“Những năm gần đây, thời tiết bão lụt nguy hiểm nhưng khi người dân muốn di dời sang nhà hàng xóm trú ẩn thì cũng không có nhà nào kiên cố vì toàn là nhà cấp 4 xập xệ” - ông Huỳnh Lự (thôn Phước Thuận - Phước Hậu, xã Hòa Nhơn, huyện Hòa Vang, Đà Nẵng) chua xót nói về một trong những nỗi vất vả mà người dân tại đây nếm trải 16 năm qua.
 |
Đường vào thôn Phước Thuận - Phước Hậu trơ trọi sỏi đá, nắng bụi, mưa lầy. Ảnh: TẤN VIỆT |
Nắng bụi, mưa lầy, ruộng đồng khô khốc
Giữa trưa ngày đầu tháng 12, bà Huỳnh Thị Dự (66 tuổi, ngụ thôn Phước Thuận - Phước Hậu) đội mưa đạp xe lên sườn đồi ở cuối xóm. Hành trang trên giỏ xe đạp của bà Dự là khoảng 20 cây lá tràm giống cùng một cái cuốc. Khu đất này được chính quyền cấp cho người dân để chia nhau mỗi hộ một sào trồng cây lá tràm. Vừa rồi mưa bão làm gãy nhiều gốc cây mới trồng nên giờ bà Dự phải tranh thủ dặm lại.
Theo ước tính của bà Dự, một sào này năm năm sau sẽ cho thu hoạch khoảng 12 triệu đồng. Và đây cũng gần như là nguồn thu nhập chính, bởi bốn sào ruộng của gia đình bà Dự bị các mỏ khoáng sản “bức tử” hơn chục năm nay. “Mỗi năm nhà tôi được nhận từ các chủ mỏ khoáng sản 1,5 triệu đồng/sào ruộng, gọi là bồi thường do mất đất sản xuất. Nhưng hai năm nay thì không thấy tiền đâu nữa, họ không đưa tiền nữa” - bà Dự nói.
Gần đó, vợ chồng ông Phan Thanh Phương tất bật đào đất, rào lại sào ruộng trước nhà để trồng rau. Phải đào sâu xuống cả mét đất, hốt sạch đất sét, vợ ông Phương mới có thể gieo được mầm rau.
“Đất không trồng trọt gì được phải bỏ hoang đó, làm nông như tôi giờ phải chuyển qua bán nước mía, xót xa lắm!” - ông Phương thở dài. Xung quanh đó, đất đá từ trên núi tràn xuống gây tắc nghẽn mương thủy lợi, nhiều hecta đất sản xuất của người dân không thể canh tác.
Con đường nhựa dẫn vào thôn Phước Thuận - Phước Hậu cũng là con đường hàng chục năm nay được sử dụng để các chủ mỏ khoáng sản vận chuyển đất đá. Nhiều năm không được đầu tư nâng cấp, người dân nơi đây đã quen với cảnh nắng bụi, mưa lầy, mặt đường chỉ toàn sỏi đá trơ trọi.
Do từng đoàn xe ben hằng ngày cày nát đường trước nhà, người dân nhiều lần chặn xe, dùng cây cối ngăn không cho xe chở đất đá vào ra. Bởi vậy, nơi này những năm qua trở thành nỗi đau đầu với chính quyền xã Hòa Nhơn và huyện Hòa Vang.
Trao đổi với PV, Bí thư Huyện ủy Hòa Vang Tô Văn Hùng khẳng định hiện tại thôn Phước Thuận - Phước Hậu chỉ còn một quy hoạch là KCN Hòa Nhơn, không còn quy hoạch nào khác.
Đề xuất giải tỏa cả thôn
Ông Huỳnh Lự cho hay từ năm 2006, trên địa bàn thôn Phước Thuận - Phước Hậu được công bố quy hoạch dự án khu công nghệ cao. Năm 2012 là dự án vệt khai thác quỹ đất. Năm 2016 chuyển sang dự án Khu công nghiệp (KCN) Hòa Nhơn. Đến năm 2019 lại được điều chỉnh ranh giới KCN Hòa Nhơn kéo dài đến nay vẫn chưa triển khai thực hiện.
“Chúng tôi xin được sửa chữa nhà cửa, được tách thửa đất cho con cái đã lập gia đình nhưng đều không được. Đây là thiệt thòi lớn cho người dân. Kiến nghị các cấp quan tâm giải quyết sớm tình trạng dự án treo đối với thôn Phước Thuận - Phước Hậu” - ông Lự bày tỏ.
Trả lời về “làng đau khổ” này, ông Trần Văn Thu, Chủ tịch UBND xã Hòa Nhơn, cảm thán: “Chúng tôi nói cả ngàn lần rồi. Người dân cũng ý kiến tới đại biểu Quốc hội rồi và TP đang xử lý. Giờ xã đang thống kê lại số hộ dân nằm trong dự án KCN hoặc chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi việc khai thác, vận chuyển khoáng sản để tiếp tục đề xuất lên các cấp hỗ trợ người dân”. Được biết có đến 199 hộ dân tại thôn này được đưa vào danh sách bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm môi trường.
Theo Phó Chủ tịch UBND huyện Hòa Vang Nguyễn Tấn Khoa, ranh giải tỏa 30 ha cho KCN Hòa Nhơn đã gần sạch. Hiện còn 12 hồ sơ chưa bàn giao và địa phương dự kiến cưỡng chế, bàn giao mặt bằng vào cuối năm nay để đưa vào đấu giá. Với 263 hộ dân còn lại của thôn, huyện đang đề xuất TP cho giải tỏa hết và mới báo cáo TP cách đây ít ngày.
Trao đổi với PV, Bí thư Huyện ủy Hòa Vang Tô Văn Hùng khẳng định hiện tại thôn Phước Thuận - Phước Hậu chỉ còn một quy hoạch là KCN Hòa Nhơn, không còn quy hoạch nào khác.
“Huyện đề xuất TP cho rà soát, xem xét nếu ảnh hưởng đến KCN Hòa Nhơn thì khả năng tính toán di dời hết toàn bộ hộ dân. Nhưng mới chỉ đề xuất thôi, di dời thì triển khai thực hiện dự án gì. Vì nguyên tắc di dời, giải tỏa, bồi thường phải gắn với dự án. Xem thử vị trí đó đề xuất dự án gì cho phù hợp, cụm công nghiệp hay gì khác và mới đề xuất ý tưởng với TP. Lãnh đạo TP đã giao cho huyện Hòa Vang và Sở Xây dựng rà soát để báo cáo lại” - ông Hùng cho hay.
Về việc các chủ mỏ khoáng sản nợ tiền bồi thường của người dân, ông Hùng cho hay đã đi kiểm tra và giao cho xã Hòa Nhơn thống kê lại đầy đủ để có văn bản đôn đốc các chủ mỏ. Đồng thời, báo cáo Sở TN&MT xem xét trách nhiệm của các chủ mỏ theo như thỏa thuận ban đầu với chính quyền và người dân.•
Tạo điều kiện cho người dân sửa chữa nhà cửa
Tại buổi tiếp xúc cử tri huyện Hòa Vang mới đây, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Nguyễn Văn Quảng đã đề nghị UBND TP kiểm tra lại các dự án trên địa bàn huyện Hòa Vang. Dự án nào không khả thi phải thông báo hủy để tạo điều kiện cho người dân sửa chữa nhà cửa. Sở TN&MT cũng được yêu cầu kiểm tra việc đất đá từ hoạt động khai thác đồi núi tại huyện Hòa Vang trôi xuống vùi lấp ruộng đồng của người dân, yêu cầu chủ mỏ thực hiện nghiêm túc các cam kết về bảo vệ môi trường.
