Tình hình Trung Đông tiếp tục có diễn biến mới trong bối cảnh lệnh ngừng bắn 2 tuần giữa Mỹ và Iran sắp hết hạn.
Ông Trump: Iran đồng ý bàn giao uranium đã làm giàu
Ngày 16-4, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng Iran đã đồng ý bàn giao kho dự trữ uranium đã làm giàu cho Mỹ và hai bên đang “rất gần” với một thỏa thuận hòa bình, theo hãng tin AFP.
Nhà lãnh đạo Mỹ nói rằng ông không chắc lệnh ngừng bắn hai tuần đã đạt được với Iran tuần trước có cần kéo dài thêm sau tuần tới hay không, đồng thời nói thêm rằng Tehran muốn đạt được thỏa thuận.
“Hiện tại chúng tôi có mối quan hệ rất tốt với Iran, dù điều đó khó tin. Và tôi nghĩ đó là kết quả của khoảng bốn tuần không kích cùng với một cuộc phong tỏa rất mạnh mẽ” - ông Trump nói.
“Điều rất quan trọng là Iran không có vũ khí hạt nhân, và họ đã đồng ý với điều đó. Iran đã đồng ý, và họ đã đồng ý một cách rất mạnh mẽ” - ông Trump nói với các phóng viên khi rời Nhà Trắng.
Theo tổng thống Mỹ, Iran đã đồng ý chuyển giao cho Mỹ số vật liệu hạt nhân còn sót lại nằm sâu dưới lòng đất sau cuộc tấn công của Mỹ nhằm vào các cơ sở hạt nhân của Iran vào tháng 6-2025.
Khi được hỏi về đề xuất trước đó yêu cầu Iran đình chỉ làm giàu uranium trong 20 năm, ông Trump nói không có giới hạn 20 năm nào như vậy, việc đình chỉ sẽ kéo dài hơn thế.
“Chúng tôi có một tuyên bố rất mạnh mẽ rằng họ sẽ không có vũ khí hạt nhân, vượt quá 20 năm… không có giới hạn 20 năm” - ông Trump nói thêm.
Trong các cuộc đàm phán cuối tuần trước, Mỹ được cho là đã đề xuất Iran tạm dừng toàn bộ hoạt động hạt nhân trong 20 năm - đây được xem là một bước nhượng bộ so với yêu cầu trước đó của Washington là cấm vĩnh viễn chương trình hạt nhân của Iran. Về phía mình, Iran chỉ đề xuất dừng trong khoảng 3 đến 5 năm.
Mỹ cũng gây sức ép yêu cầu Iran phải đưa toàn bộ lượng uranium làm giàu ở mức cao ra khỏi lãnh thổ. Đổi lại, Iran yêu cầu các lệnh trừng phạt quốc tế đang áp đặt lên họ phải được dỡ bỏ.
Hai nguồn tin từ Iran nói với hãng tin Reuters rằng đã xuất hiện dấu hiệu có thể đạt được thỏa hiệp về kho uranium làm giàu cao, khi Tehran đang cân nhắc xuất khẩu một phần lượng uranium này ra nước ngoài, điều mà trước đây Iran từng kiên quyết phản đối.
Iran chưa bình luận về thông tin trên.
Truyền hình nhà nước Iran ngày 16-4 đưa tin Tổng tham mưu trưởng quân đội Pakistan - Thống chế Asim Munir đã gặp Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf - người dẫn đầu phái đoàn Iran tại vòng đàm phán đầu tiên ở Islamabad.
Sau đó, Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc cho biết Tehran “thận trọng lạc quan” về các cuộc đàm phán với Mỹ và bày tỏ hy vọng đạt được một “kết quả có ý nghĩa”.
Mỹ: Iran vẫn còn hàng nghìn tên lửa và UAV
Ngày 16-4, Trung tướng James Adams, người đứng đầu Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ, nói với Hạ viện Mỹ rằng Iran vẫn còn “hàng nghìn tên lửa” và máy bay không người lái (UAV) tấn công một chiều có khả năng đe dọa lực lượng Mỹ và các đồng minh trong khu vực, theo đài CNN.
Ông Adams nói rằng các lực lượng dân quân Shiite do Iran hậu thuẫn cũng đã tiến hành “hàng trăm” cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Mỹ kể từ khi xung đột Mỹ/Israel-Iran bùng phát vào ngày 28-2.
Ông Adams nói với một tiểu ban thuộc Ủy ban Quân vụ Hạ viện rằng chiến dịch không kích của Mỹ và Israel - hiện đã tạm dừng trong bối cảnh lệnh ngừng bắn - đã gây ra “sự suy giảm đáng kể năng lực quân sự của Iran”.
Anh, Pháp sẽ chủ trì cuộc họp về mở lại eo biển Hormuz
Thủ tướng Anh Keir Starmer và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron sẽ đồng chủ trì một cuộc họp trực tuyến của hàng chục nhà lãnh đạo vào ngày 17-4 để thảo luận các nỗ lực nhằm mở lại eo biển Hormuz.
Dự kiến đại diện từ 40 quốc gia sẽ tham gia thảo luận về việc hỗ trợ lệnh ngừng bắn Mỹ-Iran, cũng như việc mở lại và bảo đảm an ninh cho các tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz.
Theo tuyên bố từ Văn phòng Thủ tướng Anh, các nhà lãnh đạo sẽ thành lập một nhiệm vụ quốc tế nhằm mở lại eo biển. Theo tuyên bố, nhiệm vụ, mang tính phòng thủ thuần túy, sẽ triển khai một lực lượng quân sự phối hợp ngay khi điều kiện cho phép.
Hội nghị cũng sẽ thảo luận về việc hỗ trợ vai trò của Tổ chức Hàng hải Quốc tế nhằm bảo đảm an toàn cho tàu thuyền và những người trên tàu.
Thủ tướng Starmer dự kiến sẽ đến Paris vào sáng 17-4 để đồng chủ trì hội nghị cùng Tổng thống Macron. Thủ tướng Đức Friedrich Merz cũng sẽ tới Paris tham dự, theo một quan chức chính phủ Đức.
Quan chức Đức cho biết Đức sẵn sàng đóng góp vào việc bảo đảm an toàn qua lại tại eo biển, với điều kiện phải có cơ sở pháp lý rõ ràng. Đóng góp này có thể bao gồm tàu rà phá mìn hoặc giám sát hàng hải - một thế mạnh của lực lượng vũ trang Đức, vị quan chức nói thêm.
Giá dầu tăng do hoài nghi triển vọng hòa bình Mỹ - Iran
Giá dầu tăng vào ngày 16-4 trong bối cảnh thị trường hoài nghi khả năng các cuộc đàm phán hòa bình sắp tới giữa Mỹ và Iran có thể giải quyết được tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng ở Trung Đông, theo hãng tin Reuters.
Hợp đồng dầu Brent chuẩn quốc tế tăng 4,46 USD, tương đương 4,7%, lên mức 99,39 USD/thùng. Dầu thô WTI của Mỹ tăng 3,40 USD, tương đương 3,7%, lên mức 94,69 USD/thùng.
“Chúng tôi vẫn hoài nghi về khả năng sớm chấm dứt cuộc chiến này. Dù có tiêu đề nào đi nữa, luôn có một thông tin phản bác lại” - nhà phân tích thị trường dầu John Evans của công ty môi giới dầu mỏ PVM nhận định.
Hai nguồn tin Iran nói với Reuters hôm 16-4 rằng các nhà đàm phán Mỹ và Iran đã giảm kỳ vọng về một thỏa thuận hòa bình toàn diện, thay vào đó tìm kiếm một bản ghi nhớ tạm thời nhằm ngăn xung đột tái bùng phát.
Ngược lại, Tổng thống Trump cho rằng Mỹ đang “rất gần” một thỏa thuận với Iran. Thị trường dầu gần như không phản ứng với phát biểu của ông Trump.
Thị trường dầu cũng không phản ứng với thông báo của ông Trump về lệnh ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Lebanon.
