Loạt Bộ trưởng và các quan chức cấp cao trong chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có phiên điều trần kín kéo dài hơn 2 giờ với Quốc hội vào tối 5-1 (giờ địa phương) về việc Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và phu nhân Cilia Flores.
Các quan chức này gồm: Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân - Tướng Dan Caine, Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi và Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA) John Ratcliffe.
Lý do mở chiến dịch ở Venezuela
Theo nguồn thạo tin của đài CNN, trong phiên điều trần, các quan chức nhấn mạnh rằng việc bắt giữ ông Maduro không phải là một chiến dịch thay đổi chế độ, vì bộ máy chính quyền Venezuela về cơ bản vẫn còn nguyên vẹn và hiện do Phó Tổng thống Delcy Rodriguez lãnh đạo.
Hiện bà Rodriguez đang giữ vai trò là tổng thống lâm thời Venezuela.
Các quan chức cho biết họ đã liên lạc với bà Rodriguez, cũng như anh trai bà là ông Jorge Rodriguez - Chủ tịch Quốc hội Venezuela, trong nhiều tháng qua. Tuy nhiên, các cuộc tiếp xúc này được mô tả là nhằm thúc đẩy thay đổi hành vi của chính quyền, chứ không phải để yêu cầu họ hỗ trợ lật đổ ông Maduro.
Ngoại trưởng Rubio là đầu mối liên lạc chính của chính quyền Mỹ với bà Delcy Rodriguez. Tổng thống Donald Trump nói với NBC News hôm 5-1 rằng ông Rubio “nói tiếng Tây Ban Nha rất thành thạo” và mối quan hệ giữa hai bên “rất bền chặt”.
Theo một nguồn thạo tin, quyết định chính sách của chính quyền Mỹ đối với bà Rodriguez được xây dựng dựa trên một phân tích mật của CIA về tác động của việc ông Maduro không còn là tổng thống và những hệ quả ngắn hạn nếu ông bị loại bỏ khỏi quyền lực.
Nguồn tin nhấn mạnh đây không phải là khuyến nghị dựa trên kỳ vọng về một sự thay đổi chế độ tại Venezuela.
Bản phân tích tình báo mật này do các nhà hoạch định chính sách cấp cao đặt hàng, và CIA dự kiến sẽ tiếp tục cung cấp các đánh giá tương tự về tình hình lãnh đạo tại Venezuela trong thời gian tới, CNN dẫn nhiều nguồn tin.
Ông Maduro và phu nhân bị thương
Ngoài ra, trong phiên điều trần, các quan chức trong chính quyền ông Trump cũng trình bày lý do ông Maduro và bà Flores bị thương.
Theo các quan chức, 2 người này bị thương do va đầu trong lúc bỏ chạy, khi lực lượng Mỹ đang tìm cách bắt giữ họ.
Theo các nguồn tin, ông Maduro và bà Flores đã chạy và cố trốn sau một cánh cửa thép nặng bên trong khuôn viên dinh thự, nhưng do khung cửa thấp nên cả hai đã va đầu khi tìm cách thoát thân. Các đặc nhiệm Delta Force sau đó đã khống chế 2 người và tiến hành sơ cứu họ trước khi đưa họ ra khỏi khu vực.
Các quan chức chính quyền mô tả chấn thương ở đầu của bà Flores là “nhẹ”, theo các nguồn tin nói với CNN.
Các quan chức cũng cho biết một số đặc nhiệm Delta Force đã bị thương trong chiến dịch do xảy ra một cuộc đấu súng dữ dội với lực lượng phản ứng nhanh của Cuba, được triển khai gần khu dinh thự của ông Maduro.
Các binh sĩ Mỹ bị trúng đạn và mảnh văng, song các vết thương không đe dọa tính mạng và họ được kỳ vọng sẽ nhanh chóng hồi phục hoàn toàn.
Bộ trưởng Hegseth cho biết có gần 200 binh sĩ Mỹ hiện diện trên thực địa tại thủ đô Caracas (Venezuela) trong thời gian diễn ra chiến dịch.
Các quan chức không nêu thống kê chính xác về số người Venezuela hoặc Cuba thiệt mạng trong chiến dịch. Tuy nhiên, chính phủ Cuba hôm 5-1 cho biết có 32 binh sĩ và cảnh sát nước này đã thiệt mạng.
Lưỡng đảng nói gì?
Theo đài CBS News, Lãnh đạo phe thiểu số Dân chủ tại Thượng viện Mỹ - Thượng nghị sĩ Chuck Schumer bày tỏ sự không hài lòng với phiên điều trần kín nói trên.
Ông Schumer cho rằng chính quyền mới chỉ hoàn thành “bước 1” khi loại bỏ ông Maduro khỏi quyền lực, nhưng “không hề biết các bước từ 2 đến 10 sẽ là gì, và điều này khiến tất cả chúng tôi hết sức lo ngại”.
Ông Schumer cho biết ông đã đặt câu hỏi về số lượng binh sĩ Mỹ được điều sang Venezuela cũng như thời gian Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát tại nước này.
“Họ không biết” - ông nói, đồng thời cho biết mình không nhận được câu trả lời về chi phí của chiến dịch tại Venezuela, cũng như quốc gia nào có thể là mục tiêu tiếp theo.
Hạ nghị sĩ Gregory W. Meeks - nghị sĩ cao cấp nhất của đảng Dân chủ tại Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ - cũng lên tiếng xác nhận có phiên điều trần, theo trang house.gov.
Ông Meeks nói “không nghe thấy bất kỳ điều gì có thể xua tan những quan ngại hết sức nghiêm trọng” về nỗ lực của chính quyền ông Trump tại Venezuela.
“Những câu hỏi then chốt về bước đi tiếp theo vẫn chưa có lời giải. Tôi sẽ tiếp tục thúc đẩy việc tổ chức các phiên điều trần công khai, yêu cầu minh bạch và tăng cường giám sát thực chất nhằm tái khẳng định vai trò hiến định của Quốc hội và ngăn chặn nguy cơ leo thang cũng như bất ổn tiếp diễn” - ông Meeks nói.
Bất chấp những bất định về tương lai của Venezuela, các nghị sĩ Cộng hòa vẫn bảo vệ quyết định của ông Trump trong việc mở chiến dịch mà chính quyền mô tả là một “hoạt động thực thi pháp luật”, đồng thời đưa ông Maduro ra xét xử với cáo buộc buôn bán ma túy, theo kênh WKBN.
Trước phiên điều trần, Chủ tịch Hạ viện Mỹ Mike Johnson và Lãnh đạo phe đa số Cộng hòa tại Thượng viện John Thune đều cho rằng cách xử lý tình hình của chính quyền ông Trump là phù hợp.
Sau phiên điều trần, ông Thune đánh giá đây là một cuộc thảo luận “rất toàn diện”. Về khả năng Mỹ triển khai quân đội vào Venezuela, ông Thune cho biết ông “không có bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy điều đó sẽ xảy ra”.
Liên quan đến thẩm quyền chiến tranh và việc tuân thủ luật liên bang, ông Johnson khẳng định: “Chúng tôi không ở trong tình trạng chiến tranh. Mỹ không triển khai lực lượng vũ trang tại Venezuela và cũng không chiếm đóng quốc gia này”.
