Một trong những trọng tâm là chương trình bán hàng Việt về nông thôn - thị trường lâu nay bị bỏ ngỏ, cho hàng ngoại xâm lấn. TS Vũ Đình Ánh - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học thị trường giá cả - đã trao đổi với PV Báo Lao Động.
- Thưa ông, để giải bài toán kích cầu thị trường nội địa, đặc biệt là thị trường nông thôn, đề án của Bộ Công Thương vạch ra lộ trình trong năm nay và cả năm 2010, các DN VN phải tiếp cận được thị trường, theo ông có khả thi?
- Tôi cho rằng, vấn đề của sản xuất hiện nay chính là đầu ra của sản phẩm. Vì vậy, việc hướng tới thị trường nông thôn là vấn đề cấp bách. Lẽ ra, việc này đã phải làm nhiều năm trước, nhưng giải pháp kích cầu tiêu thụ nội địa đã không được quan tâm đúng mức. Bây giờ đề án mới đặt ra việc phải điều tra, khảo sát về thị hiếu người tiêu dùng nông thôn, điều tra về mạng lưới phân phối; điều tra năng lực kinh doanh của thương nhân... là việc quá chậm trễ.
Các hoạt động khảo sát này thuộc về nghiệp vụ của các cơ quan quản lý nhà nước, tốn rất nhiều thời gian và vì vậy đưa vào đề án là không phù hợp. Ngay cả việc doanh nghiệp (DN) sản xuất phải xây dựng mạng lưới bán lẻ về nông thôn cũng là việc lẽ ra phải được tiến hành từ lâu, nhưng vì các DN của ta lâu nay không có chiến lược khai thác thị trường này, nên có thể nói "nước đến chân mới nhảy" thì khó có tác dụng tức thời.
Muốn khai thác thị trường trong nước thì phải có mục tiêu chiến lược, xác định thị trường nội địa là bàn đạp dài hạn chứ không phải "ăn xổi". Về khía cạnh này, đề án của Bộ Công Thương xem ra có thể gói gọn trong câu: "Nước xa không cứu được lửa gần".
- Vậy "lửa gần" như ông định nghĩa phải được bắt đầu như thế nào?
- Theo tôi, "lửa gần" phải được hiểu là vấn đề đang ở đâu, để phải gỡ từ đó. Vấn đề của DN hiện nay là "tắc" đầu ra cho sản phẩm. Mà việc này DN là người tường tận hơn ai hết, họ phải làm gì. Nói gì thì nói, Nhà nước không thể làm thay họ. Bản thân mỗi DN phải tự đánh giá được sản phẩm của họ có bán được ở thị trường nông thôn hay không?
Lâu nay, nhiều sản phẩm sản xuất trong nước chỉ hướng ra XK, bán ở thị trường nội địa thì giá đắt, chất lượng không phù hợp. Tiếp đến là khâu phân phối, bây giờ nhiều DN rất khổ là tự họ phải thiết lập được kênh phân phối bán lẻ ở thị trường nông thôn. Tại sao họ không dựa vào chính mạng lưới tiêu thụ là các đại lý sẵn có của các DN chuyên bán buôn, bán lẻ ở nông thôn.
Vấn đề giá cả cũng hết sức quan trọng, để cạnh tranh được với hàng Trung Quốc vốn có ưu thế về giá, DN VN ngoài việc phải đưa ra giá cả phù hợp với mức chi trả của người dân nông thôn, nhưng đồng thời cũng phải đảm bảo chất lượng, và đặc biệt là phải lưu ý khâu thanh toán.
Các DN VN có thể cho nông dân thanh toán trả chậm được không, hay phải mua đứt bán đoạn là một câu chuyện. Hiện nay, nhiều sản phẩm vật tư nông nghiệp, phân bón, thuốc trừ sâu, hay giống cây trồng, vật nuôi đều đã được các DN liên kết với ngân hàng để cho dân vay mua trả chậm. Đến mùa vụ thu hoạch, nông dân sẽ hoàn trả.
Đối với hàng tiêu dùng, DN có thể nghiên cứu phương thức này không. Trước mắt là thanh toán trả chậm cho các đại lý phân phối, tiến tới là thanh toán cho người tiêu dùng. Hiện nay, ở thành thị nhiều chương trình tín dụng tiêu dùng đã được thực hiện; tôi cho rằng, nếu kích cầu tiêu dùng đối với sản phẩm hàng hoá tiêu thụ tại nông thôn cũng theo hướng này thì rất khả thi.
- Thay vì các chương trình dùng ngân sách để rót vào các dự án khảo sát thị trường, hay hỗ trợ DN một cách chung chung, Nhà nước có thể đóng vai trò gì, thưa ông?
- Điều quan trọng Nhà nước cần làm là tạo ra khung khổ pháp lý, cơ chế cho DN đẩy mạnh việc thanh toán trả chậm, để người dân có khả năng tiếp cận được với hàng hoá trong điều kiện thu nhập còn hạn chế. Mục tiêu quan trọng của kích cầu đầu tư, tiêu dùng, chính là phải tạo ra thu nhập cho người dân, để từ đó họ có khả năng thanh toán cho nhu cầu của mình và khơi thông đầu ra của hàng hoá.
Một vấn đề nữa mà Nhà nước cần làm là chính sách ưu đãi đối với thị trường XK thế nào thì cũng nên áp dụng như vậy với thị trường trong nước, như miễn thuế VAT, hỗ trợ lãi suất để DN sản xuất hàng nội địa. Không thể có chính sách ưu đãi hàng XK, trong khi chính người tiêu dùng trong nước lại chịu thua thiệt.
- Xin cảm ơn ông!
Theo đề án của Bộ Công Thương, chương trình hỗ trợ DN bán hàng gồm 3 nội dung: Bán hàng Việt về nông thôn; tổ chức phiên chợ bán hàng VN cho công nhân các KCN và phiên chợ hàng Việt cuối tuần tại các đô thị lớn. Trong đó, chương trình bán hàng Việt về nông thôn được xem là khâu đột phá của chương trình tổng thể về kích cầu tiêu dùng.
Dự kiến, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với các DN VN tổ chức 3 đoàn thí điểm ở 3 vùng Bắc, Trung, Nam. Một tháng, một đoàn đi 2 đợt, mỗi đợt 5 ngày (chọn 5 huyện tiêu biểu của một tỉnh), bán hàng theo hình thức lưu động trực tiếp tại các trung tâm huyện, xã.
Sản phẩm là mặt hàng tiêu dùng thiết yếu, có giá cả, chất lượng phù hợp với người dân khu vực nông thôn, chương trình này sẽ triển khai trong tháng 3.2009 và kéo dài hết năm 2010. Chi phí cho gói bán hàng về nông thôn là hơn 9.062 triệu đồng. Q.T
Theo Quỳnh Trang ( LĐ)
