Từ 1-7 tới, lĩnh vực đào tạo và sát hạch lái xe sẽ có nhiều thay đổi khi Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư 17/2026 về đào tạo, bồi dưỡng và sát hạch lái xe; đồng thời Bộ Công an cũng đang hoàn thiện dự thảo thông tư thay thế Thông tư 12/2025 về sát hạch cấp giấy phép lái xe.
Điểm đáng chú ý là quy định mới có sự thay đổi khá lớn ở cả chương trình đào tạo lẫn cách tổ chức thi sát hạch.
Vì sao vẫn giữ phần học mô phỏng?
Theo Thông tư 17/2026 của Bộ Xây dựng, học viên tiếp tục phải học và kiểm tra nội dung mô phỏng các tình huống giao thông như hiện nay.
Cụ thể, học viên phải học 4 giờ với 120 tình huống mô phỏng. Mỗi đề kiểm tra gồm 10 tình huống.
Các cơ sở đào tạo lái xe sẽ tổ chức kiểm tra để xét hoàn thành khóa học. Nội dung gồm lý thuyết, mô phỏng các tình huống giao thông, thực hành lái xe trong sa hình và lái xe trên đường.
Trong khi đó, dự thảo thông tư của Bộ Công an lại bỏ phần thi mô phỏng trong kỳ sát hạch cấp giấy phép lái xe.
Như vậy, nếu quy định được ban hành như dự kiến, học viên vẫn phải học và thi tốt nghiệp môn mô phỏng tại cơ sở đào tạo nhưng sẽ không còn thi nội dung này ở kỳ sát hạch cấp giấy phép lái xe.
Lý giải việc tiếp tục giữ nội dung mô phỏng trong chương trình đào tạo, Cục Đường bộ Việt Nam cho rằng đây là kỹ năng cần thiết.
Theo cơ quan này, các tình huống mô phỏng giúp học viên nhận diện nguy cơ, rủi ro có thể gặp khi tham gia giao thông. Từ đó, người học biết cách xử lý phù hợp để bảo đảm an toàn.
Cục Đường bộ cũng cho rằng không phải nội dung nào trong chương trình đào tạo cũng được đưa vào sát hạch. Vì vậy, việc một nội dung không còn trong kỳ thi không đồng nghĩa là không cần thiết trong quá trình học.
Ngoài nội dung mô phỏng, Thông tư 17/2026 còn điều chỉnh thời lượng học thực hành.
Chẳng hạn, học viên học lái xe hạng B số tự động chỉ cần học 60 giờ thực hành, giảm 7 giờ so với hiện hành. Với xe số sàn, thời gian học thực hành còn 76 giờ, giảm 7 giờ so với trước.
Sát hạch sẽ khó hơn
Trong khi Bộ Xây dựng điều chỉnh thời gian đào tạo thì dự thảo của Bộ Công an lại nâng tiêu chí sát hạch.
Theo dự thảo, học viên thi bằng lái xe hạng B phải đạt tối thiểu 54/60 câu hỏi lý thuyết trong thời gian 30 phút mới đạt yêu cầu. Hiện nay, thí sinh chỉ cần trả lời đúng 27/30 câu trong thời gian 20 phút.
Như vậy, số lượng câu hỏi tăng gấp đôi, thời gian làm bài tăng nhưng yêu cầu về số câu đúng cũng cao hơn.
Tương tự, với giấy phép lái xe hạng C1, số câu hỏi tăng từ 35 lên 70 câu, thời gian làm bài tăng từ 22 lên 35 phút. Thí sinh phải trả lời đúng ít nhất 63/70 câu mới đạt.
Đối với hạng C, đề thi tăng từ 40 lên 80 câu, thời gian làm bài từ 24 lên 40 phút. Điều kiện đạt là trả lời đúng 72/80 câu.
Các hạng D1, D2 và D cũng tăng từ 45 lên 90 câu hỏi. Thời gian làm bài tăng từ 26 lên 45 phút. Thí sinh phải đạt tối thiểu 81/90 câu.
Riêng các hạng C1E, CE, D1E, D2E và DE có số lượng câu hỏi nhiều nhất, tăng từ 45 lên 100 câu. Thời gian làm bài tăng từ 26 lên 50 phút. Thí sinh phải trả lời đúng ít nhất 90/100 câu mới đạt yêu cầu.
Ở phần thi sa hình, dự thảo cũng siết chặt cách chấm điểm. Hiện nay, nhiều học viên khi thực hiện bài thi dừng xe trước vạch người đi bộ thường dừng cách xa đèn đỏ để tránh bị trừ điểm, hay còn gọi là “trốn bài thi”.
Tuy nhiên, theo dự thảo mới, thí sinh phải dừng xe trước vạch quy định không quá 500 mm. Nếu dừng quá xa sẽ bị trừ 5 điểm.
Một thay đổi khác cũng gây nhiều chú ý là quy định công nhận kết quả sát hạch. Theo quy định hiện hành, thí sinh được thi tất cả các phần. Nếu trượt nội dung nào thì chỉ phải thi lại phần đó.
Nhưng dự thảo mới quy định nếu không đạt phần lý thuyết thì không được thi thực hành trong sa hình. Nếu trượt thực hành trong sa hình thì không được thi lái xe trên đường.
Dù vậy, dự thảo cho phép bảo lưu kết quả các nội dung đã đạt trong thời gian 1 năm kể từ ngày thi đạt.
Cần tiến tới việc hạn chế sát hạch viên chấm điểm trực tiếp
Là người có nhiều năm dạy lái xe, anh Nguyễn Hùng, ngụ phường Hà Đông, Hà Nội cho rằng việc nâng chất lượng đào tạo là cần thiết trong bối cảnh tai nạn giao thông vẫn diễn biến phức tạp.
Theo anh Hùng, nhiều vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra do ý thức người tham gia giao thông còn hạn chế. Vì vậy, siết chất lượng đào tạo và sát hạch là điều cần thiết để nâng kỹ năng lái xe.
Tuy nhiên, anh cho rằng quy định công nhận kết quả thi nên giữ quy định như hiện nay, tức học viên được thi tất cả các phần, trượt nội dung nào thì thi lại nội dung đó.
“Có người thực hành rất tốt nhưng lý thuyết chưa mạnh. Ngược lại cũng có người học lý thuyết tốt nhưng tâm lý lúc thực hành không ổn định. Nếu không cho thi tiếp sẽ rất áp lực cho học viên” - anh Hùng nói.
Theo anh, mỗi lần thi sát hạch hiện nay tốn gần 4 triệu đồng. Nhiều học viên còn phải đi xa để dự thi nên nếu thi lại toàn bộ sẽ phát sinh thêm chi phí và thời gian.
Anh Hùng cũng cho rằng cần tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong sát hạch, nhất là ở phần thi lái xe đường trường.
Theo anh, hiện nay phần thi lý thuyết và sa hình chủ yếu do máy chấm nên khá minh bạch. Trong khi đó, phần thi đường trường vẫn có sát hạch viên ngồi cạnh và kết hợp máy chấm lẫn người chấm nên dễ phát sinh phản ánh tiêu cực hoặc gây áp lực tâm lý cho thí sinh.
“Chúng ta nên tiến tới áp dụng công nghệ chấm điểm bằng thiết bị điện tử theo hướng lắp camera ghi hình toàn bộ trong xe, sát hạch viên chỉ ngồi bên cạnh để phòng các trường hợp rủi ro và không được chấm điểm trực tiếp để tăng minh bạch, hạn chế tiêu cực” - anh Hùng góp ý.
Trong khi đó, anh Nguyễn Huy Hùng, người vừa tham gia kỳ sát hạch lái xe tại Bắc Ninh, cho biết quá trình thi hiện nay tương đối chặt chẽ và công bằng vì phần lớn được máy chấm điểm.
Anh Hùng cũng đồng tình với việc giữ lại nội dung mô phỏng trong đào tạo.
Theo anh, trước khi học anh từng nghe nhiều ý kiến phàn nàn về môn mô phỏng. Tuy nhiên khi học thực tế, anh nhận thấy nội dung này khá hữu ích.
“Phần mô phỏng giúp mình tập thói quen quan sát và nhận diện nguy cơ mất an toàn giao thông” - anh nói.
Theo anh Hùng, nhiều tình huống trong bài học là kinh nghiệm thực tế rất quan trọng, như quan sát đường nhánh trước khi qua giao lộ, giảm tốc khi xe phía trước đè vạch, chú ý tín hiệu đèn phanh của xe phía trước hay xử lý khi có vật bất ngờ lao ra đường.
“Đó đều là những phản xạ cần thiết khi lái xe ngoài thực tế” - anh chia sẻ.
Tuy nhiên, anh cho rằng phần mềm mô phỏng nên điều chỉnh cách tính điểm. Theo quy định hiện nay, nếu xử lý tình huống quá sớm, học viên có thể bị 0 điểm. Trong khi đó, nhiều trường hợp phản ứng sớm lại là thói quen an toàn.
“Nên điều chỉnh để xử lý quá sớm thì bị trừ điểm nhẹ thay vì mất toàn bộ điểm” - anh đề xuất.
Nhiệm vụ của sát hạch viên ngồi trên xe
Theo dự thảo thông tư của Bộ Công an, sát hạch viên sẽ ngồi cùng học viên trong phần thi lái xe đường trường.
Sát hạch viên có nhiệm vụ quan sát tình hình giao thông để phát lệnh sát hạch; đưa ra hiệu lệnh cho thí sinh thông qua các phím bấm trên thanh điều khiển hoặc màn hình hiển thị.
Ngoài ra, sát hạch viên còn có trách nhiệm bảo hiểm tay lái nhằm bảo đảm an toàn trong quá trình thi.
Người này cũng theo dõi tình trạng kỹ thuật của xe sát hạch để kịp thời phát hiện các trường hợp không bảo đảm an toàn kỹ thuật.
Bên cạnh đó, sát hạch viên sẽ theo dõi quá trình thực hiện bài thi của thí sinh để ghi nhận các lỗi vi phạm thông qua hệ thống điều khiển trên xe.
