), Hoàng Văn Sằn (69 tuổi), Nguyễn Nam Thái (59 tuổi) và Cao Minh Điến (58 tuổi), cùng ngụ xã Trường Xuân, tỉnh Lâm Đồng.
Vụ án xảy ra cách đây 11 năm, trải qua nhiều lần xét xử. Năm 2020, cả 6 cựu chiến binh trên đều chấp hành xong án phạt tù về tội hủy hoại rừng (mức án từ 6 đến 7 tháng tù).
Tuy nhiên, họ vẫn tiếp tục kêu oan, cho rằng không phạm tội. Sau quá trình điều tra lại, cáo trạng mới nhất của VKSND Khu vực 6 - Lâm Đồng vẫn truy tố 6 cựu chiến binh về tội hủy hoại rừng.
Cáo trạng cáo buộc sáu cựu chiến binh hủy hoại 0,98 ha rừng sản xuất tại lô 3, lô 6, khoảnh 1, tiểu khu 1710, thuộc địa giới hành chính phường Quảng Thành, TP Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông (cũ), gây thiệt hại hơn 53 triệu đồng.
Trong phần luận tội, đại diện VKSND Khu vực 6 - Lâm Đồng, cho rằng cuốn sổ chấm công ghi tên các bị cáo và sổ ghi tiền xăng, nhớt là chứng cứ đặc biệt quan trọng trong vụ án.
Ngoài ra, quá trình điều tra, đã thu thập đầy đủ chứng cứ, xác định đầy đủ hành vi phạm tội của 6 cựu chiến binh về việc hủy hoại rừng.
Đại diện VKS đánh giá trước khi phạm tội, các bị cáo đều là công nhân gương mẫu, có nhiều đóng góp cho các phong trào tại địa phương. Các bị cáo cũng không có vụ lợi cá nhân nhưng vì nhận thức sai lầm về việc được giao đất rừng nên đã phạm tội. Thực tế, chưa có cơ quan nào giao đất rừng cho các bị cáo.
Đại diện VKSND Khu vực 6 - Lâm Đồng, nhận định trong số các bị cáo, thì bị cáo Đỗ Mạnh Hùng là người khởi xướng việc chặt phá rừng để trồng keo nên phải chịu mức án cao hơn những bị cáo còn lại.
Do đó, đại diện VKS đề nghị HĐXX phạt các bị cáo từ 6 đến 9 tháng tù về tội hủy hoại rừng.
Luật sư: Phải chứng minh là rừng
Các luật sư (LS) bào chữa cho các bị cáo cho rằng vấn đề quan trọng trong vụ án là phải chứng minh hiện trường có phải là rừng hay không, hồ sơ vụ án khẳng định hiện trường tại tiểu khu 1710 là rừng nhưng chưa đưa ra chứng cứ thuyết phục.
Theo LS, tháng 1-2015, có nhiều lời khai xác định nơi xảy ra vụ án đã bị hủy hoại, không còn rừng. Vậy thời điểm tháng 4-2015, nơi xảy ra vụ án có còn rừng? Thời điểm này các bị cáo có hủy hoại rừng nữa không? LS đề nghị đại diện VKSND tranh luận từng tình tiết để làm rõ vụ án.
Các LS cho rằng nếu xác định hiện trường nơi xảy ra vụ án được gọi là rừng, phải chứng minh độ cao vút ngọn, diện tích nối liền, mật độ che phủ theo quy định… và phải có kết quả giám định của tập thể theo quy định, không phải giám định cá nhân.
Các LS cũng cho rằng các chứng cứ trong cáo trạng và bản luận tội chưa đủ căn cứ, chưa thuyết phục để buộc tội các bị cáo nên đề nghị HĐXX tuyên các bị cáo không phạm tội hủy hoại rừng.
Tại tòa, ông Nguyễn Thái Bình, Phó Trưởng Ban Công tác Cựu chiến binh, Hội Cựu chiến binh Việt Nam, cho rằng sau khi điều tra lại, kết quả vẫn chưa có gì mới so với kết quả điều tra cũ.
Theo ông Bình, cơ quan chức năng căn cứ kết luận giám định năm 2015 của giám định viên Huỳnh Văn Triệu để buộc tội các cựu chiến binh, trong khi TAND Cấp cao đã nhận định kết luận giám định này không đúng quy định, là vô lý.
“Đáng lý phải căn cứ vào kết luận của hội đồng chuyên môn của Bộ NN&PTNT, nay là Bộ NN&MT để đình chỉ vụ án vì hết thời hạn điều tra mà không chứng minh được hành vi phạm tội”, ông Bình nói.
Vụ án đang ở phần tranh luận nhưng HĐXX cho tạm dừng do hết thời gian làm việc và sẽ tiếp tục vào ngày mai 28-1.
Không giám định được thiệt hại
Theo bản án phúc thẩm của TAND Cấp cao tại TP.HCM, nơi xảy ra vụ án được xác định là rừng nhưng trong hồ sơ vụ án không có tài liệu, chứng cứ nào để chứng minh là rừng, chủng loại rừng theo quy định tại Nghị định 23/2006 của Chính phủ.
Cũng theo TAND Cấp cao tại TP.HCM, hai kết luận giám định trong vụ án đều do ông Huỳnh Văn Triệu ký là trái quy định. Bởi lẽ, việc giám định thuộc nhiều lĩnh vực chuyên môn, phải giám định tập thể theo quy định của Luật Giám định tư pháp năm 2013. Các cơ quan tiến hành tố tụng căn cứ vào kết luận nêu trên để điều tra, truy tố, xét xử các bị cáo là vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng.
Tòa Cấp cao cũng cho rằng biên bản vi phạm hành chính ngày 27-3-2015 của Chi cục kiểm lâm thị xã Gia Nghĩa, xác định diện tích rừng tại lô 3 và 6 khoảnh 1, tiểu khu 1710 mức độ thiệt hại 100%. Tuy nhiên, cơ quan điều tra vẫn xác định trong các ngày 19 và 20-4-2015, các cựu chiến binh tiếp tục phá rừng tại tiểu khu 1710 là không đủ cơ sở.
Liên quan vụ án, quá trình điều tra lại, Công an TP Gia Nghĩa, tỉnh Đắk Nông cũ, đã trưng cầu giám định thiệt hại về rừng đối với diện tích rừng bị hủy hoại theo biên bản khám nghiệm hiện trường ngày 21-4-2015.
Tháng 8-2021, Chi Cục kiểm lâm tỉnh Đắk Nông và giám định viên trả lời không có cơ sở để xác định về loại rừng, trạng thái rừng và mức độ thiệt hại về rừng.
Công an TP Gia Nghĩa tiếp tục trưng cầu giám định gửi Bộ NN&PTNT, nay là Bộ NN&MT. Tháng 6-2022, Hội đồng giám định của Bộ NN&PTNT kết luận không thể giám định được ranh giới, diện tích, trạng thái, không xác định được giá trị rừng bị thiệt hại tại lô 3, lô 6, khoảnh 1, tiểu khu 1710.
