TS Trần Du Lịch, ĐBQH đoàn TP.HCM, nhấn mạnh với báo Pháp Luật TP.HCM khi nhắc đến loạt bài “Nông dân sau bức màn phát triển”.
. PV: Thưa ông, không ít lần ông cảnh báo trên diễn đàn QH về việc thu hồi đất nông nghiệp để làm khu công nghiệp (KCN), khu đô thị... rồi bỏ hoang. Tại sao vậy?
|
|
Dự án phải tính đến đời sống nông dân
. Có một thực tế là nông dân sau khi bị thu hồi đất thì đời sống của họ trở nên rất chông chênh…
+ Khi KCN mở ra mà xí nghiệp lấp đầy, phát triển nhà máy thì mới thu hút được lao động từ nông nghiệp vào đó. Nông dân mất đất và con cái họ có điều kiện vào đấy làm ăn. Nhưng cái nguy hại ở đây là người nông dân đã mất phương tiện sản xuất nhưng lại không tạo ra việc làm mới trong lĩnh vực phi nông nghiệp, vì thế đời sống của họ trở nên khó khăn, bấp bênh.
. Vậy theo ông xử lý vấn đề này như thế nào?
+ Tôi nghĩ rằng những nơi đã làm rồi thì không thể nào quay trở lại nông nghiệp được nữa. Với những người nông dân mất đất, thiếu đất không có việc làm thì chính quyền địa phương phải tập trung giải quyết việc làm, có chương trình đào tạo nghề để làm sao giảm khó khăn cho họ. Nếu KCN mở ra mà nhà máy lên ào ào, thu hút việc làm thì nông dân chuyển đổi nghề tốt quá nhưng thực tế lại không diễn ra như vậy.
Người nông dân sau giải tỏa đang tự bơi để tìm kiếm hướng đi cho cuộc sống của mình. Ảnh: NĐ
. Lâu nay dường như chúng ta chỉ chăm chăm thu hồi đất còn việc tổ chức cuộc sống cho người nông dân sau đó thường không được quan tâm đúng mức?
+ Đấy là vấn đề nan giải nhất mà tôi cho đó là nhược điểm của mình. Quan điểm trước giờ của tôi là thu hồi đất của người dân không phải là trả cho họ bao nhiêu tiền bồi thường mà vấn đề là tương lai họ sống thế nào, nghề nghiệp gì, cái đó mới quan trọng nhất. Hiện nay chúng ta chưa quan tâm đến điều đó và cũng có nhiều quan điểm tiền trao cháo múc và tôi cho đó là sai lầm. Đối với nông dân, lấy đất của họ theo kiểu tiền trao cháo múc như vậy là sai lầm. Quan trọng nhất là phải chuyển họ từ nông dân thành thị dân, từ lao động nông nghiệp thành lao động phi nông nghiệp và ổn định đời sống cho bà con.
. Vậy có nên quy định trách nhiệm tổ chức đời sống, tạo việc làm cho người nông dân bị mất đất là một thành phần không thể tách rời của các dự án thu hồi đất?
+ Tôi cho rằng một dự án muốn phát triển bền vững thì phải tính toán. Tôi có nghiên cứu kinh nghiệm một số nước, ngay cả đô thị, người dân đang sống ở đường này, làm nghề này, giờ chuyển họ đến nơi cách 5, 10 km thì quan trọng nhất không phải đưa họ bao nhiêu tiền mà phải xem ở nơi mới đó họ làm gì để sống, họ chuyển đổi nghề được không. Cái đó phải nằm trong dự án và chính quyền phải quan tâm đến điều đó.
Luật Đất đai phải có chương riêng cho nông dân
. Có thực trạng gây bức xúc người dân là Nhà nước cứ hứa hẹn nhiều nhưng sau đó không ai kiểm soát, giám sát?
+ Tình trạng mình nó thế thôi. Sắp tới, các dự án thu hồi đất làm các chương trình phi nông nghiệp, tôi sẽ đề nghị phải đưa việc ổn định đời sống cho người dân bị mất đất trong nội dung của dự án. Hiện nay thì các dự án lớn như thủy điện quốc gia cũng có nêu đấy nhưng chúng ta làm không tốt. Còn các dự án nhỏ thì không quan tâm, các dự án mở rộng đô thị đều theo kiểu tiền trao cháo múc.
. Trong nghị quyết của Đảng cũng đã nêu cơ chế cho người nông dân góp quyền sử dụng đất vào dự án nhưng thực tế lại không làm được, theo ông vì sao?
+ Thực sự việc góp đất thì phải hình thành những công ty cổ phần. Chủ trương thì có nhưng thực tế thì không làm được. Những ông chủ dự án không muốn thì làm thế nào bây giờ?
. Như vậy ông có đề xuất vấn đề này vào Luật Đất đai đang được sửa đổi?
+ Sửa Luật Đất đai phải làm chuyện đó. Tôi nghĩ có thể phải quy định riêng lĩnh vực thu hồi đất, tái định cư, giải quyết vấn đề nông dân làm một chương riêng, quy định cụ thể chi tiết.
. Xin cảm ơn ông.
| Tình cảnh rất thê thảm! Trong thời gian qua, ở các nơi quy hoạch, hễ giải tỏa xong, đến lúc có đất sạch thì người dân cũng đã sạch tiền bồi thường rồi. Chúng ta nói đền bù thỏa đáng chỉ là nói trên giấy tờ chứ nông dân mất đất rồi biết làm gì để sống ngoài làm thuê, mần mướn. Việc tái thiết đời sống nông dân sau quy hoạch hiện nay không ổn. Điều quan trọng là sau quy hoạch người dân phải có cuộc sống tốt hơn và có nghề để mà làm. Tái định cư là một chuyện, cái quan trọng là công ăn việc làm. Các KCN hiện nay có thể tạo ra việc làm gì cho bà con? Người nông dân mất đất có được đào tạo nghề để họ thích ứng với cuộc sống mới chưa? Đó là chưa nói nếu các KCN bị treo thì nông dân chết gí thôi. Nông dân mình mặt bằng trình độ chưa cao, có người còn mù chữ. Do đó, nói đào tạo nghề là cái rất xa vời. Chuyện đào tạo nghề cho công nghiệp chủ yếu là cho con em của họ với trình độ chí ít là hết cấp 2. Nhưng đào tạo cũng phải có định hướng, KCN anh tính mở ngành gì thì phải dạy cho người ta học nghề đó. Chứ chơi kiểu đầu tư rồi bỏ đó, không biết ngành nghề cụ thể thế nào hoặc học xong về mà “treo” bằng, không có việc làm thì họ dễ đâm ra chán nản, đâm vào ăn chơi, tệ nạn. Có thể nói, việc chuyển đổi nghề nghiệp cho bà con hiện nay cũng chỉ những nghề thủ công như đan điếc này kia, nói chung chỉ là lao động cơ bắp. Vì là lao động cơ bắp nên lương cũng rất… cơ bắp. Tình cảnh không ít người nông dân mất đất hết sức thê thảm. Ông NGUYỄN MINH NHỊ, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Để bà con bơ vơ là có tội Hiện nay, bà con sau khi giao đất cho chính quyền xong thì cái còn lại là cái nhà tái định cư và một ít tiền (thậm chí không còn). Không còn đất để làm ăn và không có ai hướng dẫn gì thì bà con tái thiết đời sống thế nào đây? Tôi nghĩ đã phá vỡ một môi trường sản xuất để quy hoạch thì phải quy hoạch một khu khác phù hợp để tái tạo môi trường sản xuất cho bà con. Nghĩa là chính quyền phải thiết kế một khu sản xuất mới, có đất đai cho bà con. Thậm chí xác định sẽ sản xuất những sản phẩm nào, giống má, kỹ thuật ra sao, cả hướng ra cho sản phẩm. Trong khu tái định cư ta cần phải tạo cơ sở hạ tầng thật tốt với đường sá, bưu điện, bệnh viện, trường học... Như vậy, thay vì ta đưa họ một cục tiền to để đền bù, giờ ta dùng nó để xây dựng cơ sở hạ tầng cho bà con để họ ổn định đời sống, yên tâm sản xuất. Muốn làm được như trên, điều thiếu nhất hiện nay là cần một nhạc trưởng đảm bảo cho công tác tiền quy hoạch - giải tỏa - hậu quy hoạch được thực hiện một cách bài bản. Thiết nghĩ, Nhà nước lấy đất thực hiện mục đích phát triển nhưng nếu để bà con bơ vơ như thế là Nhà nước có tội với dân. GS-TS VÕ TÒNG XUÂN Báo Pháp Luật TP.HCM ngày 4-6 có đăng loạt bài “Nông dân sau bức màn phát triển” cho thấy hiện nay có những KCN diện tích đất trống còn nhiều, nông dân sau khi bị thu hồi đất còn nhiều khó khăn trong cuộc sống. Tôi đề nghị Chính phủ chỉ đạo bộ, ngành đánh giá lại hiệu quả các KCN, xem thực chất đã hỗ trợ lĩnh vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn ra sao. Việc thu hồi đất nông nghiệp hiện nay có đáp ứng được điều mong mỏi của cử tri cả nước trong vấn đề xây dựng nông thôn mới, làm cho ngành nông nghiệp nước nhà phát triển ngày một mạnh hơn không. ĐBQH NGUYỄN VĂN PHỤNG (TP.HCM) phát biểu thảo luận về thực hiện chính sách, pháp luật về đầu tư cho tam nông ngày 5-6 |
THU HẰNG thực hiện
