Cuộc chiến giữa Mỹ và Israel chống lại Iran đã đe dọa các cảng ở khu vực vùng Vịnh và làm gián đoạn thương mại toàn cầu qua Eo biển Hormuz - nơi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới.
Ngày 2-3, có thông tin Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đóng Eo biển Hormuz và bất kỳ tàu nào cố vượt qua sẽ bị nhắm mục tiêu khai hoả.
Tuy nhiên theo hãng thông tấn bán chính thức Tasnim, trong cuộc trả lời phỏng vấn trên truyền hình nhà nước ngày 6-3, một sỹ quan cấp cao của IRGC cho biết các thông tin do một số cơ quan truyền thông đưa ra về việc Iran đóng eo biển Hormuz là "không chính xác". Iran vẫn quản lý hoạt động hàng hải tại khu vực theo các quy định quốc tế về tự do hàng hải.
Cùng ngày, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh nói rằng Tehran không đóng eo biển Hormuz và cũng chưa có kế hoạch thực hiện điều này trong thời điểm hiện nay. Một sĩ quan quân đội Iran nói rằng Iran vẫn xử lý trường hợp các tàu lưu thông qua eo biển Hormuz theo các thỏa thuận quốc tế và chỉ đánh chặn các tàu chiến cải trang thành tàu thương mại.
Song IRGC nhấn mạnh rằng trong thời kỳ xung đột thì Iran có quyền kiểm soát hoạt động hàng hải qua eo biển và các tàu thuộc Mỹ, Israel và các nước châu Âu bị cấm đi qua tuyến đường này. Nguồn tin quân sự Iran cho biết eo biển Hormuz vẫn mở, song cảnh báo các tàu có liên quan Mỹ hoặc Israel có thể bị coi là mục tiêu quân sự.
Dưới đây là thống kê các tàu bị tấn công khi đi qua Eo biển Hormuz kể từ khi Mỹ và Israel không kích Iran vào ngày 28-2, theo hãng tin Reuters.
Ngày 1-3
1 thành viên thủy thủ đoàn đã thiệt mạng trên tàu chở dầu thô MKD VYOM mang cờ Quần đảo Marshall sau khi tàu bị trúng đạn khi đang di chuyển ngoài khơi bờ biển Oman, cách thủ đô Muscat 50 hải lý về phía bắc, theo thông báo của công ty quản lý V.Ships.
Chuyên trang quân sự TWZ dẫn thông tin của công ty an ninh hàng hải Ambrey rằng tàu MKD VYOM đã trở thành con tàu đầu tiên bị trúng đòn tấn công của tàu mặt nước không người lái (USV) của Iran trong cuộc xung đột đang diễn ra ở Trung Đông.
Tàu chở dầu tiếp nhiên liệu Hercules Star mang cờ Gibraltar, chuyên cung cấp nhiên liệu cho tàu thuyền, đã bị trúng vật thể lạ cách 17 hải lý về phía tây bắc của cảng Mina Saqr thuộc Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Đám cháy do vụ tấn công gây ra đã được dập tắt, theo Tổ chức Điều phối Hoạt động Thương mại Hàng hải của Vương quốc Anh (UKMTO) do Hải quân Hoàng gia Anh quản lý.
Một tàu chở dầu mang cờ Palau đã bị tấn công ở Eo biển Hormuz, cách 2 hải lý về phía bắc của làng Kumzar thuộc Oman. Thủy thủ đoàn của tàu Skylight đã được sơ tán, trung tâm an ninh hàng hải của Oman cho biết.
Ngày 2-3
Theo UKMTO, tàu chở dầu Stena Imperative mang cờ Mỹ đã bị trúng hai vật thể lạ tại cảng Bahrain, dẫn đến hỏa hoạn và thủy thủ đoàn phải sơ tán. Đây là tàu treo cờ Mỹ duy nhất được biết bị Iran tấn công cho tới nay.
Con tàu này được cho là thuộc Chương trình An ninh Tàu chở dầu của Cục Hàng hải Mỹ, được triển khai từ năm 2021 nhằm tăng khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng nhiên liệu lỏng của Mỹ trong khủng hoảng.
Ngày 3-3
Theo UKMTO, tàu chở dầu thô Libra Trader của Quần đảo Marshall và tàu chở hàng rời Gold Oak mang cờ Panama cũng bị hư hại nhẹ ở khu vực cách cảng Fujairah của UAE khoảng 7-10 hải lý.
UKMTO cho biết tàu Libra Trader ghi nhận một vụ nổ lớn và mảnh vỡ từ vật thể chưa xác định, trong khi tàu Gold Oak bị trúng một đầu đạn, song không có thương vong đối với thủy thủ đoàn.
Ngày 4-3
Tàu container Safeen Prestige mang cờ Malta đã bị hư hại do trúng đạn khi đang di chuyển về phía đầu Eo biển Hormuz, cách Oman hai hải lý về phía bắc. Vụ tấn công gây ra hỏa hoạn trong phòng máy và khiến thủy thủ đoàn phải bỏ tàu.
Ngày 5-3
Đại diện của công ty Sonangol Marine Services tại Mỹ cho biết tàu chở dầu thô Sonangol Namibe mang cờ Bahamas đã bị trúng một vụ nổ khi đang neo đậu gần cảng Khor al Zubair của Iraq.
Công ty cho biết 23 thành viên thủy thủ đoàn đều an toàn và không bình luận về loại tàu nào đã đâm vào tàu, viện dẫn lý do cuộc điều tra đang diễn ra. Đoạn video về vụ tấn công được đăng tải trực tuyến cho thấy một vật thể nhỏ hình dạng thuyền máy lao nhanh về phía mạn tàu trước khi đâm vào nó, gây ra một vụ nổ tạo ra những cột khói dày đặc bốc lên không trung.
Theo đánh giá ban đầu từ hai nguồn an ninh cảng của Iraq, một chiếc thuyền điều khiển từ xa của Iran chở đầy chất nổ đã được sử dụng để nhắm mục tiêu và gây hư hại cho con tàu.
Ngày 6-3
Theo UKMTO, một tàu kéo đã bị trúng vật thể lạ ở Eo biển Hormuz, cách Oman 6 hải lý về phía bắc, trong khi đang thực hiện các hoạt động hỗ trợ tàu Safeen Prestige - con tàu bị tấn công vào ngày 4-3.
Ngày 11-3
Tàu container One Majesty mang cờ Nhật bị hư hại nhẹ sau khi bị trúng vật thể lạ cách Ras Al Khaimah của UAE 25 hải lý về phía tây bắc.
Thân tàu chở hàng rời Star Gwyneth mang cờ Quần đảo Marshall bị hư hại sau khi bị trúng vật thể lạ cách Dubai 50 hải lý về phía tây bắc, theo công ty quản lý rủi ro hàng hải Vanguard. Không có tác động nào đến môi trường được báo cáo và thủy thủ đoàn được xác nhận an toàn, UKMTO cho biết.
Theo Hải quân Hoàng gia Thái Lan, một tàu chở hàng rời mang cờ Thái Lan đã bị tên lửa Iran tấn công gần Eo biển Hormuz. 20 thủy thủ người Thái đã được Hải quân Hoàng gia Oman cứu sống, và ba người vẫn còn trên tàu, theo tờ Bangkok Post.
Tàu Mayuree Naree do công ty Precious Shipping Plc điều hành đã rời cảng Khalifa ở UAE trên đường đến cảng Kandla ở Gujarat của Ấn Độ. Tàu bị tấn công vào khoảng 11 giờ 10 phút sáng (giờ Việt Nam) sau khi đi qua eo biển, theo Trung tâm Kiểm soát Giao thông Hàng hải và Tàu thuyền của Hải quân Thái Lan.
Hai vật thể bay trúng mục tiêu phía trên mực nước, gây ra các vụ nổ ở đuôi tàu và trong phòng máy, đồng thời gây ra hỏa hoạn.
IRGC đã nhận trách nhiệm về vụ tấn công, đồng thời cho biết đã tấn công tàu Express Rome mang cờ Liberia.
“Tàu Express Rome thuộc sở hữu của Israel, mang cờ Liberia, và tàu container Mayuree Naree, đã bị trúng đạn pháo của Iran và dừng lại sau khi phớt lờ cảnh báo của lực lượng hải quân IRGC” - hãng thông tấn ISNA của Iran đăng tải tuyên bố của IRGC.
Chỉ huy hải quân IRGC Alireza Tangsiri viết trên mạng xã hội X rằng “bất kỳ tàu nào có ý định đi qua [Eo biển Hormuz] đều phải xin phép Iran”.
Ngày 12-3
Người đứng đầu công ty cảng biển Iraq nói với đài CNN rằng họ đã cứu được 38 thành viên thủy thủ đoàn của hai tàu chở dầu nước ngoài bị cháy rụi ở Vịnh Ba Tư sau khi bị tấn công trong vùng biển thuộc chủ quyền của Iraq.
Hai tàu bốc cháy là tàu Zefyros mang cờ Malta và tàu Safesea Vishnu mang cờ Marshall.
“Cho đến nay, chúng tôi vẫn chưa biết bản chất của các vụ nổ xảy ra trên hai tàu” - ông Farhan al-Fartousi, Tổng giám đốc Công ty Cảng biển Iraq, nói.
Reuters đưa tin rằng cuộc điều tra ban đầu của các quan chức an ninh Iraq cho thấy các tàu Iran chở đầy chất nổ đã tấn công hai tàu chở dầu.
