Theo Đề án của Chính phủ về Đầu tư xây dựng ít nhất một triệu căn hộ nhà ở xã hội trên địa bàn cả nước, chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội cho TP.HCM sau sáp nhập đến năm 2030 là 199.400 căn.
Trong đó, khu vực TP.HCM (cũ) là 100.000 căn, khu vực tỉnh Bình Dương (cũ) là 86.900 căn, khu vực tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ là) 12.500 căn).
Đây là chỉ tiêu cao nhất cả nước của 1 địa phương, chiếm 20% chỉ tiêu của đề án.
Chỉ tiêu trong năm 2026 là 28.500 căn
Để thực hiện được mục tiêu đề ra, Sở Xây dựng đã đưa ra mục tiêu cho từng giai đoạn để thực hiện.
Theo ông Phạm Minh Mẫn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, cả giai đoạn 2021-2025, TP.HCM đã hoàn thành 17.902/18.143 căn, đạt 98,7% kế hoạch năm năm.
Trong đó, giai đoạn 2021-2024 hoàn thành 5.103 căn; năm 2025 hoàn thành 12.799 căn.
Như vậy, giai đoạn 2021-2025 và năm 2025 TP.HCM đạt được chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội mà Thủ tướng Chính phủ đã giao.
Cụ thể, khu vực TP.HCM (cũ) là 4.019 căn (năm dự án); khu vực tỉnh Bình Dương (cũ) là 8.098 căn (sáu dự án); khu vực tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) là 785 căn (ba dự án).
Lũy kế, tới thời điểm hiện có chín dự án đã có giấy phép xây dựng đang thi công xây dựng và đang chuẩn bị thi công xây dựng, với quy mô 10.131 căn.
Để chuẩn bị nguồn nhà ở xã hội hoàn thành trong giai đoạn 2026-2027, TP cũng đang thúc đẩy được 58 dự án.
Trong đó, 11 dự án đã có giấy phép xây dựng, đang thi công hoặc đang chuẩn bị thi công, với quy mô 12.000 căn.
47 dự án đã có chấp thuận chủ trương đầu tư (đang thực hiện các thủ tục phê duyệt quy hoạch 1/500, giao đất, thỏa thuận đấu nối xả thải, đấu nối giao thông, đấu nối thoát nước, thiết kế phòng cháy chữa cháy, cấp phép xây dựng), với quy mô khoảng 31.500 căn.
"Sở Xây dựng sẽ tập trung thúc đẩy chủ đầu tư các dự này hoàn tất thủ tục pháp lý đến bước cấp phép xây dựng, đảm bảo đủ các điều kiện để khởi công, thi công trong năm 2026, tạo nguồn hoàn thành chỉ tiêu trong năm 2026 là 28.500 căn và tạo nguồn hoàn thành cho các năm tiếp theo" - ông Phạm Minh Mẫn nhấn mạnh.
Rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục đầu tư
Theo báo cáo của Sở Xây dựng TP.HCM, nhằm phấn đấu đạt được chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội đã được Thủ tướng Chính phủ giao, thời gian tới, TP sẽ tập trung thực hiện một số giải pháp sau để đẩy nhanh tiến độ các dự án nhà ở xã hội:
Về quy hoạch, quỹ đất, TP sẽ tập trung hoàn thành quy hoạch quỹ đất xây dựng nhà ở xã hội đến năm 2040 với tổng diện tích đất khoảng 2.000 ha.
Về đầu tư xây dựng, TP sẽ tập trung thúc đẩy hoàn tất thủ tục pháp lý của 47 dự án (quy mô khoảng 31.500 căn) đã có chấp thuận chủ trương đầu tư để khởi công trong quý I-2026.
Ngoài ra, trong thời gian tới, TP.HCM cũng sẽ rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục đầu tư, cụ thể là hoàn thiện pháp lý và công bố thiết kế điển hình công trình xây dựng nhà ở xã hội để các chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội áp dụng. Đồng thời ban hành trình tự đầu tư xây dựng nhà ở xã hội trên cơ sở cắt giảm tối đa 20% thời gian thực hiện.
Bên cạnh đó, để tăng cường kỷ cương pháp luật, đảm bảo hoàn thành chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội được Chính phủ, Sở Xây dựng sẽ tham mưu trình UBND TP ban hành một số biện pháp chế tài đối với chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội không tích cực triển khai.
Đối với các dự án nhà ở thương mại có bố trí quỹ đất dành để phát triển nhà ở xã hội mà chậm triển khai nhà ở xã hội, Sở Xây dựng sẽ không xem xét giải quyết thủ tục về thông báo nhà ở hình thành trong tương lai đủ điều kiện được bán, cho thuê mua đối với dự án nhà ở thương mại, khi chủ đầu tư chưa triển khai đầu tư thực hiện nhà ở xã hội trong dự án.
Đối với các dự án đã hết tiến độ thực hiện theo văn bản chấp thuận chủ trương đầu tư mà chủ đầu tư chưa hoàn thành thủ tục để được cấp phép xây dựng nhà ở xã hội trong dự án, cơ quan có thẩm quyền không xem xét cho gia hạn tiến độ thực hiện, đồng thời xem xét chấm dứt hoạt động dự án, thu hồi quỹ đất và dự án nhà ở xã hội. Song song đó sẽ xem xét xử lý vi phạm hành chính đối với hành vi chậm triển khai thực hiện dự án theo quy định của pháp luật...
Nhiều điểm vướng trong phát triển nhà ở xã hội
Theo đại diện Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM, có nhiều vướng mắc trong phát triển nhà ở xã hội ở TP.HCM, Cụ thể:
Về đất đai: Thiếu quỹ đất “sạch” quy mô lớn để phát triển các dự án nhà ở xã hội tập trung (nhất là ở khu vực TP.HCM cũ và Tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ); giá đất và chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng tăng cao, làm giảm tính khả thi của các dự án nhà ở xã hội; quy định bố trí 20% quỹ đất cho nhà ở xã hội trong các dự án nhà ở thương mại thường thiếu hiệu quả và không hợp lý, đề xuất cho phép chủ dự án nộp tiền thay thế hoặc bố trí quỹ đất khác; các dự án nhà ở xã hội manh mún, có quy mô nhỏ, thiếu kết cấu hạ tầng đồng bộ.
Về hành chính: Thủ tục hành chính để đầu tư các dự án nhà ở xã hội còn phức tạp, kéo dài, làm chậm tiến độ dự án và tăng chi phí thực hiện; dễ xảy ra trục lợi chính sách trong việc thực hiện thủ tục phân phối nhà ở xã hội cho các đối tượng đủ điều kiện thụ hưởng chính sách.
Về tài chính: các ưu đãi tài chính chưa đủ hấp dẫn để thu hút đầu tư các dự án nhà ở xã hội; vốn vay ưu đãi cho các dự án nhà ở xã hội khó tiếp cận và chậm giải ngân; mức lợi nhuận khống chế (ở mức 10% giá thành) chưa tương xứng với rủi ro đầu tư các dự án nhà ở xã hội; cách xác định giá bán nhà ở xã hội theo kịp biến động chi phí và các yêu cầu về chất lượng công trình.
