Ngày 23-1, Bộ Quốc phòng Mỹ công bố Chiến lược Quốc phòng Quốc gia 2026. Trong chiến lược, Lầu Năm Góc đặt an ninh nội địa là ưu tiên số một, cao hơn cả khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, và dường như báo hiệu việc cắt giảm quân số của Mỹ tại châu Âu và Hàn Quốc.
Theo trang tin Breaking Defense, Chiến lược Quốc phòng Quốc gia được phát triển dựa trên Chiến lược An ninh Quốc gia, theo truyền thống được coi là một tài liệu nền tảng của Lầu Năm Góc. Nhưng trái ngược với các lần công bố trước đây, Bộ Quốc phòng Mỹ lần này chọn cách công bố khá lặng lẽ khi họ gửi tài liệu qua email mà không báo trước vào lúc gần 19 giờ hôm 23-1.
Nhấn mạnh an ninh nội địa
Ngay trong phần nội dung chính đầu tiên về Môi trường An ninh, Chiến lược Quốc phòng Quốc gia Mỹ đã khẳng định chiến lược “Nước Mỹ trên hết” phải đánh giá, phân loại và ưu tiên. Có lẽ vì vậy mà chiến lược này dành một phần không nhỏ nội dung đề cập về an ninh nội địa Mỹ và khu vực Tây bán cầu.
Chiến lược cho rằng trong nhiều thập niên giới hoạch định chính sách đối ngoại của Mỹ đã bỏ bê việc phòng thủ nội địa. Điều này một phần là do quan điểm cho rằng việc phòng thủ như vậy không còn cần thiết nữa. Tuy nhiên, Chiến lược cho rằng điều này đã dẫn đến những hậu quả đáng buồn.
“Trong những thập niên gần đây, quốc gia chúng ta đã bị làn sóng người nhập cư bất hợp pháp tràn ngập. Ngoài ra, ma túy đã tràn qua biên giới, đầu độc hàng trăm ngàn người Mỹ. Những kẻ buôn bán ma túy ở bán cầu của chúng ta đã thu lợi khổng lồ từ tội ác này và do đó bị coi là các tổ chức khủng bố nước ngoài” – văn bản nêu.
Văn bản cũng cho rằng các mối đe dọa quân sự trực tiếp hơn đối với lãnh thổ Mỹ cũng đã gia tăng trong những năm gần đây, bao gồm các mối đe dọa hạt nhân cũng như nhiều khả năng tấn công thông thường và chiến tranh không gian, mạng, điện từ. Ngoài ra, chiến lược cũng nhắc đến những “mối đe dọa đáng kể” từ các tổ chức khủng bố như al-Qaeda và IS.
Chiến lược cũng nhắc đến việc lợi ích của Mỹ ở Tây bán cầu đang bị đe dọa.
“Chúng ta đã chứng kiến ảnh hưởng của các bên khác gia tăng, từ Greenland ở Bắc Cực đến Vịnh Mỹ (Vịnh Mexico), kênh đào Panama và các địa điểm xa hơn về phía nam. Điều này không chỉ đe dọa khả năng tiếp cận của Mỹ đối với các vùng lãnh thổ trọng yếu trên khắp bán cầu mà còn khiến châu Mỹ trở nên bất ổn, làm suy yếu cả lợi ích của Mỹ và các đối tác khu vực của chúng ta” – Chiến lược Quốc phòng Quốc gia Mỹ khẳng định.
Từ những mối quan ngại này, Chiến lược cho biết Mỹ sẽ ưu tiên bảo vệ lợi ích của Mỹ trên khắp Tây bán cầu.
Mục tiêu này sẽ được thực hiện thông qua nhiều biện pháp, bao gồm bảo vệ biên giới, chống khủng bố trong khu vực, bảo vệ các vùng lãnh thổ trọng yếu ở Tây bán cầu (kể cả Greenland, Vịnh Mỹ, kênh đào Panama), bảo vệ không phận Mỹ, hiện đại hóa năng lực hạt nhân, ngăn ngừa tội phạm mạng và ngăn ngừa mối đe dọa từ các tổ chức Hồi giáo cực đoan.
Nga, Trung Quốc, Iran, Triều Tiên
Trong Chiến lược Quốc phòng Quốc gia 2026, Bộ Quốc phòng Mỹ đề cập Trung Quốc đầu tiên trong loạt các quốc gia. Tài liệu nhấn mạnh rằng xét trên mọi phương diện, Trung Quốc hiện đã là quốc gia mạnh thứ hai trên thế giới (chỉ sau Mỹ).
Chiến lược khẳng định khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương sẽ sớm chiếm hơn một nửa nền kinh tế toàn cầu. An ninh, tự do và thịnh vượng của người dân Mỹ do đó liên quan trực tiếp khả năng giao thương và tham gia vào các hoạt động kinh tế ở khu vực này.
Do đó, Lầu Năm Góc cho rằng Mỹ cần “duy trì cán cân sức mạnh quân sự có lợi ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương”.
“Đơn giản là để đảm bảo rằng cả Trung Quốc hay bất kỳ quốc gia nào khác đều không thể thống trị chúng ta hoặc các đồng minh của chúng ta… Thay vào đó, một nền hòa bình tốt đẹp – với các điều khoản có lợi cho người Mỹ nhưng Trung Quốc cũng có thể chấp nhận và sống chung – là điều khả thi” – theo văn bản.
Về Nga, Bộ Quốc phòng Mỹ cho rằng Nga có tiềm lực quân sự, công nghiệp mạnh mẽ và có nhiều năng lực trong quốc phòng.
“Trước tình hình này, Bộ Quốc phòng Mỹ sẽ đảm bảo rằng lực lượng Mỹ được chuẩn bị để phòng thủ trước các mối đe dọa của Nga đối với lãnh thổ Mỹ. Bộ cũng sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO)” – tài liệu nêu.
Tài liệu cũng nhắc về cuộc xung đột tại Ukraine.
“Như Tổng thống Donald Trump đã nói, xung đột ở Ukraine phải chấm dứt. Tuy nhiên, như ông cũng đã nhấn mạnh, đây trước hết và trên hết là trách nhiệm của châu Âu. Do đó, việc bảo đảm và duy trì hòa bình sẽ đòi hỏi sự lãnh đạo và cam kết từ các đồng minh NATO của chúng ta” - theo tài liệu.
Về Iran, Bộ Quốc phòng Mỹ “khẳng định rõ ràng rằng Iran sẽ không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân”. Tài liệu cũng cho rằng Iran và các lực lượng thân với nước này có ảnh hưởng lên khu vực Trung Đông.
Về Triều Tiên, Lầu Năm Góc nhấn mạnh năng lực hạt nhân của Triều Tiên, trong đó có khả năng tấn công vào lãnh thổ Mỹ.
“Các lực lượng [hạt nhân] này đang phát triển về quy mô và mức độ tinh vi, và chúng tạo ra mối nguy hiểm rõ ràng và hiện hữu về một cuộc tấn công hạt nhân vào lãnh thổ Mỹ” – tài liệu nêu.
Khả năng các đồng minh chia sẻ gánh nặng quốc phòng
Bộ Quốc phòng Mỹ cho rằng đến lúc các đồng minh cần chia sẻ trách nhiệm quốc phòng với Mỹ.
“Như Tổng thống Trump đã nói rõ, các đồng minh và đối tác của chúng ta phải gánh vác phần trách nhiệm công bằng của họ trong việc phòng thủ chung. Đây là điều đúng đắn mà họ cần làm, đặc biệt là sau nhiều thập niên Mỹ hỗ trợ quốc phòng cho họ” – tài liệu ghi rõ.
Do đó, tài liệu cho biết khi lực lượng Mỹ tập trung vào phòng thủ lãnh thổ trong nước và khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, “các đồng minh và đối tác của chúng ta ở những nơi khác sẽ chịu trách nhiệm chính về quốc phòng của chính họ với sự hỗ trợ quan trọng nhưng hạn chế hơn từ lực lượng Mỹ”.
Để làm được điều này, Mỹ sẽ tìm cách tạo điều kiện thuận lợi nhất có thể cho các đồng minh và đối tác gánh vác nhiều hơn gánh nặng trong phòng thủ tập thể. Tài liệu cũng nhắc cụ thể về việc áp dụng biện pháp này tại các khu vực Tây bán cầu, châu Âu, Trung Đông, bán đảo Triều Tiên, châu Phi.
Ngoài ra, Chiến lược Quốc phòng Quốc gia Mỹ cũng nhấn mạnh cần tăng cường năng lực công nghiệp quốc phòng của nước này, “sao cho nó sẵn sàng đáp ứng những thách thức của thời đại chúng ta một cách hiệu quả, như nó đã làm với những thách thức của thế kỷ trước”.
