Nghệ sĩ kịch câm hiện đại Iimuro Naoki (Nhật) đã đến TP.HCM và có hai buổi diễn vào đêm 6-6 và đêm nay (7-6) tại TP.HCM; tối 10 và 11-6 tại Hà Nội. Kịch câm hiện đại là loại hình nghệ thuật mới mẻ với công chúng Việt Nam, Pháp Luật TP.HCM đã có cuộc trò chuyện cùng nghệ sĩ kịch câm Iimuro Naoki về khác biệt của kịch câm hiện đại và cổ điển.
Giàu tính ước lệ
. Thưa ông, ông từng nói ông thích biểu diễn cho trẻ con hơn vì trẻ con chân thật và thẳng thắn… Vậy khi biểu diễn ông có hướng đến khán giả là người lớn?
+ Vâng, tôi vẫn luôn muốn mở rộng biên độ khán giả vì biểu diễn cho đối tượng nào cũng lý thú cả. Trẻ con có hiểu biết, tiếp nhận theo kiểu trẻ con, người lớn có thể tiếp nhận câu chuyện của tôi theo kiểu khác.
. Với một loại hình kịch câm hiện đại, không phải khán giả nào cũng cảm nhận được thấu đáo, nếu khán giả không hiểu được ông diễn gì, ông có ý định làm gì khác để họ dễ hiểu hơn?
+ À, tôi nghĩ tôi diễn rất dễ hiểu (cười).
Ví dụ như những điều tôi diễn tả bằng hành động thay cho lời nói thì tùy khán giả hiểu thôi. Như khi tôi múa tay như thế này (múa hai bàn tay), có thể trẻ con cảm nhận đó là con bạch tuộc, có khán giả lại tưởng tượng đó là con mực hay khán giả người lớn có thể thấy đó chỉ là bàn tay của tôi… Mỗi người có thể nhìn, cảm nhận theo cách riêng của mình. Khán giả có thể tự do cảm nhận và lúc đó mình không cần phải giải thích tôi đang làm cái gì. Tất cả tùy khán giả cảm nhận mà thôi.
Kịch câm hiện đại không đòi hỏi phục trang, phông màn màu sắc như sân khấu bình thường mà chỉ có phông đen. Trong ảnh: Iimuro Naoki trong buổi tập sáng 6-6, tại Nhà hát Thế Giới Trẻ (TP.HCM). Ảnh: QUỲNH TRANG
. Kịch câm hiện đại khác kịch câm cổ điển cái gì khi chuyển tải một câu chuyện, thưa ông?
+ Để tôi suy nghĩ xem có gì khác…
À, đơn giản có thể thấy ngày xưa nghệ sĩ dùng động tác thân thể để giải thích, kể chuyện. Ví dụ như tôi muốn nói về mình thì tôi chỉ ngay tôi, khi tôi chìa tay ra thì có nghĩa tôi nói về người khác. Tức ngôn ngữ của kịch câm cổ điển là dùng hành động thay cho lời nói. Còn kịch câm hiện đại giàu tính ước lệ, khơi gợi làm khán giả tưởng tượng cảm nhận câu chuyện.
Diễn một mình không có nghĩa là cô độc
. Liệu có phải khi xã hội càng phát triển, con người cá nhân càng phải thu mình lại nên kịch câm hiện đại hướng đến đời sống cá nhân nhiều hơn?
+ Thật ra có nhiều quan niệm khác nhau… Riêng bản thân tôi thì những gì thuộc về cảm xúc, nội tâm… không thể diễn tả bằng lời thì lại có thể chuyển tải cho khán giả bằng kịch câm. Đó là cái tôi muốn làm và tôi cảm thấy vui.
Khi diễn trên sân khấu, có khán giả thưởng thức - đó là cuộc đối thoại giữa người diễn và khán giả. Khán giả cảm nhận được ý tưởng của người diễn và người diễn phải đáp ứng lại những cảm xúc, mong muốn của khán giả. Điều đó cũng làm tôi rất vui, đó có thể xem là một lý thuyết từ khán giả mà người nghệ sĩ nhiều khi không biết được.
. Trong những lần diễn ở Việt Nam, ông thường chọn độc diễn. Đó là con đường riêng của ông hay một xu hướng lớn trong kịch câm hiện đại?
+ Thật ra không phải vậy, tôi có một nhóm bạn diễn gồm sáu người tất cả. Và lúc nào đi diễn các nước cũng đầy đủ mọi người, riêng Việt Nam, tôi thường đến diễn một mình.
Khi độc diễn và diễn chung, câu chuyện khác nhau nhiều lắm! Như diễn một mình, tôi diễn từng câu chuyện nhỏ và gộp lại thành một tác phẩm lớn. Còn khi nhóm biểu diễn, thường cả nhóm làm thành một vở kịch lớn.
. Hiện ở Nhật đang nở rộ trào lưu kịch câm hài pha trộn ảo thuật và tôi thấy đó cũng là những trận cười cho qua chứ không ẩn chứa nhiều ẩn ý, triết lý. Khán giả Nhật khi đón nhận kịch của ông có khác biệt gì?
+ Hiện ở Nhật rất nhiều loại hình kịch chứ không chỉ hài cười cho qua. Ngay bản thân tôi, những câu chuyện của tôi đôi khi cũng là những câu chuyện hài, gây cười nhưng luôn có gì đó bên trong để người xem suy nghĩ. Tôi luôn muốn kết hợp cả hai yếu tố đó trong tác phẩm của mình.
. Xin cảm ơn ông và xin chúc những buổi diễn của ông thành công.
| Iimuro Naoki: Sứ giả kịch câm hiện đại Từ nhỏ học múa rối, lớn lên một chút, nghệ sĩ Iimuro Naoki đã chọn kịch câm hiện đại khi bị ấn tượng bởi cách biểu diễn của cha đẻ nền kịch câm hiện đại, nghệ sĩ người Pháp gốc Do Thái - Marcel Marceau. Sau này ông cũng là học trò của Marcel Marceau dưới ngôi trường Kịch câm Quốc tế Paris Marcel Marceau và Trường Quốc gia Âm nhạc, Khiêu vũ và Nghệ thuật sân khấu Conservatoire Niedermeyer d’lssy Les Moulineaux. Naoki đã tốt nghiệp những nơi này với thứ hạng thủ khoa. Với vai trò vừa là diễn viên, vừa là nhà sản xuất, ông đã tạo nên những vai diễn sống động và từ đó giới thiệu kịch câm hiện đại trên khắp nước Nhật. Naoki từng giành được huy chương vàng hạng mục Kịch câm ngẫu hứng tại Delphic Games (2009); giải đặc biệt trong cuộc thi Nghệ thuật đường phố tại Kobe Biennale (2009). Tại TP.HCM, ông sẽ diễn những tiểu phẩm: Con ruồi, Thiên thần, Bi kịch của người chỉ huy, Cuộc đời của chú cóc và Tẩu thoát. Tại Hà Nội là những tiểu phẩm: Nhân viên mới, Vũ trụ trong chiếc cốc thủy tinh, Cảm giác khi được bay, Chuyến đi ảo và Sự cân bằng của tạo hóa. |
QUỲNH TRANG
