Phải cắt vì không đủ điện

Trong tuần qua, Hà Nội và một số địa phương đã bị cắt điện trong giờ cao điểm. Sáng 12-12, ông Trần Quốc Anh, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), khẳng định: “Tình hình điện hiện nay đang rất căng thẳng chứ không phải đợi đến cao điểm mùa khô, khoảng tháng 4, 5 năm 2008. EVN kêu gọi tất cả khách hàng phải tiết kiệm điện sinh hoạt và điện phục vụ công sở. Nếu tiết kiệm không đủ thì buộc lòng phải cắt”.

Các nhà máy đã chạy quá công suất

Theo ông Đặng Huy Cường, Giám đốc Trung tâm Điều độ hệ thống điện quốc gia, hàng năm vào thời điểm này, các hồ thủy điện phải tích nước để chuẩn bị cho cao điểm mùa khô. Nhưng lương mưa không nhiều, nguồn nước dự trữ không cao nên báo động tình trạng thiếu nước.

Mặt khác, do cùng lúc trên hệ thống nhiều tổ máy đang hoạt động bị sự cố phải xuất ra khỏi lưới nên lượng công suất bị thiếu hụt. Cụ thể là hai tổ máy (mỗi tổ 360 mW) của nhiệt điện BOT Phú Mỹ 22 và Phú Mỹ 3 phải ngừng hoạt động.

Trước tình hình khó khăn và căng thẳng như hiện nay, EVN đang tích cực phối hợp với chủ đầu tư các nhà máy BOT thuê máy biến áp tại Singapore về thay thế cho tổ máy ở Phú Mỹ 3, đưa tổ máy Phú Mỹ 22 sang Singapore sửa, cố gắng trong tháng 1-2008 đưa vào vận hành. Ngoài ra, EVN đã huy động tối đa các nguồn điện của hệ thống như nhiệt điện than, tua-bin khí, mua điện của Trung Quốc. Thậm chí cả nhiệt điện dầu FO, tua-bin khí dầu DO. Mỗi ngày, EVN phải bù lỗ khoảng 16 tỷ đồng.

Không có dự trữ

Trong tháng 12, dự kiến lượng điện bình quân mỗi ngày cần 192 triệu kWh, với công suất lúc cao điểm cần 11.200 mW nhưng công suất khả dụng chỉ có từ 9.600-9.800 mW, thiếu khoảng 1.400-1.600 mW. Năm 2007, EVN đã tính toán và cân đối để đáp ứng đầy đủ điện cho phát triển kinh tế-xã hội cũng như đảm bảo phục vụ sinh hoạt và đời sống nhân dân. Kế hoạch điện thương phẩm nhà nước giao là 57,5 tỷ kWh, tương ứng với tốc độ tăng trưởng 12,3% so với năm 2006.

Tuy nhiên, ba năm nay (2005-2007), việc điều hành điện hết sức khó khăn. Các nhà máy đều cố gắng khai thác hết công suất, kể cả kêu gọi người dân tiết kiệm điện nhưng vẫn trong tình trạng thiếu điện.

“Thực tế hiện nay, chúng ta không có điện dự trữ. Nguồn phải được nghỉ để thường xuyên đại tu thì dự trữ mới lớn. Nhưng ba năm nay nguồn đã không được sửa chữa. Bước qua mùa khô năm 2008, chắc chắn phải dừng lại sửa chữa” - ông Anh cho biết.

EVN cũng bị động!

Theo ông Quốc Anh, trong khi tất cả các loại nhiên liệu đều được điều chỉnh, từ gas, dầu,... thì giá điện vẫn giữ nguyên. Cụ thể, điện nông thôn, giá chỉ 420 đồng/kWh. Điện sinh hoạt thì 100 kWh đầu chỉ 550 đồng. Trong khi đó, EVN phải mua lại điện của Phú Mỹ III, Phú Mỹ 22 có lúc lên tới 1.700-2.200 đồng/kWh. “Nếu không mua với giá điện như thế thì thiếu điện càng trầm trọng, còn như hiện nay EVN đang phải chấp nhận bù lỗ” - ông Quốc Anh bày tỏ.

EVN cũng đang khó xử vì khách hàng, nhất là các doanh nghiệp luôn yêu cần EVN phải báo trước thời gian cắt điện để họ chủ động sản xuất kinh doanh. Nhưng chính EVN cũng không thể chủ động được trong sản xuất của mình, bởi các sự cố thì không thể báo trước.

Theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, giá bán điện sẽ tăng lên 4,5% bắt đầu từ 1-7-2008. Đến năm 2010, giá điện sẽ do thị trường tự định giá, có thể hứa hẹn những lợi ích cho người dân. Tuy nhiên, nếu các dự án điện vẫn tiếp tục chậm như hiện nay (18 dự án nhà máy điện do EVN làm chủ đầu tư dự kiến đưa vào vận hành trước năm 2010 phần lớn đều bị chậm tiến độ) thì việc giá điện sẽ “cạnh tranh... ở mức giá cao” hoàn toàn có thể xảy ra. Như vậy, khả năng được hưởng giá điện thấp nhờ cơ chế giá mới có thể không đạt được như mong đợi.