Ngày 4-5, ông Hoàng Quý, Phó giám đốc Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa tỉnh Khánh Hòa, cho biết vẫn tiếp tục mở cửa phục vụ miễn phí người dân, du khách tham quan di tích biệt thự Cầu Đá, còn gọi là di tích Lầu Bảo Đại ở Nha Trang.
Mở cửa di tích Lầu Bảo Đại sau nhiều năm
“Người dân, du khách được vào tham quan tự do trong giờ hành chính từ thứ Hai đến thứ Sáu hàng tuần. Trung tâm vẫn giữ kế hoạch mở cửa miễn phí di tích ở hai căn biệt thự Xương Rồng và Bông Sứ. Hiện chưa ấn định thời gian đóng trở lại để trùng tu”- ông Quý nói.
Trước đó, từ ngày 25-4, Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa chỉ đạo Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa phối hợp các đơn vị liên quan gia cố, sửa chữa hai căn biệt thự Xương Rồng (Nghinh Phong) và Bông Sứ (Vọng Nguyệt) trong năm căn biệt thự cổ để phục vụ người dân, du khách.
Như vậy, sau hơn 10 năm, người dân, du khách khi đến Nha Trang mới được vào xem tận mắt các ngôi biệt thự cổ cùng hiện vật đang trưng bày tại đây.
Sau khi báo chí phản ánh, UBND tỉnh Khánh Hòa yêu cầu Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch chỉ đạo nhà đầu tư là Công ty CP Đầu tư Khánh Hà cho tu sửa hai căn biệt thự để phục vụ khách tham quan.
Tuy nhiên, thời gian sau đó thì đóng cửa vì chủ đầu tư có vi phạm khi thực hiện dự án. Năm căn biệt thự cũng tiếp tục bị bỏ hoang đến nay.
Nhiều nỗi niềm về một di tích giữa lòng Nha Trang
Có mặt tại biệt thự Cầu Đá, rất đông du khách, người dân đến tham quan. Đa số khách đến đây là người dân của tỉnh Khánh Hòa, họ muốn xem tận mắt các căn biệt thự cổ sau hơn chục năm đóng cửa.
“Cảm giác không còn như ngày xưa vì cây cối ít hơn, các căn biệt thự xuống cấp nhiều hơn. Chưa tính bên trong hiện vật rất ít, những người có trách nhiệm ở đây cũng không quá nhiệt tình hướng dẫn cho khách như những nơi khác”- anh Nguyễn Xuân Mạnh, người dân phường Nha Trang tỏ ra tiếc nuối.
Theo một số du khách, họ đến đây vì đã lâu không được tận mắt thấy các căn biệt thự, nhưng khi đến thấy nhiều hàng rào bằng tôn quây kín, chỉ còn lối vào cũng cảm thấy xót xa.
Trao đổi với PV, ông Hoàng Quý cho biết Trung tâm Bảo tồn di sản văn hóa tỉnh Khánh Hòa đã cử bảo vệ, thuyết minh viên túc trực tại di tích. “Có thể du khách, người dân không để ý nên cho rằng không có ai. Việc chăm sóc các căn biệt thự, bảo vệ hiện vật, tưới cây, vệ sinh đều đã được bố trí người đầy đủ”- ông Quý nói.
Về việc hiện vật ở hai căn biệt thự đơn điệu, ông Quý cho biết tất cả 42 hiện vật liên quan mà đơn vị được bàn giao tiếp quản đã được trưng bày đầy đủ.
“Nhiều năm trước, đơn vị được bàn giao tổng cộng 42 hiện vật liên quan di tích biệt thự Cầu Đá đã tổ chức bảo quản. Hiện đã cho trưng bày toàn bộ ở hai căn biệt thự đang mở cửa tham quan”- ông Quý thông tin thêm.
Liên quan dự án trùng tu, bảo tồn năm căn biệt thự cổ ở di tích biệt thự Cầu Đá, lãnh đạo Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Khánh Hòa cho biết vẫn chưa thể thực hiện vì còn vướng một số thủ tục. Hiện hồ sơ trùng tu, bảo tồn đã được gửi cho hội đồng thẩm định để xem xét, thẩm định.
Giao di tích cho doanh nghiệp rồi... bỏ hoang
Năm 2011, UBND tỉnh Khánh Hòa cho phép Tổng công ty Khánh Việt liên danh Tập đoàn Hà Đô thành lập Công ty CP Đầu tư Khánh Hà thực hiện dự án khu biệt thự cao cấp Bảo Đại.
Tháng 12-2014, UBND tỉnh Khánh Hòa quyết định giao gần 9 ha đất và 4,7 ha mặt nước biển cho Công ty CP Đầu tư Khánh Hà để thực hiện dự án. Trong đó bao gồm cả năm ngôi biệt thự cổ gồm Xương Rồng, Bông Sứ, Bông Giấy, Phượng Vĩ và Cây Bàng ở di tích lầu Bảo Đại.
Theo kế hoạch, dự án khu biệt thự cao cấp Bảo Đại sẽ cải tạo năm biệt thự hiện hữu. Xây mới khách sạn năm tầng, 45 căn biệt thự nghỉ dưỡng cùng các tiện ích khác.
Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện dự án, cơ quan chức năng xác định chủ đầu tư có nhiều sai phạm. Trong đó, có việc xâm hại danh lam thắng cảnh biệt thự Cầu Đá. Dự án bị đình chỉ thi công từ năm 2018 đến nay.
Đến tháng 2-2023, Công ty CP Đầu tư Khánh Hà xin trả lại năm biệt thự cổ ở di tích lầu Bảo Đại nói trên. Sau đó, tỉnh Khánh Hòa thu hồi hơn 9.200 m2 đất cùng công trình xây dựng trên đất là năm căn biệt thự Cầu Đá, giao Trung tâm Bảo tồn di tích quản lý.
Sau nhiều năm bỏ hoang, ba trong số năm căn biệt thự cổ đã xuống cấp nghiêm trọng. Trong đó, một số căn biệt thự cổ đối diện nguy cơ hư hại không thể tu bổ, trùng tu.
Đầu năm 2024, UBND tỉnh Khánh Hòa giao Sở Văn hóa- Thể thao và Du lịch chủ trì, liên quan tham mưu kế hoạch tổng thể về phương án trùng tu, tôn tạo; các giải pháp khả thi về quản lý, khai thác đối với năm căn biệt thự Cầu Đá.
Đồng thời, UBND tỉnh giao các đơn vị xác định tiến độ, mốc thời gian cụ thể để hoàn thành các công việc liên quan. Đề xuất chủ trương đầu tư dự án trùng tu, tôn tạo năm căn biệt thự Cầu Đá. Tuy nhiên, đến nay việc tu bổ, tôn tạo các căn biệt thự cổ vẫn chưa được thực hiện.
