Căng thẳng giữa Mỹ và Venezuela tiếp tục chứng kiến loạt diễn biến dồn dập kể từ cuộc đột kích chớp nhoáng của Mỹ bắt vợ chồng Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro hôm 3-1,
Venezuela gửi thông điệp hợp tác đến Mỹ
Khuya 4-1 theo giờ Venezuela (sáng 5-1 giờ Việt Nam), Tổng thống lâm thời Venezuela - bà Delcy Rodriguez phát đi thông điệp chính thức gửi Mỹ và cộng đồng quốc tế, trong bối cảnh căng thẳng Caracas - Washington leo thang, kênh TeleSUR đưa tin.
Bà Rodriguez tái khẳng định cam kết của Venezuela đối với hòa bình, chung sống hòa bình và hợp tác quốc tế dựa trên tôn trọng lẫn nhau, không đe dọa hay can thiệp từ bên ngoài. Theo bà, hòa bình toàn cầu chỉ bền vững khi mỗi quốc gia được bảo đảm ổn định và an ninh.
Nhà lãnh đạo lâm thời nhấn mạnh Venezuela ưu tiên xây dựng quan hệ quốc tế cân bằng, tôn trọng chủ quyền, kể cả với Mỹ, đồng thời kêu gọi Washington hợp tác trong các chương trình phát triển phù hợp luật pháp quốc tế.
Đề cập Tổng thống Mỹ Donald Trump, bà Rodriguez cho rằng người dân Mỹ, Venezuela và khu vực xứng đáng có hòa bình và đối thoại, không phải chiến tranh, khẳng định đây là thông điệp nhất quán của Tổng thống Nicolás Maduro và của Venezuela hiện nay.
Trước đó cùng ngày, Bộ trưởng Nội vụ Venezuela - ông Diosdado Cabello tuyên bố chính phủ nước này tiếp tục đoàn kết tuyệt đối ủng hộ Tổng thống Maduro và khẳng định bộ máy lãnh đạo hiện tại vẫn kiểm soát tình hình tại thủ đô Caracas.
Bộ trưởng Quốc phòng Venezuela - ông Vladimir Padrino cho biết các cuộc tấn công của Mỹ đã khiến binh sĩ, dân thường và “một phần lớn” lực lượng cận vệ của Tổng thống Maduro thiệt mạng. Ông khẳng định lực lượng vũ trang Venezuela đã được kích hoạt để bảo vệ chủ quyền quốc gia.
Phía Mỹ chưa phản hồi trực tiếp thông điệp của bà Rodriguez. Tuy nhiên, trước đó, Tổng thống Trump cho biết Washington có thể cân nhắc tiến hành thêm các hành động quân sự nhằm vào Venezuela sau vụ bắt giữ Tổng thống Maduro, nếu các thành viên còn lại của chính quyền Caracas không hợp tác, theo hãng tin Reuters.
Trả lời phỏng vấn tạp chí The Atlantic ngày 4-1, ông Trump cũng cảnh báo bà Rodriguez có thể phải “trả giá đắt hơn cả ông Maduro” nếu “không làm điều đúng đắn”. Ông cũng đề cập khả năng áp dụng các biện pháp cứng rắn đối với Colombia và Mexico liên quan dòng chảy ma túy vào Mỹ.
“Chiến dịch Colombia nghe có vẻ phù hợp với tôi” - ông Trump nói, đồng thời nhận định Cuba (một đồng minh của Venezuela) đang ở trong tình trạng suy yếu và “có thể sụp đổ” mà không cần đến sự can thiệp quân sự từ Mỹ.
Phần mình, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho rằng nhà lãnh đạo tiếp theo của Venezuela cần theo đuổi đường lối phù hợp với lợi ích của Mỹ, bao gồm việc ngăn ngành dầu mỏ Venezuela rơi vào tay các đối thủ của Washington và chấm dứt nạn buôn bán ma túy. Ông cũng nhắc đến các biện pháp trừng phạt, trong đó có lệnh phong tỏa đối với tàu chở dầu, như một đòn bẩy gây sức ép đối với Caracas.
Chính phủ Cuba cho biết 32 công dân nước này đã thiệt mạng trong cuộc không kích của Mỹ vào Caracas. Tuyên bố của Havana không nêu nhiều chi tiết, chỉ cho biết toàn bộ những người thiệt mạng đều là thành viên của lực lượng vũ trang và các cơ quan tình báo Cuba.
Vợ chồng Tổng thống Maduro ra toà, Hội đồng Bảo an họp khẩn
Dự kiến vào trưa 5-1 (giờ miền đông Mỹ, tức nửa đêm về sáng 6-1 theo giờ VN), Tổng thống Maduro và phu nhân Cilia Flores sẽ có mặt tại phiên tòa đầu tiên tại Tòa án liên bang Daniel Patrick Moynihan (quận Manhattan, TP New York, Mỹ), theo tờ The New York Times.
Phiên tòa được xem là bước khởi đầu của một quá trình tố tụng có thể kéo dài nhiều năm, trong một trong những vụ án nhạy cảm nhất từng được hệ thống tư pháp Mỹ thụ lý đối với một nguyên thủ đương nhiệm nước ngoài.
Theo bản cáo trạng được công bố trước đó, ông Maduro bị cáo buộc âm mưu khủng bố ma túy, âm mưu nhập khẩu cocaine vào Mỹ cùng một số tội danh khác. Phu nhân của ông, bà Cilia Flores, bị cáo buộc liên quan âm mưu buôn bán cocaine. Nếu bị kết tội, ông Maduro có thể đối mặt mức án từ 30 năm tù đến chung thân.
Hãng Reuters đưa tin Hội đồng Bảo an LHQ dự kiến sẽ họp vào ngày 5-1 (giờ Mỹ, tức nửa đêm về sáng 6-1 theo giờ VN) về vụ Mỹ tấn công Venezuela. Cuộc họp do Colombia yêu cầu triệu tập, dưới sự hậu thuẫn của Nga và Trung Quốc.
Đăng trên nền tảng X ngày 5-1, Tổng thống Colombia - ông Gustavo Petro nhấn mạnh rằng sẽ nghiên cứu kỹ lời đe dọa của tổng thống Mỹ.
Ông Petro cho biết chính phủ đã thực hiện vụ thu giữ cocaine lớn nhất thế giới, kiềm chế đà mở rộng diện tích trồng cocaine tại Colombia. Nước này cũng tiến hành không kích theo luật nhân đạo quốc tế, tiêu diệt và bắt giữ nhiều chỉ huy cấp cao của các nhóm vũ trang ma túy.
Theo ông Petro, nếu Mỹ “bắt giữ một tổng thống được phần lớn người dân [Colombia] yêu mến và tôn trọng, các ông sẽ đánh thức sức mạnh phẫn nộ của quần chúng”.
“Kể từ bây giờ, mỗi binh sĩ Colombia đều có một mệnh lệnh: bất kỳ chỉ huy nào của lực lượng công quyền đặt lá cờ Mỹ lên trên lá cờ Colombia sẽ lập tức bị loại khỏi quân đội theo lệnh của tôi, của binh lính và của nhân dân. Tôi đã thề không bao giờ cầm vũ khí nữa… nhưng vì Tổ quốc, tôi sẽ buộc phải cầm lại vũ khí mà tôi không hề mong muốn” - ông Petro nhấn mạnh.
Nhiều nước tiếp tục lên tiếng bày tỏ quan ngại trước diễn biến ở Venezuela.
Ngày 4-1, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị chỉ trích Mỹ hành xử như “cảnh sát quốc tế”, cho rằng các cuộc không kích của Washington vào Venezuela vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế và chủ quyền quốc gia, theo South China Morning Post. Ông nhấn mạnh Trung Quốc phản đối chủ nghĩa đơn phương, việc sử dụng hay đe dọa sử dụng vũ lực và mọi hành vi áp đặt ý chí lên quốc gia khác.
Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Triều Tiên ra tuyên bố lên án cuộc tấn công của Mỹ nhằm bắt giữ Tổng thống Maduro, coi đây là “hình thức xâm phạm chủ quyền nghiêm trọng nhất” và là sự vi phạm Hiến chương Liên Hợp Quốc, theo KCNA.
Giá dầu giảm sau vụ Mỹ tấn công Venezuela
Giá dầu giảm vào ngày 5-1, gần hai ngày sau khi Mỹ phát động chiến dịch quân sự để bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro - người đứng đầu quốc gia sở hữu trữ lượng dầu thô lớn nhất thế giới, theo hãng tin AFP.
Trong phiên giao dịch sáng 5-1 tại châu Á, dầu Brent giảm 0,21% xuống còn 60,62 USD/thùng, trong khi dầu West Texas Intermediate giảm 0,35% xuống 57,12 USD/thùng.
Theo AFP, sau nhiều năm thiếu đầu tư và chịu các lệnh trừng phạt, Venezuela hiện chỉ bơm khoảng 1 triệu thùng dầu/ngày, giảm mạnh so với mức khoảng 3,5 triệu thùng/ngày vào năm 1999.
Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Mỹ sẽ “điều hành” Venezuela và đưa các công ty Mỹ tới khắc phục cơ sở hạ tầng dầu mỏ đã xuống cấp nghiêm trọng ở quốc gia Nam Mỹ.
Nếu dầu từ Venezuela được đưa ra thị trường với khối lượng lớn hơn, tình trạng dư cung sẽ trở nên nghiêm trọng hơn, qua đó khiến giá dầu - vốn đã giảm trong những tháng gần đây - tiếp tục chịu áp lực đi xuống.
Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng bên cạnh nhiều dấu hỏi lớn khác về tương lai của Venezuela, việc nâng sản lượng dầu lên đáng kể sẽ không hề dễ dàng hay nhanh chóng.
