Năm 2025, bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục biến động mạnh, xung đột địa chính trị kéo dài, thương mại toàn cầu phân mảnh và rủi ro tài chính gia tăng.
Song vượt qua những dự báo thận trọng đầu năm và những biến động của kinh tế toàn cầu, Việt Nam đã hoàn thành nhiều dấu ấn quan trọng trong năm 2025, đánh dấu chặng cuối của kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm năm 2021-2025
Vượt “cơn gió ngược” ngoạn mục
Nhận xét về “bức tranh” tổng thể của kinh tế Việt Nam trong năm nay, TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, nhận định điểm sáng lớn nhất là việc Việt Nam vẫn duy trì được nền kinh tế vĩ mô ổn định trong bối cảnh thế giới đang có rất nhiều biến động. Bởi đây là nền tảng vô cùng quan trọng để đảm bảo tốc độ tăng trưởng cao và bền vững.
Bên cạnh đó, đầu tư công có tốc độ giải ngân cải thiện rõ rệt, cho thấy các dự án đang được đẩy nhanh tiến độ thực hiện, đóng góp trực tiếp cho tổng cầu, đồng thời nâng cao năng lực sản xuất và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Một điểm sáng đáng chú ý khác trong năm 2025, là sự khởi sắc của khu vực đầu tư tư nhân. Sau khi Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, nhiều dự án của doanh nghiệp tư nhân đã được khởi công và tháo gỡ vướng mắc pháp lý, tái khởi động trở lại.
“Việc này đã tạo ra làn sóng đầu tư mới không chỉ trong năm nay mà còn hứa hẹn bùng nổ mạnh hơn trong năm 2026” - TS Lê Duy Bình nói.
Còn ông Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, dùng hai từ “ngoạn mục” để mô tả về bức tranh kinh tế Việt Nam năm 2025.
Theo ông Cường, mức tăng trưởng cao được Việt Nam duy trì bất chấp sự tác động tiêu cực từ thuế quan, bất ổn địa chính trị toàn cầu và thiên tai cực đoan, dị thường.
Cùng với đó, niềm tin của nhà đầu tư quốc tế đối với nền kinh tế Việt Nam được củng cố mạnh mẽ thể hiện qua kim ngạch xuất nhập khẩu và dòng vốn FDI.
Nếu các con số cho thấy bức tranh vĩ mô thì câu chuyện của doanh nghiệp lại phản ánh rõ nét “sức sống” bên trong nền xuất khẩu.
Ngành rau quả là một ví dụ điển hình. Theo ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, năm 2025, kim ngạch xuất khẩu rau quả ước tính đạt 8,6 tỉ USD, tăng gần 20% so với năm trước. Đây là mức tăng trưởng “ngoạn mục” nếu đặt trong bối cảnh hàng loạt rào cản kỹ thuật được dựng lên ngay từ đầu năm.
Những tháng đầu năm 2025, nhiều lô sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc buộc phải quay đầu do nước bạn siết chặt kiểm soát dư lượng, đặc biệt là cadimi và vàng O. Bốn tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu của loại trái cây vua này chỉ đạt 130 triệu USD, trong khi cùng kỳ năm ngoái đã đạt hơn 500 triệu USD. Doanh nghiệp đứng ngồi không yên, ai nấy không khỏi lo lắng.
Thế nhưng với sự vào cuộc kịp thời của Chính phủ và các bộ, ngành, những “nút thắt” dần được tháo gỡ. Kết quả, ngành rau quả không chỉ vượt qua khó khăn mà còn bứt phá. Từ mức hơn 3 tỉ USD cách đây năm năm, xuất khẩu rau quả Việt Nam đang tiến rất gần tới mốc 10 tỉ USD - điều từng được coi là “xa vời”.
Không chỉ rau quả, nhiều ngành hàng chủ lực khác cũng ghi nhận tăng trưởng ấn tượng: Cà phê đạt 8,6 tỉ USD (tăng hơn 52%), thủy sản 11,3 tỉ USD, lâm sản 18,5 tỉ USD. Tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản lần đầu vượt 70 tỉ USD, cao hơn đáng kể so với kế hoạch ban đầu là 65 tỉ USD.
Bức tranh kinh tế với nhiều “gam màu” tích cực
Theo các số liệu thống kê, ước tính đến cuối tháng 12-2025, tăng trưởng GDP cả năm đạt trên 8%. Với mức tăng trưởng này, Việt Nam trở thành một trong những nền kinh tế có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất khu vực và thế giới.
Đặc biệt, GDP bình quân đầu người năm 2025 đã thiết lập mặt bằng mới, ước tính đạt khoảng 5.000 USD, tăng 1,4 lần so với năm 2020.
Điều này đồng nghĩa Việt Nam đã vượt qua ngưỡng thu nhập trung bình thấp, để bước vào nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao.
Thương mại Việt Nam năm 2025 đã xác lập dấu mốc lịch sử mới, với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước tính đạt con số kỷ lục là 920 tỉ USD, tăng 16,9% so với năm 2024.
Song bên cạnh những điểm sáng, TS Lê Duy Bình nhấn mạnh nền kinh tế Việt Nam vẫn còn một số hạn chế cần được nhìn nhận thẳng thắn.
Trước hết, mặc dù quá trình chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đã được khởi động trong vài năm gần đây nhưng tốc độ chuyển đổi còn chậm, chưa đạt được kỳ vọng.
Do đó, đây sẽ là thách thức lớn trong thời gian tới. Và chỉ khi làm được điều đó, tăng trưởng của Việt Nam mới thực sự bền vững và có chiều sâu.
Còn TS Cấn Văn Lực, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, nhận xét dù tổng kim ngạch xuất khẩu đạt con số kỷ lục nhưng nhập siêu dịch vụ vẫn ở mức cao, khoảng 10 tỉ USD, làm suy giảm chất lượng cán cân thanh toán.
Ngoài ra, đầu tư tư nhân và tiêu dùng chưa trở lại mức trước đại dịch, trong khi giải ngân đầu tư công còn thiếu đồng đều. Doanh nghiệp tiếp tục đối mặt với chi phí đầu vào và logistics cao, cùng các yêu cầu khắt khe về xanh hóa và chuyển đổi số từ thị trường quốc tế.
Cần tháo gỡ các điểm nghẽn về pháp lý
Bước vào năm 2026, Quốc hội đã đặt mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 từ 10% trở lên, GDP bình quân đầu người đạt 5.400-5.500 USD, đồng thời kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.
Nói về mục tiêu này, TS Lê Duy Bình khẳng định có nhiều cơ sở để kỳ vọng tốc độ tăng trưởng năm 2026 sẽ cao hơn năm 2025.
Theo đó, niềm tin của thị trường và nhà đầu tư với nền kinh tế Việt Nam đã được củng cố và vẫn rất mạnh mẽ. Và niềm tin này chính là nền tảng quan trọng để thu hút nguồn vốn, mở rộng đầu tư kinh doanh, đồng thời đảm bảo sự ổn định cho xuất khẩu.
Tiêu dùng trong nước cũng có dư địa tăng trưởng nhờ các chính sách như Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) (sửa đổi) theo hướng có lợi hơn cho người dân. “Khi thu nhập khả dụng của người dân tăng lên, niềm tin tiêu dùng được củng cố, sẽ kích thích tổng cầu trong nước, góp phần trực tiếp vào tăng trưởng GDP”.
Đặc biệt, một loạt luật và nghị định được sửa đổi trong năm 2025 sẽ bắt đầu có hiệu lực từ năm 2026, sẽ là lực đẩy quan trọng để tạo đà tăng trưởng cao trong năm tới.
Dù tin tưởng nhưng TS Lê Duy Bình cho rằng để tăng trưởng cao và bền vững, Việt Nam cần vừa duy trì, làm mới các động lực tăng trưởng truyền thống, vừa phát triển mạnh các động lực tăng trưởng mới.
Cụ thể, các động lực truyền thống như xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng trong nước, cần chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang tăng trưởng về chất lượng.
Về xuất khẩu, Việt Nam phải thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp tư nhân vào chuỗi cung ứng toàn cầu, phát triển công nghiệp phụ trợ và nâng cao hàm lượng khoa học công nghệ, tri thức và đổi mới sáng tạo trong từng sản phẩm xuất khẩu.
Đồng thời, Nhà nước cần tháo gỡ các điểm nghẽn về pháp lý, thể chế và thủ tục hành chính cho đầu tư tư nhân. Bên cạnh đó, cần có chính sách giảm gánh nặng thuế và chi phí cho doanh nghiệp.
Song song với đó, Việt Nam cần tăng tốc phát triển các động lực tăng trưởng mới như kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Tập trung nâng cao năng suất lao động và đầu tư mạnh hơn cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực.
“Nếu Việt Nam vừa củng cố tốt các động lực cũ, vừa khơi dậy mạnh mẽ các động lực mới, đồng thời duy trì ổn định vĩ mô và cải thiện môi trường kinh doanh thì mục tiêu tăng trưởng cao hoàn toàn có thể đạt được”.
Đồng quan điểm, TS Cấn Văn Lực cho rằng chính sách tài khóa cần đóng vai trò trụ cột, trong khi chính sách tiền tệ giữ vai trò hỗ trợ. Trọng tâm là kích cầu đầu tư và tiêu dùng trong nước, giữ vững các “mặt trận” xuất khẩu truyền thống. Đồng thời thúc đẩy xuất khẩu dịch vụ và khai thác hiệu quả các động lực tăng trưởng mới.
Cùng với đó, cần triển khai các giải pháp mang tính cấu trúc để nâng tầm thị trường và dòng vốn; bình ổn các thị trường then chốt như bất động sản, tỉ giá và vàng.•
Cơ cấu lại sản xuất gắn với nông nghiệp xanh
Vượt lên một năm “thách thức nhiều hơn cơ hội”, xuất nhập khẩu là một trong những điểm sáng lớn nhất trong bức tranh kinh tế 2025.
Để giữ vững đà tăng trưởng xuất khẩu, Bộ trưởng Bộ NN&MT Trần Đức Thắng cho biết ngành NN&MT đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó trọng tâm là kiểm soát chất lượng hàng hóa ngay từ gốc.
Theo bộ trưởng, trước hết cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, tiêu chuẩn và hàng rào kỹ thuật phù hợp với yêu cầu của các thị trường lớn. Ngành NN&MT tập trung hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm; đồng thời tăng cường thanh tra, giám sát nhằm bảo đảm chất lượng hàng xuất khẩu được kiểm soát chặt chẽ ngay từ khâu sản xuất.
Song song đó, bộ đẩy mạnh cơ cấu lại sản xuất gắn với nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và chuỗi giá trị. Ngành tập trung phát triển vùng nguyên liệu tập trung, đạt chuẩn; triển khai các chương trình lớn như 1 triệu hecta lúa chất lượng cao phát thải thấp, thủy sản bền vững, lâm nghiệp bền vững có chứng chỉ.
Bộ trưởng Trần Đức Thắng nhấn mạnh xuyên suốt các giải pháp là yêu cầu chủ động phòng, chống dịch bệnh, ứng phó thiên tai, bảo đảm giao hàng đúng hợp đồng và giữ vững uy tín của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Xuất khẩu phải gắn với nâng cao thu nhập cho nông dân và phát triển nông thôn theo hướng xanh, sinh thái, hiện đại, qua đó tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững của đất nước.
