Trước thực trạng nhiều trạm dừng nghỉ trên cao tốc chưa thể đưa vào hoạt động, Cục Đường bộ Việt Nam vừa có văn bản yêu cầu các ban quản lý dự án, nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án khẩn trương đẩy nhanh tiến độ thi công, hoàn thành các hạng mục dịch vụ công theo đúng cam kết.
Vì sao nhiều trạm xây dựng chậm?
Theo Cục Đường bộ Việt Nam, đến nay cơ quan này đã ký hợp đồng đầu tư xây dựng 21 trong tổng số 24 trạm dừng nghỉ trên tuyến cao tốc. Tuy nhiên, tiến độ giữa các dự án đang có sự chênh lệch rất lớn.
Hiện mới có 11 trạm cơ bản hoàn thành các hạng mục dịch vụ công thiết yếu và đưa vào khai thác. Ba trạm khác đang vận hành tạm thời. Trong khi đó, vẫn còn 7 trạm chưa hoàn thành các hạng mục cần thiết nên chưa thể phục vụ người dân.
Đáng chú ý, trong số các trạm đã khai thác, chỉ có 4 trạm có cây xăng hoạt động. Điều này khiến hệ thống dịch vụ trên tuyến cao tốc chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế của người dân và doanh nghiệp vận tải, nhất là trong bối cảnh lưu lượng phương tiện trên nhiều tuyến ngày càng tăng.
Theo cơ quan quản lý, tiến độ chậm đến từ nhiều nguyên nhân, trong đó có cả yếu tố khách quan lẫn chủ quan.
Về cơ chế, chính sách, việc đầu tư trạm dừng nghỉ theo hình thức xã hội hóa diễn ra trong giai đoạn hệ thống quy định pháp luật có nhiều thay đổi. Điều này khiến quá trình lựa chọn nhà đầu tư nhiều lần phải điều chỉnh, thậm chí có thời điểm phải hủy thông báo mời thầu hoặc tạm dừng để cập nhật quy định mới.
Bên cạnh đó, mặt bằng tiếp tục là điểm nghẽn lớn. Dù đã có 20 trong số 21 trạm được bàn giao mặt bằng, nhưng trạm dừng nghỉ tại Km144+560 trên tuyến Vĩnh Hảo - Phan Thiết hiện mới được bàn giao khoảng 16% diện tích do vướng tranh chấp nguồn gốc đất. Việc chậm bàn giao mặt bằng đã ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng triển khai thi công.
Ngoài ra, việc sắp xếp tổ chức bộ máy ở địa phương cũng khiến nhiều thủ tục liên quan đến đất đai, môi trường, chuyển đổi mục đích sử dụng đất hay thu hồi khoáng sản kéo dài hơn dự kiến.
Tuy nhiên, Cục Đường bộ Việt Nam cũng thẳng thắn chỉ ra trách nhiệm của một số nhà đầu tư.
Theo đánh giá của cơ quan này, một số doanh nghiệp dù có thế mạnh trong lĩnh vực vận tải hoặc kinh doanh xăng dầu nhưng chưa có nhiều kinh nghiệm triển khai dự án hạ tầng quy mô lớn. Vì vậy, quá trình lựa chọn tư vấn thiết kế, quản lý dự án, lựa chọn nhà thầu và hoàn thiện thủ tục đầu tư còn lúng túng.
Mới đây, Cục Đường bộ Việt Nam đã có văn bản gửi nhà đầu tư trạm dừng nghỉ Km35+500 trên cao tốc Hoài Nhơn - Quy Nhơn.
Trong văn bản, cơ quan quản lý cho biết nhà đầu tư không chấp hành đầy đủ các chỉ đạo, không tham gia các cuộc kiểm tra để cùng tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.
Vì vậy, Cục Đường bộ nêu rõ nếu đến ngày 30-6 tới nhà đầu tư vẫn không có chuyển biến rõ rệt và không hoàn thành các công trình dịch vụ công theo yêu cầu, cơ quan này sẽ xem xét đánh giá lại năng lực thực hiện dự án để tiến hành các thủ tục chấm dứt hợp đồng, thu hồi dự án theo quy định.
Thông điệp này cũng được gửi tới các nhà đầu tư khác đang triển khai trạm dừng nghỉ trên tuyến.
Chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm nếu để dự án chậm
Song song với việc siết trách nhiệm, Cục Đường bộ Việt Nam đã phát động “chiến dịch thi công thần tốc” đối với các trạm dừng nghỉ trên cao tốc Bắc - Nam, yêu cầu hoàn thành toàn bộ hạng mục dịch vụ công trước ngày 30-6-2026.
Theo đó, các doanh nghiệp dự án phải rà soát toàn bộ kế hoạch, lập lại tiến độ tổng thể và chi tiết theo ngày, theo tuần; đồng thời đưa ra giải pháp điều hành, tổ chức thi công khả thi hơn.
Các nhà đầu tư cũng được yêu cầu tăng cường nhân lực, vật tư, thiết bị; bổ sung mũi thi công và tổ chức tăng ca, tăng kíp để rút ngắn thời gian thực hiện.
Những hạng mục bắt buộc phải hoàn thành gồm bãi đỗ xe, không gian nghỉ ngơi, phòng nghỉ tạm cho tài xế, khu vệ sinh, nơi cung cấp thông tin, khu vực tuyên truyền an toàn giao thông và khu trực cứu hộ, sơ cứu tai nạn.
Cục Đường bộ Việt Nam nhấn mạnh nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án sẽ phải chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Bộ Xây dựng và cơ quan quản lý nếu việc chậm trễ làm ảnh hưởng đến an toàn giao thông cũng như tiến độ thu phí các đoạn cao tốc đã đưa vào khai thác.
Để bảo đảm mục tiêu đề ra, các ban quản lý dự án được yêu cầu tăng cường bám hiện trường, giám sát việc huy động nhân lực và thiết bị; đồng thời phối hợp tháo gỡ ngay các khó khăn phát sinh để đưa các trạm dừng nghỉ sớm đi vào hoạt động.
