Ngày 29.5 tới, bác sĩ Edzard Ernst – người tiên phong trong bộ môn y học bổ sung, sẽ từ nhiệm sau 18 năm công tác tại trường Y khoa Peninsula, tây nam nước Anh. Trong nhiều năm liền, bác sĩ Ernst và nhóm cộng sự đã đi đầu trong việc nghiên cứu thực nghiệm từ châm cứu, liệu pháp Reiki (từ trường liệu pháp) đến các bài thuốc thảo dược dân gian. Họ công bố 160 phân tích tổng hợp.
Hiệu quả như giả dược
Theo tài liệu có tên “Hướng dẫn về giải pháp thay thế và bổ sung thuốc”, khoảng 95% các liệu pháp mà ông Ernst và cộng sự thực nghiệm cho kết quả không khác gì giả dược. Chỉ có khoảng 5% có kết quả cao hoặc thấp hơn giả dược. Điều này hàm ý cần có thêm các nghiên cứu sâu về các liệu pháp này.
Từ nghiên cứu, ông Ernst chỉ ra, trong khi các loại thuốc thông thường trước khi đưa ra bán rộng rãi phải qua kiểm nghiệm phức tạp và tốn kém để chứng minh hiệu quả và độ an toàn, còn các giải pháp thay thế thuốc không phải qua các bước này. Tuy vậy, ông Ernst tin rằng, các bác sĩ tây y có thể thu được các bài học hữu ích từ các liệu pháp như châm cứu, vi lượng đồng căn. Đó là hiệu ứng tâm lý mà giả dược đem lại.
Giải pháp thay thế thuốc là một ngành kinh doanh lớn. Do phạm vi khá rộng và khó kiểm soát nên ít có số liệu thống kê đáng tin cậy về thị trường này. Chỉ tính riêng nước Anh, ước tính mỗi năm khoảng 340 triệu USD chi cho các giải pháp thay thế thuốc. Cứ năm người lớn, có một khách hàng sử dụng giải pháp và một số liệu pháp, chủ yếu là vi lượng đồng căn, từ dịch vụ y tế quốc gia Anh đưa ra. Ước tính vào năm 2008, thị trường này trên toàn thế giới trị giá 60 tỉ USD.
| Liệu pháp vi lượng đồng căn Bệnh nhân được chữa trị bằng các liều rất nhỏ loại thuốc mà chính nó gây ra các triệu chứng của loại bệnh này (theo quan niệm “dĩ độc trị độc”) . (website bệnh viện K) |
Giả dược được làm từ đường, bột mì hay các chất dùng để sản xuất vitamin, hoặc thuốc có ít hoạt chất. Giả dược được làm với hình dạng và mùi vị giống hệt thuốc mà nó thay thế nhưng không phải là thuốc giả, nhái các nhãn thuốc thật để kiếm lợi nhuận. Giả dược không gây ra bất kỳ tác dụng phụ khó chịu nào và là hy vọng cuối cùng cho những bệnh nhân không thể điều trị do không có loại thuốc phù hợp. Bác sĩ có thể kê toa giả dược nếu những triệu chứng như mệt mỏi, không do bệnh lý cần phải điều trị. Hiệu quả giả dược đến từ sự kỳ vọng được chữa khỏi của người bệnh. Rất nhiều thuốc mới được thử nghiệm dựa trên so sánh với giả dược. Sự so sánh đối chiếu này giúp đánh giá chính xác hiệu quả của thuốc.
Trong một số trường hợp, việc cho bệnh nhân uống giả dược là “thuốc giảm đau” khiến nỗi đau đớn của bệnh nhân giảm đi trông thấy. Một nghiên cứu giả phẫu thuật cho bệnh nhân viêm khớp gối cũng đem lại hiệu quả như thật. Bệnh nhân được chỉ định dùng thuốc phiện giả cũng chịu tác dụng phụ y như thuốc thật.
Một nghiên cứu tại tổ chức kiểm chứng dược liệu Cochrane, cho kết quả, giả dược dùng cho bệnh nhân trầm cảm có tác dụng tương tự như loại thuốc chống trầm cảm mới nhất. Điều trị bằng giả dược có nhiều công hiệu với các triệu chứng đau nhức.
Việc bác sĩ nói với bệnh nhân ung thư rằng đang cho người đó dùng morphine giảm đau sẽ có hiệu quả lớn hơn khi nói rằng cho dùng thuốc aspirin. Dù cả hai loại thuốc thực chất chỉ là giả dược, đều làm bằng đường. Tế bào thần kinh sẽ kích thích việc sản xuất chất giảm đau tự nhiên trong não. Điều trị giả dược có thể giúp kiểm soát nhịp tim, huyết áp, hệ tiêu hoá của bệnh nhân. Đặc biệt, tiêm giả dược có hiệu quả cao hơn thuốc giả dược.
Tuy vậy, giả dược không có tác dụng đối với các trường hợp gãy xương hay ung thư. Giả dược được khuyến cáo không nên sử dụng trong những bệnh mà đã có phương pháp điều trị đặc hiệu. Và bác sĩ phải nói rõ với bệnh nhân rằng họ được điều trị theo cách không thông thường.
Theo Bá Nha (Economist, SGTT.VN)
