Ngày 7-1-2026, thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hoá Việt Nam.
Nghị quyết khẳng định phát triển văn hoá và con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.
Văn hoá Việt Nam là kết tinh những giá trị tốt đẹp của dân tộc
Theo Nghị quyết, văn hoá Việt Nam là kết tinh những giá trị tốt đẹp của dân tộc trong suốt tiến trình hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, hun đúc trí tuệ, tâm hồn, khí phách và bản lĩnh con người Việt Nam.
Thực tiễn lịch sử cho thấy, mỗi giai đoạn đất nước phát triển mạnh mẽ đều gắn liền với sự phát triển rực rỡ của văn hoá.
Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng luôn coi trọng phát triển văn hoá, con người Việt Nam, kế thừa giá trị truyền thống và tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hoá nhân loại.
Thời kỳ đổi mới chứng kiến những bước phát triển mới về tư duy và nhận thức đối với vai trò của văn hoá. Thể chế, chính sách từng bước được hoàn thiện, nguồn lực đầu tư được tăng cường, công nghiệp văn hoá hình thành và phát triển.
Các giá trị văn hoá ngày càng thấm sâu vào đời sống xã hội, góp phần khơi dậy truyền thống yêu nước, củng cố niềm tin và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, đồng thời nâng cao vị thế, uy tín và sức mạnh mềm của Việt Nam trên trường quốc tế.
Tuy nhiên, Nghị quyết cũng chỉ rõ nhiều hạn chế, bất cập. Nhận thức về vai trò của văn hoá ở một số nơi chưa đầy đủ, việc thể chế hoá chủ trương của Đảng còn chậm và thiếu đồng bộ. Môi trường văn hoá chưa thật sự lành mạnh, đạo đức xã hội có biểu hiện xuống cấp.
Đầu tư cho văn hoá còn thấp, dàn trải, chủ yếu dựa vào ngân sách nhà nước; nguồn nhân lực văn hoá còn nhiều bất cập. Công nghiệp văn hoá, giải trí phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, trong khi sự bùng nổ của các nền tảng số xuyên biên giới đặt ra thách thức lớn đối với việc bảo vệ bản sắc và hệ giá trị văn hoá dân tộc.
Văn hoá phải đi trước, soi đường cho phát triển
Trong bối cảnh thế giới đang trong tiến trình xác lập trật tự mới với những chuyển biến nhanh, phức tạp chưa từng có, nổi bật là cạnh tranh giữa các nền văn hoá, trong đó có cạnh tranh giá trị và ảnh hưởng của công nghiệp văn hoá.
Các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống, cùng với tác động của cuộc cách mạng khoa học, công nghệ đang làm thay đổi căn bản các chuẩn mực ứng xử và hệ giá trị văn hoá, đặt ra nhu cầu cấp thiết về định vị quốc gia trong trật tự thế giới mới.
Nghị quyết đặt ra yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới đòi hỏi phải có những chủ trương, quyết sách đột phá mang tính chiến lược, đồng bộ nhằm khắc phục hạn chế, bất cập; chủ động nắm bắt thời cơ, vượt lên thách thức thúc đẩy phát triển văn hoá.
Văn hoá phải đi trước soi đường, thấm vào từng quyết sách phát triển, đề cao giá trị nhân văn, chuẩn mực đạo đức xã hội.
Bộ Chính trị xác định phát triển văn hoá là sự nghiệp của toàn dân, do Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân là chủ thể sáng tạo và thụ hưởng, trong đó đội ngũ trí thức, văn nghệ sĩ, cán bộ văn hoá, doanh nhân giữ vai trò quan trọng.
Đầu tư cho văn hoá được xác định là đầu tư cho phát triển bền vững và tương lai của đất nước, với yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy huy động nguồn lực, kết hợp hài hoà giữa nguồn lực nhà nước và khu vực tư nhân, giữa truyền thống và hiện đại, giữa bảo tồn và phát triển.
Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030 xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thống nhất trong đa dạng, tạo dựng môi trường văn hoá lành mạnh từ gia đình, nhà trường đến xã hội và không gian số.
Cùng với đó là phát triển văn học, nghệ thuật xứng tầm với lịch sử và vị thế đất nước; đẩy mạnh công nghiệp văn hoá, hình thành hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, xây dựng một số tập đoàn và cụm công nghiệp văn hoá tầm cỡ quốc tế.
Một số chỉ tiêu cụ thể được đặt ra, như phấn đấu hoàn thành số hoá toàn bộ di sản văn hoá đã được xếp hạng, bảo đảm tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước cho văn hoá, phát triển các ngành công nghiệp văn hoá đóng góp khoảng 7% GDP và hình thành các thương hiệu văn hoá quốc gia có sức cạnh tranh quốc tế.
Hoàn thiện thể chế, phát huy sức mạnh mềm quốc gia
Tầm nhìn đến năm 2045, Nghị quyết hướng tới xây dựng nền văn hoá Việt Nam xã hội chủ nghĩa, trong đó con người là trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển.
Văn hoá trở thành chuẩn mực, nền tảng trong mọi lĩnh vực đời sống, góp phần khẳng định vị thế của một quốc gia phát triển, có thu nhập cao, sức mạnh mềm mạnh mẽ và bản sắc riêng.
Để hiện thực hoá mục tiêu đó, Bộ Chính trị yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy quản lý văn hoá theo hướng kiến tạo, phục vụ; hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số; bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và chủ quyền văn hoá số.
Việc xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, xây dựng môi trường văn hoá nhân văn, lành mạnh, văn minh được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển.
Nghị quyết cũng nhấn mạnh vai trò của hội nhập quốc tế về văn hoá, coi văn hoá là trụ cột trong đối ngoại, quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam ra thế giới.
Việc phát triển các ngành công nghiệp văn hoá, gắn với du lịch và kinh tế sáng tạo, được xác định là hướng đi quan trọng để gia tăng giá trị kinh tế và sức mạnh mềm quốc gia.
Bộ Chính trị giao thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hoá Việt Nam, đồng thời yêu cầu các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận Tổ quốc, các địa phương và hệ thống chính trị các cấp tổ chức quán triệt, triển khai nghiêm túc Nghị quyết, bảo đảm nguồn lực và cơ chế giám sát chặt chẽ.
Nghị quyết số 80-NQ/TW được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển căn bản về tư duy, thể chế và hành động, đưa văn hoá thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, sức mạnh nội sinh quan trọng, góp phần hiện thực hoá khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc trong kỷ nguyên mới.
Chú trọng xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, xây dựng môi trường văn hóa nhân văn, lành mạnh, văn minh, hiện đại cũng là một trong những nhiệm vụ, giải pháp khác được đặt ra.
Nghị quyết thống nhất chọn ngày 24-11 hằng năm là "Ngày Văn hóa Việt Nam", với chủ trương là ngày nghỉ, người lao động được hưởng nguyên lương, để nhân dân được nâng cao khả năng thụ hưởng văn hóa, đội ngũ văn nghệ sĩ được động viên sáng tạo, toàn xã hội đề cao, thực hành lối sống văn hóa, văn minh.
