Bộ GD&ĐT đang xây dựng dự thảo Nghị định quy định chính sách tiền lương, chế độ phụ cấp đối với nhà giáo. Theo đó, Bộ đề xuất đa số nhà giáo được hưởng hệ số lương đặc thù mức 1,15 so với hệ số lương hiện hưởng. Riêng giáo viên mầm non được hưởng hệ số 1,25.
Nhà giáo tại trường, lớp cho người khuyết tật, trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập, phổ thông nội trú vùng biên giới đất liền, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và các trường chính trị tỉnh, thành hưởng hệ số 1,2.
Giáo viên dạy trẻ mầm non là người khuyết tật tại cơ sở chuyên biệt hoặc trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập hưởng hệ số 1,3.
Bộ đề xuất công thức tính lương đối với nhà giáo như sau:
Lương giáo viên từ 1-1-2026 = Mức lương cơ sở x Hệ số lương hiện hưởng x Hệ số lương đặc thù
Trong đó, hệ số lương đặc thù được sử dụng để tính đóng, hưởng chế độ BHXH nhưng không dùng để tính các khoản phụ cấp.
Căn cứ quy định tại Thông tư 07/2024 của Bộ Nội vụ, lương giáo viên hiện tính theo công thức: Lương giáo viên từ 1-7-2024 = Mức lương cơ sở x Hệ số lương hiện hưởng.
Bộ Quốc phòng, Bộ Nội vụ phản đối quy định về lương đặc thù
Một trong những nội dung của dự thảo Nghị định nhận được nhiều ý kiến khác nhau là quy định về hệ số lương đặc thù đối với nhà giáo.
Theo đó, Bộ Quốc phòng đều đề nghị không quy định hệ số lương đặc thù trong bối cảnh cải cách chính sách tiền lương theo Nghị quyết 27 chưa được triển khai đồng bộ và đang chờ Trung ương xem xét sau năm 2026.
Còn Bộ Nội vụ cho rằng theo quy định của pháp luật hiện hành và ý kiến của Đảng ủy Quốc hội (về sửa đổi, bãi bỏ cơ chế tài chính, thu nhập đặc thù của các cơ quan, đơn vị hành chính nhà nước ở Trung ương), việc quy định hệ số lương đặc thù đối với nhà giáo là không có cơ sở chính trị, pháp lý.
"Nhà giáo áp dụng bảng lương chung và các chế độ phụ cấp lương ban hành kèm theo Nghị định 204/2004, bao gồm phụ cấp thâm niên nghề, phụ cấp ưu đãi nghề nhà giáo từ 25-70% nên tổng tiền lương và các chế độ phụ cấp lương của nhà giáo cao nhất trong các ngành sự nghiệp hiện nay", Bộ Nội vụ khẳng định.
Cạnh đó, theo Bộ Nội vụ, theo nguyên tắc thiết kế của chế độ tiền lương hiện hành thì viên chức các ngành sự nghiệp áp dụng một bảng lương chung để thuận lợi cho việc xếp lương khi điều động, luân chuyển trong các cơ quan, đơn vị của Nhà nước; chính sách đặc thù ngành nghề được thực hiện bằng chế độ phụ cấp.
Đồng thời, căn cứ Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, Đảng ủy Chính phủ đã có tờ trình Bộ Chính trị về đề án tiền lương, phụ cấp đối với cán bộ, công chức, viên chức, lực lượng vũ trang sau sắp xếp tổ chức bộ máy, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, trong đó đề nghị điều chỉnh phụ cấp ưu đãi đối với giáo viên theo lộ trình.
"Do đó, tổng tiền lương và các chế độ phụ cấp lương của nhà giáo sẽ tiếp tục được tăng lên trong thời gian tới", Bộ Nội vụ nêu.
Từ đó, Bộ Nội vụ đề nghị không quy định hệ số lương đặc thù đối với nhà giáo để tránh phá vỡ thiết kế hệ thống tiền lương hiện hành và tạo ra bất hợp lý mới về tiền lương, thu nhập khi so sánh tương quan với công chức, viên chức các ngành, nghề khác.
Tuy nhiên, Bộ GD&ĐT không tiếp thu các ý kiến trên và cho rằng việc quy định hệ số lương đặc thù có đầy đủ căn cứ chính trị và pháp lý. Bộ lập luận rằng trong gần 30 năm qua, các nghị quyết, kết luận của Đảng đều khẳng định chủ trương lương của nhà giáo được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp.
Trong bối cảnh chưa thể triển khai chính sách tiền lương mới theo Nghị quyết 27, hệ số lương đặc thù được xem là giải pháp để thực hiện ngay quy định của Luật Nhà giáo khi luật có hiệu lực.
Trong khi đó, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đề nghị xem xét cho phép hệ số lương đặc thù được dùng làm căn cứ tính một số loại phụ cấp như phụ cấp ưu đãi nghề, phụ cấp thâm niên, nhằm tăng hiệu quả thực tế của chính sách. Bộ GD&ĐT không tiếp thu đề nghị này.
Theo giải trình của Bộ GD&ĐT, nếu hệ số lương đặc thù được dùng để tính phụ cấp sẽ làm gia tăng chênh lệch thu nhập giữa giáo viên mới và giáo viên có thâm niên, đồng thời làm chi phí ngân sách tăng rất lớn, vượt khả năng cân đối. Vì vậy, dự thảo quy định hệ số lương đặc thù chỉ dùng để tính mức lương, không dùng để tính phụ cấp hay các khoản liên quan khác.
Ngoài ra, Bộ Quốc phòng cũng đề nghị bổ sung đối tượng áp dụng các quy định tại dự thảo là nhà giáo đang giảng dạy tại các học viện, nhà trường thuộc lực lượng vũ trang, với lý do để bảo đảm tương quan tiền lương, phụ cấp giữa nhà giáo trong quân đội với viên chức giáo dục có cùng điều kiện làm việc.
Tuy nhiên, Bộ GD&ĐT đề nghị bảo lưu quan điểm không đưa nhóm này vào phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị định, bởi chính sách tiền lương, phụ cấp đối với nhà giáo thuộc lực lượng vũ trang sẽ do Bộ Công an và Bộ Quốc phòng quy định riêng, căn cứ đặc thù ngành.
"Bộ Công an đang xây dựng thông tư riêng về chế độ chi cho hoạt động giáo dục, đào tạo trong công an nhân dân. Bộ Quốc phòng có thể ban hành chính sách tương tự để bảo đảm tính đồng bộ trong lực lượng vũ trang", Bộ GD&ĐT nêu quan điểm.
Địa phương đề nghị nâng hệ số lương đặc thù
Một loạt tỉnh, thành gồm Tuyên Quang, Bắc Ninh, Điện Biên, Phú Thọ, Gia Lai, Cà Mau, Đắk Lắk, Nghệ An, Đồng Nai, TP.HCM, Tây Ninh và Đà Nẵng đề nghị nâng hệ số lương đặc thù lên mức 1,2-1,3 cho tất cả cấp học, riêng giáo viên mầm non lên 1,3-1,5.
Lý do cho đề xuất này là đặc thù công việc nặng nhọc, cường độ cao, yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông 2018 và chủ trương “lương nhà giáo được xếp cao nhất”.
"Đặc thù công việc của giáo viên mầm non là làm việc cả ngày, đôi lúc thời gian vượt quá giờ quy định, trong môi trường có nhiều tiếng ồn của trẻ. Ngoài ra, trẻ mầm non khả năng tự phục vụ ít nên giáo viên là người vệ sinh cho trẻ trong mọi nhu cầu, cạnh đó còn làm nhiều đồ dùng, đồ chơi, xây dựng môi trường giáo dục trong và ngoài lớp học... ảnh hưởng rất lớn đến sức khoẻ tinh thần và thể chất của giáo viên", các địa phương nêu quan điểm.
Bộ GD&ĐT bảo lưu đề xuất của mình với lý do phải bảo đảm khả năng chi trả của ngân sách nhà nước.
Điện Biên đề xuất phân tách mức hưởng hệ số lương đặc thù theo số năm công tác, dưới 15 năm hưởng 1,15 và từ 15 năm trở lên hưởng 1,25. Bộ GD&ĐT bảo lưu quan điểm cũ vì lo ngại gia tăng chênh lệch thu nhập giữa nhà giáo trẻ và nhà giáo lâu năm.
Trong khi đó, Lai Châu đề nghị nâng hệ số lương đặc thù cho giáo viên THPT lên 1,3, còn Gia Lai đề nghị áp dụng mức 1,25 cho giáo viên trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, nhưng đều không được Bộ GD&ĐT tiếp thu với lý do các cấp học đều có đặc thù riêng, dự thảo chỉ ưu tiên cao hơn cho giáo viên mầm non, giáo dục hòa nhập, khuyết tật và nội trú biên giới.
Gia Lai cũng kiến nghị bổ sung hệ số 1,2 cho giáo viên trường THPT chuyên. Bộ GD&ĐT bảo lưu, nêu rằng trường chuyên đã được hưởng nhiều chế độ ưu đãi khác và để tránh tạo khoảng cách quá xa so với các cơ sở giáo dục khác.
Các tỉnh Lạng Sơn, Quảng Ngãi và Điện Biên đề nghị bổ sung giáo viên trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp THCS - THPT vào diện hưởng hệ số lương đặc thù 1,2. Bộ GD&ĐT không tiếp thu, cho rằng các trường nội trú đã có ưu đãi về phụ cấp, định mức giáo viên và tiết dạy.
