Ngày 30/6/2010, tại Bắc Kinh lần đầu tiên đã tổ chức cuộc họp mặt đội ngũ những người phát ngôn tin tức thuộc 11 bộ, ngành trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Mỹ dùng luật để ràng buộc người phát ngôn
Theo khảo chứng của các nhà sử học Mỹ, chức danh người phát ngôn ở Mỹ sớm có từ giữa thế kỷ XIX, Tổng thống Mỹ đầu tiên sử dụng người phát ngôn tin tức là Adrew Jackson, Tổng thống Mỹ nhiệm kỳ thứ 7 (1829-1837). Đến đầu thế kỷ XX, William Taft, Tổng thống Mỹ nhiệm kỳ thứ 27 (1909-1913) là tổng thống đầu tiên đưa ra quy chế mỗi tuần người phát ngôn Nhà Trắng tổ chức 2 lần họp báo và chiêu đãi các ký giả. Các đời tổng thống kế tiếp về sau tuy vẫn duy trì chế độ người phát ngôn họp báo tại Nhà Trắng nhưng thời gian định kỳ giữa hai lần dài hơn; đồng thời sau đó chế độ phát ngôn cũng được kiến lập tại các bang toàn nước Mỹ.
Scott McClellan - nguyên phát ngôn viên Nhà Trắng dưới thời Tổng thống Bush
Cùng với chế độ người phát ngôn của các cơ quan bộ, ngành chính quyền, chính phủ, hạ viện, thượng viện..., ở Mỹ còn có Hiệp hội Người truyền bá tin tức Chính phủ Mỹ. Đến nay Mỹ là nước có đội ngũ người phát ngôn thuộc các cấp chính quyền và tổ chức đông nhất thế giới; Đồng thời, Mỹ cũng đã thực hiện luật hóa chế độ người phát ngôn; Luật này quy định, những quan chức tự ý từ chối cung cấp tin tức sẽ phải chịu thẩm tra tư pháp và có thể bị phạt tiền...
Luật phát ngôn chính là sự ràng buộc người phát ngôn vào những quy định ngặt nghèo có lợi cho chính phủ.
Người phát ngôn tin tức của Nhà Trắng luôn phải đối mặt với những câu hỏi của giới phóng viên báo chí
Thư ký tin tức Nga đang trở nên hấp dẫn
Nga không đưa ra chế độ người phát ngôn và cũng không có luật riêng về phát ngôn. Ở Nga, phát ngôn tin tức được coi là một loại chức nghiệp, người làm công việc này gọi là thư ký tin tức.
Chức vị thư ký tin tức bắt đầu có từ thời kỳ Liên Xô. Lúc đó, thư ký tin tức đại diện cho nhà nước và chính phủ cung cấp những tin tức chính thức cho giới báo chí, đài phát thanh, truyền hình và công chúng... Cùng với sự phát triển xã hội và kinh tế, thư ký tin tức tại Nga không chỉ tồn tại ở cơ quan chính phủ mà dần mở rộng tới các loại tổ chức như các nhà máy lớn, tập đoàn công ty, cộng đồng xã hội..., thậm chí ngay cả các doanh nhân cũng có thể mời tuyển thư ký tin tức riêng cho mình. Theo báo chí, thư ký tin tức ở Nga đang dần trở thành một công việc hấp dẫn.
Giới phân tích Nga cho rằng, thư ký tin tức là cánh tay đắc lực của tổng thống, thủ tướng, bộ trưởng Ngoại giao, tập đoàn hoặc công ty lớn... Cho nên có thể khẳng định rằng, không phải bất kỳ người nào cũng có thể dễ dàng làm được công việc này, bởi đa số họ đều được học hành cơ bản nghiêm túc, tốt nghiệp đại học từ các trường danh tiếng ở Nga như Đại học quốc lập Moskva, Đại học Quan hệ quốc tế Moskva,... với các chuyên ngành liên quan đến quan hệ cộng đồng, báo chí, luật học, triết học...
Ví dụ như Limakova, sau tốt nghiệp triết học và báo chí Moskva, đã từng làm phóng viên báo chí, bình luận viên chính trị, rồi công tác tại ban tin tức chính phủ, sau đó được bổ nhiệm làm thư ký tin tức cho Tổng thống Medvedev.
Một nhóm chuyên gia Nga đã tổng kết, người muốn trở thành thư ký tin tức cho những lãnh đạo cấp quốc gia hoặc ông chủ các tập đoàn, công ty lớn... nếu chỉ được đào tạo và trải nghiệm qua các công việc liên quan vẫn chưa đủ, mà họ còn phải rèn luyện để có những tố chất cơ bản: Học thức uyên bác, kinh nghiệm quan hệ công chúng phong phú, giỏi giữ bí mật, duy trì được quan điểm nhất trí với cấp trên, có ý thức kỷ luật, am hiểu về sự phục tùng...
Hơn nữa, phong cách ăn mặc, trang điểm, biểu hiện bề ngoài và diện mạo tinh thần của thư ký tin tức cũng rất quan trọng. Những tố chất này không chỉ giúp tăng thêm sự tự tin, mà còn tạo nên sự thân thiện, gần gũi hấp dẫn, góp phần cho họ làm tốt chức trách và thành công trong nhiệm vụ.
Người phát ngôn của Israel thường phải trực suốt ngày đêm
Trong tình hình đặc biệt của Israel, mỗi hành động của nước này đều dẫn đến sự chú ý của cộng đồng quốc tế, cho nên công việc hằng ngày của người phát ngôn tại Israel rất bận rộn, nhất là ở một số bộ, ngành nhạy cảm như Bộ Quốc phòng, Bộ Ngoại giao, Thủ tướng chính phủ,... người phát ngôn ở những cơ quan này không phải chỉ có một người mà là một văn phòng riêng. Tiêu chuẩn tiên quyết người phát ngôn được tuyển chọn vào những văn phòng này phải thông thạo ít nhất 2 ngoại ngữ, mỗi tổ vừa có người nghe nói lưu loát tiếng Anh, Hezbollah, vừa có cả người giỏi tiếng Nga, Arập...
Được biết, phóng viên nước ngoài đến tác nghiệp ở Israel, mỗi người đều có một phương thức riêng để liên hệ với người phát ngôn các bộ, ngành, Chính phủ Israel. Đường dây điện thoại nóng của Văn phòng người phát ngôn Bộ Quốc phòng Israel luôn có một nhóm người trực 24 giờ/ngày. Mỗi khi có sự kiện đột xuất, các phóng viên báo chí có thể quay gọi số điện thoại đến người phát ngôn phụ trách các khu vực khác nhau để hỏi về tình hình mới nhất của các sự kiện mình quan tâm.
Thậm chí có những sự kiện mới phát sinh, văn phòng người phát ngôn Israel chủ động cung cấp tin cho các phóng viên. Đây được coi là bước tiến chưa có tiền lệ trong thời đại thông tin ở Israel.
Nguyễn Mau tổng hợp (ANTG)
