Vụ cưa gỗ khô: Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp yêu cầu báo cáo
(PLO)- Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp đề nghị TAND Tối cao và VKSND Tối cao báo cáo về vụ án: Cưa gỗ chết khô bị TAND tỉnh Kon Tum kết tội trộm cắp tài sản.
Ngày 3-9, Ủy ban Tư pháp (UBTP) họp phiên toàn thể lần thứ 13, thẩm tra báo cáo của các cơ quan tư pháp. Tại phiên họp, bà Lê Thị Nga (Chủ nhiệm UBTP) đã đề nghị TAND Tối cao và VKSND Tối cao báo cáo về vụ án “Cưa gỗ chết khô bị TAND tỉnh Kon Tum kết tội trộm cắp tài sản”.
Đây là vụ án mà PLO từng nhiều lần phản ánh. Theo đó, năm bị cáo vào rừng cưa một khúc gỗ trắc chết khô với khối lượng 0,123 m3 trị giá hơn 19 triệu đồng. Vụ này chỉ đáng xử hành chính về hành vi vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng. Nhưng TAND huyện Đăk Hà đã xử năm bị cáo về tội trộm cắp tài sản.
Sau khi tòa phúc thẩm TAND tỉnh Kon Tum đã tuyên cả năm bị cáo không phạm tội trộm cắp tài sản thì TAND Tối cao đã kháng nghị. Kết quả là án giám đốc thẩm chấp nhận kháng nghị, khi giao hồ sơ cho TAND tỉnh xử phúc thẩm lại. 
Ngày 8-8, UBTP tổ chức cuộc họp, mời VKSND Tối cao, TAND Tối cao, Bộ Công an và có cả cơ quan quản lý nhà nước về rừng là đại diện Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn (NN&PTNT) để thảo luận về vấn đề này.
Ngày 12-8, TAND tỉnh Kon Tum xét xử phúc thẩm lần 3 đã tuyên năm bị cáo phạm tội trộm cắp tài sản, trong đó cho 3/5 bị cáo được hưởng án treo. Hiện, cả năm người đã gửi đơn yêu cầu giám đốc thẩm bản án này.

Vụ cưa gỗ khô: Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp yêu cầu báo cáo  - ảnh 1
Ngày 12-8, TAND tỉnh Kon Tum đã bác kháng cáo kêu oan của 5 bị cáo. Ảnh: NGÂN NGA

"Xử tội này không được đổi sang tội kia là điều cấm kỵ"
Tại phiên họp Đại biểu QH Trương Trọng Nghĩa (Đoàn TP.HCM) cho biết: “Sau khi nghiên cứu xong hồ sơ, chúng tôi kiến nghị Ủy ban Tư pháp xem xét vì ở đây có vấn đề. Nếu xử theo Điều 175 BLHS 1999 thì chỉ xử lý hành chính, nếu xử theo tội trộm cắp tài sản (Điều 138 BLHS 1999) thì bỏ tù các bị cáo. Nếu xử đúng thì không nói làm gì, nhưng xử sai là làm oan”.
Theo ông Nghĩa, nếu áp dụng cách xử lý thế này thì có sự đảo lộn về mặt hệ thống pháp luật như sau:
Thứ nhất, từ trước tới giờ, hàng ngàn vụ, chúng ta đều xử hành vi này là tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng chứ không phải tội trộm cắp. Ngay cả Tổng cục Lâm nghiệp và Cục Kiểm lâm đến dự cuộc họp cũng phát biểu rõ như vậy. Nếu xử tội trộm cắp tài sản thì hàng nghìn vụ đã xử là gì, là lọt tội hay sao?
Thứ hai, một cựu thẩm phán là Phó Chánh toà hình sự TAND TP.HCM đã đưa ra một loạt hồ sơ cho thấy không vụ nào xử lý tội trộm cắp tài sản. Khi xét xử có Luật, nghị định, thông tư thế nhưng đại diện VKS tỉnh Kon Tum lại nói họ không áp dụng thông tư đó (để bảo vệ quan điểm của mình). Trong khi nghị định, thông tư đó vẫn đang có hiệu lực và hướng dẫn trong trường hợp nào là tội trộm cắp, trong trường hợp nào là tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng.
Thứ ba, năm 2011, có một vụ tương tự cũng xảy ra chính ở rừng đặc dụng Đăk Uy. Sau khi địa phương (tức UBND tỉnh Kon Tum-PV) hỏi về đường lối thì chính chánh án TAND Tối cao (phó chánh án ký thay) có văn bản hướng dẫn trong trường hợp đó xử tội hủy hoại rừng. “Chả nhẽ nhiệm kỳ tới thay đổi Chánh án mới thì lại có hướng dẫn khác? Chúng ta cần có đường lối xử lý nhất quán, trong khi luật vẫn như vậy. Nếu mỗi nhiệm kỳ lại thay đổi đường lối như vậy thì hệ thống pháp luật sẽ thế nào?” - Đại biểu Nghĩa nhấn mạnh.
Trong cuộc họp ngày 8-8, Phó viện trưởng VKSND Tối cao cũng khẳng định không thể xử tội trộm cắp tài sản. Nhưng nếu chỉ xử lý tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng thì chưa đủ định lượng. Vụ này chỉ có 0,123 m3, trị giá dưới 19 triệu, nếu xử ở tội vi phạm các quy định về khai thác và bảo vệ rừng thì chỉ xử phạt hành chính mà thôi. Nhưng xử tội trộm cắp tài sản thì năm công dân này bị tội hình sự.
“Bỏ lọt tội là sai nhưng áp dụng sai tội danh dẫn đến oan sai cũng là cái sai rất nghiêm trọng. Tôi nhấn mạnh điều này có nguy hiểm đảo lộn cơ cấu pháp luật hình sự. Việc này sẽ tạo ra tiền lệ “lách luật”, xử tội này không được nhưng tôi muốn xử mấy anh này quá đi thì đổi sang tội kia. Đây là điều cấm kị trong việc áp dụng pháp luật hình sự”, Đại biểu Nghĩa nói.
Từ đó, Đại biểu Nghĩa đề nghị UBTP giám sát vụ án này: “Năm người đó ở tù thì vợ chồng con cái họ thế nào? Nếu giám sát chúng ta thấy xử đúng thì các đương sự yên tâm chấp hành, nhưng xử không đúng thì chúng ta sửa lại”.

Vụ cưa gỗ khô: Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp yêu cầu báo cáo  - ảnh 2
Anh Nguyễn Văn Bảy bật khóc khi nhắc về bản án mà anh bị kết tội trộm cắp tài sản. Ảnh: NGÂN NGA

Chủ nhiệm UBTP  Lê Thị Nga cho biết từ phiên họp thứ 11, UBTP đã nêu vấn đề này để TAND Tối cao, VKSND Tối cao báo cáo. Sau đó Phó Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Trí Tuệ ký một báo cáo. “Vụ việc này Đại biểu Nghĩa đã kiến nghị nhiều lần, bằng văn bản, chúng tôi đã gửi sang bên TAND Tối cao, không biết tòa đã trả lời chưa? Chúng tôi đã giao cho một đồng chí Phó Chủ nhiệm rút hồ sơ nghiên cứu và làm việc với Bộ NN&PTNT và đưa ra họp một lần” - bà Nga nêu.
Cũng theo bà Nga, theo quy định hiện hành, việc giám sát này có thể giám sát trong cả quá trình giải quyết vụ án chứ không phải đợi bản án có hiệu lực pháp luật. Với vụ án này, ngày 8-8, UBTP đã tổ chức một cuộc họp kín, không mời cơ quan báo chí, không trả lời phỏng vấn và chưa có kết luận chính thức của Ủy ban.
“Chúng tôi không can thiệp vào hoạt động tố tụng. Việc tòa xét xử là việc của tòa. Thậm chí tòa xét xử sau đó chúng tôi có kiến nghị chính thức cũng không ảnh hưởng gì đến tính độc lập của tòa” - bà Nga nhấn mạnh.
Từ đó bà Nga đề nghị Phó Chánh án Thường trực TAND Tối cao Lê Hồng Quang và Viện trưởng VKSND Tối cao Lê Minh Trí báo cáo thêm về vụ việc này. 
 Các diễn biến gay cấn vụ án cưa gỗ khô

Sơ lược nội dung

Tháng 4-2016, kiểm lâm Phan Tiến Dũng để cho Lê Quốc Khánh, Nguyễn Ngọc Bình, Nguyễn Văn Thụ và Nguyễn Văn Bảy vào rừng đặc dụng Đăk Uy cưa 0,123 m3 cây gỗ trắc đã chết khô (trị giá hơn 19 triệu đồng).

Theo Thông tư liên tịch số 19/2007 (của các cơ quan ban ngành ở Trung ương) thì hành vi này chưa tới mức bị xử lý hình sự mà chỉ có thể xử phạt hành chính theo Nghị định 157/2013. Dù vậy, hai lần xử sơ thẩm TAND huyện Đăk Hà vẫn kết tội các bị cáo 11-15 tháng tù về tội trộm cắp tài sản.

Tháng 6-2018, TAND tỉnh Kon Tum xử phúc thẩm lần hai đã tuyên cả năm bị cáo không phạm tội. Sau đó TAND Tối cao kháng nghị giám đốc thẩm yêu cầu xử năm bị cáo có tội trở lại.

Tháng 6-2019, TAND Cấp cao tại Đà Nẵng xét xử giám đốc thẩm đã hủy bản án từng tuyên năm bị cáo không phạm tội để yêu cầu TAND tỉnh Kon Tum xét xử phúc thẩm trở lại theo hướng có tội.

Ngày 12-8, TAND tỉnh Kon Tum xét xử phúc thẩm lần 3 giữ nguyên tội danh về tội trộm cắp tài sản đối với năm bị cáo. Tòa phạt bị cáo Lê Quốc Khánh 12 tháng tù, Phan Tiến Dũng 10 tháng tù, ba bị cáo còn lại mỗi bị cáo 6-8 tháng tù nhưng cho hưởng án treo. 

 

ĐỨC MINH