TAND tỉnh Khánh Hòa đã công bố bản án hình sự phúc thẩm vụ án vi phạm quản lý đất đai xảy ra tại xã Vạn Thạnh, huyện Vạn Ninh, nay là xã Đại Lãnh, tỉnh Khánh Hòa.
Đây là vụ án có nhiều quan điểm trái chiều sau khi TAND khu vực 4 – Khánh Hòa xét xử sơ thẩm đã tuyên hủy năm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ hồng), trả lại các thửa đất cho Nhà nước.
Theo bản án phúc thẩm, tòa cấp phúc thẩm xét thấy, căn cứ vào các tài liệu, chứng cứ đã được thẩm tra có cơ sở xác định việc cấp sổ hồng đối với năm thửa đất là không đúng quy định pháp luật.
Việc cấp các sổ hồng có liên quan đến hành vi phạm tội của các bị cáo, được xác lập trên cơ sở tài liệu không hợp pháp.
Tuy nhiên, tòa phúc thẩm nhận định tòa cấp sơ thẩm đã căn cứ vào Điều 152 Luật Đất đai 2024 để xử lý vật chứng trong vụ án hình sự và đã tuyên hủy các sổ hồng, buộc trả lại đất cho Nhà nước là không phù hợp với quy định xử lý vật chứng trong vụ án hình sự.
Tòa án cấp phúc thẩm nhận thấy việc thu hồi đất và thu hồi sổ hồng đã cấp là hoạt động quản lý hành chính thuộc thẩm quyền của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật đất đai, không thuộc thẩm quyền giải quyết trực tiếp của tòa án trong vụ án hình sự.
Bản án phúc thẩm nêu theo quy định của Bộ Luật Tố tụng Hình sự năm 2015, đối với vật, tiền liên quan đến hành vi phạm tội, tòa án có trách nhiệm xem xét xử lý nhằm khắc phục hậu quả do tội phạm gây ra.
Do đó, đối với quyền sử dụng đất trong vụ án này, HĐXX xét thấy cần giao cho cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quản lý, xử lý theo quy định của pháp luật.
Vì vậy, HĐXX phúc thẩm không tuyên hủy các sổ hồng đã cấp và buộc những người có nghĩa vụ, quyền lợi liên quan trả lại đất cho nhà nước.
Từ những nhận định trên, tòa giao cho UBND xã Đại Lãnh thực hiện các trình tự, thủ tục theo quy định pháp luật để thu hồi và quản lý, sử dụng toàn bộ các phần diện tích đất theo các thửa đất đã được cấp sổ hồng.
Đồng thời, kiến nghị UBND xã Đại Lãnh thực hiện các trình tự, thủ tục theo quy định pháp luật để thu hồi sổ hồng đã cấp không đúng pháp luật.
Đối với các giao dịch dân sự, tách thửa, hợp thửa và các yêu cầu bồi thường dân sự liên quan đến các thửa đất bị thu hồi của cá nhân có liên quan (nếu có) để khởi kiện thành một vụ án khác nếu các bên có đơn yêu cầu.
Theo hồ sơ vụ án, các cựu cán bộ xã Vạn Thạnh đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn, thiếu trách nhiệm, không thực hiện đúng nhiệm vụ, quy định pháp luật về đất đai. Hậu quả nhà nước mất quyền quản lý, sử dụng đối với năm thửa đất có tổng giá trị tại thời điểm cấp giấy chứng nhận hơn 2,8 tỉ đồng.
Bản án sơ thẩm tuyên phạt các bị cáo Nguyễn Thành Nam, cựu chủ tịch UBND xã Vạn Thạnh tám năm tù; Trần Công Danh, cựu công chức địa chính xã, sáu năm sáu tháng tù cùng về tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Các bị cáo Lê Hoàng Vương, cựu phó chủ tịch UBND xã, bốn năm tù; Lâm Tuấn Anh, cựu giám đốc Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai huyện Vạn Ninh cũ, bốn năm tù; Võ Thành Sơn, cựu trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Vạn Ninh cũ, bốn năm tù; Nguyễn Quốc Duy, cựu tổ trưởng tổ thẩm định Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai huyện Vạn Ninh cũ, ba năm tù cho hưởng án treo cùng về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.
Tòa sơ thẩm cũng tuyên hủy các sổ hồng, đồng thời buộc những người đang sử dụng các phần diện tích đất đã được cấp giấy chứng nhận không đúng pháp luật trên trả lại cho nhà nước để UBND xã Đại Lãnh tiếp tục quản lý theo quy định.
Tòa án cấp phúc thẩm đã sửa bản án sơ thẩm, tuyên giảm án của các bị cáo; tuyên phạt Nguyễn Thành Nam, cựu chủ tịch UBND xã Vạn Thạnh bảy năm tù; Trần Công Danh năm năm sáu tháng tù cùng về lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Các bị cáo Lê Hoàng Vương, Lâm Tuấn Anh, Võ Thành Sơn cũng được giảm án. Tòa phúc thẩm tuyên phạt ba bị cáo này cùng mức án ba năm tù cho hưởng án treo cùng về tội thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.
Tòa cấp phúc thẩm cũng bác kháng cáo của những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đối với bản án sơ thẩm về phần xử lý vật chứng.
