Bộ Nội vụ đang trình Bộ Tư pháp thẩm định dự thảo Nghị định điều chỉnh lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng. Điểm đáng chú ý là cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung thêm nhóm được hưởng chế độ điều chỉnh tăng lương hưu, trợ cấp.
Theo Bộ Nội vụ, đây là bước đi mới nhằm bảo đảm người lao động tham gia BHXH đều có cơ hội nhận lương hưu hoặc trợ cấp hằng tháng khi về già.
Người đóng BHXH dưới 15 năm vẫn có trợ cấp hằng tháng
Luật BHXH năm 2024 có hiệu lực từ ngày 1-7-2025, được thiết kế theo hướng chính sách hưu trí đa tầng. Theo đó, người lao động đóng BHXH đủ 15 năm và đủ tuổi nghỉ hưu sẽ được hưởng lương hưu.
Với những người đã đến tuổi nghỉ hưu nhưng thời gian đóng BHXH chưa đủ 15 năm, nếu không nhận BHXH một lần vẫn được hưởng trợ cấp hằng tháng từ chính khoản đã đóng góp vào quỹ BHXH.
Theo quy định, mức trợ cấp hằng tháng sẽ được tính dựa trên số năm đã đóng BHXH nhưng không thấp hơn 500.000 đồng/tháng.
Cơ quan chức năng sẽ tính toán mức hưởng để người lao động có nguồn trợ cấp duy trì đến khi đủ 75 tuổi. Sau mốc này, họ sẽ chuyển sang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội do ngân sách Nhà nước chi trả.
Ngoài khoản trợ cấp hằng tháng, nhóm này còn được nhà nước hỗ trợ thẻ BHYT. Đây được xem là chính sách có ý nghĩa lớn, giúp người lao động có khoản chi tiêu cơ bản khi hết tuổi lao động, giảm áp lực tài chính cho gia đình và giảm gánh nặng an sinh xã hội trong dài hạn.
Điểm đáng chú ý khác là Luật BHXH 2024 quy định lương hưu sẽ được điều chỉnh dựa trên chỉ số giá tiêu dùng (CPI), đồng thời cân đối với khả năng của ngân sách nhà nước và Quỹ BHXH.
Có ít năm đóng BHXH tính lương hưu thế nào?
Với quy định trên, Bộ Nội vụ tham mưu cho Chính phủ ban hành nghị định về chính sách tiền lương. Theo đó, bổ sung nhóm mới vào lộ trình tăng lương hưu là người đang hưởng trợ cấp hằng tháng (theo quy định tại Điều 23 Luật BHXH) cũng được điều chỉnh tăng.
Việc bổ sung nhóm này nhằm khuyến khích người lao động ở lại hệ thống BHXH thay vì rút BHXH một lần. Đồng thời, chính sách cũng thể hiện tính nhân văn trong việc bảo đảm an sinh xã hội.
Cùng với đưa nhóm trên vào hệ thống điều chỉnh tăng lương, Bộ Nội vụ đề xuất tăng đồng đều 8% cho các nhóm thụ hưởng từ ngày 1-7, cùng thời điểm điều chỉnh lương cơ sở.
Công thức tính lương hưu, trợ cấp khi dự kiến tăng 8% từ 1-7 tới đây sẽ như sau:
Mức lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng từ 1-7 = mức lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng của tháng 6.2026 x 1,08.
Ví dụ 1: Người đang hưởng lương hưu mức trung bình 5 triệu đồng/tháng.
Lương hưu từ 1-7 tính theo công thức: 5 triệu đồng x 1,08 = 5,4 triệu đồng/tháng.
Như vậy, số tiền tăng thêm là 400.000 đồng.
Ví dụ 2: Người có mức lương hưu trên 15 triệu đồng/tháng.
Lương hưu từ 1-7 tính theo công thức: 15 triệu đồng x 1,08 = 16,2 triệu đồng/tháng.
Mức tăng thêm tương ứng là 1,2 triệu đồng/tháng.
Như vậy, việc tăng theo tỉ lệ phần trăm giúp duy trì nguyên tắc đóng - hưởng của BHXH. Tuy nhiên, điều này cũng khiến nhóm có mức lương hưu cao được tăng nhiều hơn nhóm có mức hưởng thấp.
Người nghỉ hưu trước 1995 tiếp tục được ưu tiên
Đáng chú ý, đối với người hưởng lương hưu, trợ cấp trước ngày 1-1-1995, Bộ Nội vụ đề xuất điều chỉnh để đạt mức 3,8 triệu đồng/tháng.
Trường hợp đang hưởng dưới 3,5 triệu đồng sẽ được tăng thêm 300.000 đồng mỗi tháng.
Cụ thể cách tính mức lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng của nhóm đối tượng này như sau:
Mức lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng từ tháng 1-7 = mức lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng sau khi được điều chỉnh + 300.000 đồng/tháng.
Với người có mức hưởng sau điều chỉnh từ 3,5 triệu đồng đến dưới 3,8 triệu đồng/tháng thì sẽ được nâng lên đủ 3,8 triệu đồng/tháng.
Theo Bộ Nội vụ, phương án này nhằm hỗ trợ nhóm người nghỉ hưu từ nhiều năm trước, có mức lương hưu thấp do điều kiện tiền lương và thời gian công tác ở các giai đoạn cũ.
Dự kiến, tổng kinh phí tăng thêm cho phương án điều chỉnh năm 2026 là khoảng 10.773 tỉ đồng so với năm 2025. Trong đó, ngân sách nhà nước dự kiến chi thêm khoảng 2.013 tỉ đồng, còn Quỹ BHXH chi khoảng 8.760 tỉ đồng.
Cơ quan soạn thảo cho biết mức điều chỉnh được tính toán trên cơ sở tốc độ tăng CPI của năm 2025 và 2026, đồng thời cân đối với khả năng của ngân sách và Quỹ BHXH.
Theo đánh giá của Bộ Nội vụ, phương án tăng 8% vừa bảo đảm cải thiện đời sống người hưởng lương hưu, vừa duy trì sự ổn định của Quỹ BHXH trong dài hạn.
Khoảng 3,4 triệu người đang hưởng lương hưu, trợ cấp
Hiện cả nước có khoảng 3,4 triệu người hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH hằng tháng với nhiều mức khác nhau.
Trong đó, hơn 11.500 người hưởng từ 20 triệu đồng/tháng trở lên; gần 418.500 người hưởng từ 10 đến dưới 20 triệu đồng/tháng.
Khoảng 1,063 triệu người hưởng từ 6 đến dưới 10 triệu đồng/tháng; 1,347 triệu người hưởng từ 3 đến dưới 6 triệu đồng/tháng.
Ngoài ra, có gần 419.400 người hưởng dưới 2,34 triệu đồng/tháng, tương đương mức lương cơ sở hiện nay.
Theo dự thảo, các nhóm dự kiến được điều chỉnh gồm cán bộ, công chức, viên chức; người lao động; quân nhân; công an; người làm công tác cơ yếu; cán bộ xã, phường, thị trấn; người hưởng trợ cấp mất sức lao động; người hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp; người hưởng trợ cấp tuất và nhóm đang hưởng trợ cấp hằng tháng dưới 75 tuổi theo Luật BHXH 2024.
Đã có 24 lần điều chỉnh lương hưu từ năm 1995 đến nay
Theo BHXH Việt Nam, từ năm 1995 đến nay, Nhà nước đã thực hiện 24 lần điều chỉnh lương hưu và trợ cấp xã hội nhằm bảo đảm đời sống cho người hết tuổi lao động.
Riêng giai đoạn 2016-2024, Chính phủ đã sáu lần điều chỉnh với các mức tăng lần lượt là: 8% năm 2016; 7,44% năm 2017; 6,92% năm 2018; 7,19% năm 2019; 7,4% năm 2022 và 15% năm 2024.
Trong đó, năm 2024 là đợt điều chỉnh có mức tăng cao nhất trong nhiều năm qua.
Theo cơ quan chức năng, việc điều chỉnh lương hưu, trợ cấp BHXH đã góp phần cải thiện đáng kể đời sống của người hưởng lương hưu và trợ cấp hằng tháng.
