Ngày 4-2-2009, Bộ GD&ĐT đưa ra dự thảo Thông tư về việc ban hành Bộ chuẩn phát triển trẻ năm tuổi (CPTT) lấy ý kiến góp ý của xã hội. Một số ý kiến băn khoăn về cơ sở khoa học và tính thực tiễn của CPTT. Hôm qua (27-2), trên trang web của Bộ GD&ĐT, nhóm tác giả thực hiện biên soạn CPTT đã có thông tin phản hồi. Chúng tôi xin trích đăng và không bình luận.
Theo nhóm biên soạn, Bộ chuẩn phát triển trẻ năm tuổi được xây dựng dựa trên căn cứ pháp lý, căn cứ khoa học và kết quả nghiên cứu thực tiễn sau: Giáo dục mầm non (GDMN) là bậc đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân. Mục tiêu của GDMN là giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, ngôn ngữ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị cho trẻ vào học lớp 1.
Trên 700 trẻ đại diện cả nước!
Theo nhóm biên soạn, kết quả nghiên cứu thực tiễn của CPTT được xác định thông qua hai đợt nghiên cứu tính xác thực về nội dung và độ tuổi nhằm khẳng định các chỉ số phản ánh chính xác những gì trẻ em biết và có thể làm
Phạm vi nghiên cứu được tiến hành qua việc lấy ý kiến, thảo luận nhóm, điều tra bằng phiếu hỏi với 32 chuyên gia về tâm sinh lý và giáo dục trẻ mầm non, 53 cán bộ quản lý mầm non các cấp đã có kinh nghiệm làm việc với trẻ năm tuổi từ ba năm trở lên, 280 giáo viên mầm non có kinh nghiệm làm việc với trẻ năm tuổi từ ba năm trở lên và 200 phụ huynh có con năm tuổi; xin ý kiến của Liên hiệp Các hội khoa học kỹ thuật Việt Nam và Hội Tâm lý-Giáo dục Việt Nam...
Việc đánh giá tính xác thực về độ tuổi được thực hiện thông qua khảo sát trên 721 trẻ năm tuổi được lựa chọn ngẫu nhiên ở bảy tỉnh, thành phố đại diện cho các vùng là Hà Nội, Hải Dương, Lào Cai, Thanh Hóa, Gia Lai, TP.HCM, Cần Thơ. Trong 721 trẻ có 369 trẻ nông thôn, 58 trẻ dân tộc thiểu số và 294 trẻ thành phố.
Để có thể đánh giá tính xác thực về độ tuổi, nhóm biên soạn đã xây dựng bộ công cụ đo gồm: 55 bài tập đo, 12 cuộc đàm thoại, 15 nội dung quan sát và 24 nội dung phỏng vấn giáo viên mầm non và cha mẹ. Việc đánh giá tính xác thực về độ tuổi được thực hiện với từng cá nhân trẻ.
Theo nhóm biên soạn, CPTT không phải là một danh mục liệt kê thật đầy đủ các bằng chứng về sự phát triển của trẻ; không dùng để xếp loại trẻ, chủ yếu CPTT được xây dựng để gia đình và những người làm việc với trẻ sử dụng. Không nên coi CPTT như một công cụ để đánh giá, trừng phạt trẻ hoặc chỉ trích giáo viên. (Tuy nhiên, trong bản dự thảo thì lại ghi rõ là kết quả đánh giá được lưu trong hồ sơ cá nhân của trẻ - NV) Khi sử dụng CPTT, phải lưu ý để không một trẻ nào cảm thấy mình bị thất bại.
Không nên dùng để đánh giá
Trong khi đó, trên trang web www.ier.edu.vn, Viện Nghiên cứu giáo dục (Trường ĐH Sư phạm TP.HCM) đã đưa ra ý kiến đóng góp cho bộ chuẩn.
Theo Viện Nghiên cứu giáo dục (NCGD), lứa tuổi lên năm là lứa tuổi mới bắt đầu chuẩn bị vào tiểu học. Trẻ nào vào mẫu giáo rồi sẽ có cơ hội “đạt chuẩn” dễ dàng hơn. Tuy nhiên, do không bắt buộc trẻ phải đến trường mẫu giáo nên việc đưa ra chuẩn sẽ đặt cho nhà trường và các cơ quan quản lý một vấn đề mà chúng ta phải trả lời trước dư luận xã hội: Như vậy sẽ “đối xử” với trẻ “đạt chuẩn” và “chưa đạt chuẩn” như thế nào? Nếu phân cho trường này nhận “trẻ đạt chuẩn” và trường khác nhận trẻ “chưa đạt chuẩn” thì mục tiêu của giáo dục tiểu học là gì? Chúng ta hướng đến triết lý giáo dục gì? (giáo dục hòa đồng - dành cho tất cả trẻ các cơ hội học tập như nhau và trẻ tiếp xúc với tất cả học sinh khác cùng lứa tuổi như nhau hay giáo dục tinh hoa - phân biệt các học sinh tài năng với học sinh bình thường...).
“Giáo dục là một quá trình lâu dài, không thể thực hiện trong một thời gian ngắn. Đánh giá cũng vậy, nếu chỉ qua một bài test nhỏ trong một thời gian ngắn mà đưa ra các kết luận về “thành tích” của một cá nhân, dù là trẻ năm tuổi, sẽ dễ dàng dẫn đến các vấn đề tiêu cực như: Gây áp lực tâm lý lên các đối tượng có liên quan, đặc biệt là lên phụ huynh và trẻ. Gây khủng hoảng nếu trẻ không thực hiện được (đối với trẻ nhạy cảm hoặc đối với những gia đình mà phụ huynh chạy theo “tiêu chí thần đồng”. Làm tăng thêm bệnh chạy theo thành tích của nhà trường... Vì vậy, bộ tiêu chuẩn này chỉ nên được dùng cho các cơ quan nghề nghiệp, các nhà chuyên môn (xây dựng chương trình) hoặc các nhà nghiên cứu, hiệp hội nghề nghiệp..., các nhà quản lý (nhà trường) hơn là phổ biến rộng rãi mà chưa chuẩn bị tinh thần cho các bậc phụ huynh như hiện nay” - Viện NCGD kết luận.
| Dự thảo Bộ chuẩn phát triển trẻ năm tuổi gồm 29 chuẩn với 125 chỉ số đánh giá sự phát triển của trẻ năm tuổi theo bốn lĩnh vực. Lĩnh vực phát triển thể chất: Phải chạy liên tục không tính thời gian 150 m, chạy 18 m với thời gian nhiều nhất năm giây, đi được thăng bằng trên ghế thể dục, biết các hành vi ăn uống có hại cho sức khỏe... Lĩnh vực phát triển tình cảm và quan hệ xã hội: Trẻ biết chấp nhận và hoàn thành công việc được giao, biết hài lòng với công việc được giao, biết quan tâm, thích thú với các hiện tượng trong thiên nhiên, thích chăm sóc cây cối, con vật... Lĩnh vực phát triển ngôn ngữ và giao tiếp: Biết bày tỏ cảm xúc, nhu cầu, ý nghĩ hoặc kinh nghiệm bản thân, biết điều chỉnh giọng nói phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp... Lĩnh vực phát triển nhận thức và sẵn sàng cho việc học: Trẻ phải biết nhận thức về môi trường tự nhiên, xã hội, số đo, số đếm, hình học, nhận thức về thời gian, có khả năng suy luận và khả năng sáng tạo... Mỗi chỉ số sẽ được quy ra điểm để đánh giá mức độ đạt được của trẻ, từ đó đánh giá chất lượng giáo dục, chăm sóc trẻ. |
TRƯƠNG HIỆU (trích dẫn)
