Ngày 14-4, Liên đoàn Luật sư Việt Nam tổ chức Hội thảo Triển khai đề án trang phục của luật sư khi tham gia phiên tòa.
Tạo dấu ấn đặc trưng
Phát biểu khai mạc, TS Đỗ Ngọc Thịnh, Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam, cho biết nghề luật sư là nghề rất khó, được tổ chức chặt chẽ, yêu cầu rất cao ở những người tham gia nghề này - nên còn có nhiều ý kiến tranh luận liên quan tới đề án trang phục mới của luật sư. Tuy nhiên, ông Thịnh tin tưởng, sau thời gian thí điểm, các luật sư sẽ hiểu hơn, tạo sự đồng thuận cao hơn.
Theo Liên đoàn Luật sư Việt Nam, trang phục mới của luật sư khi tham gia phiên tòa sẽ thể hiện được sự đồng bộ và dễ nhận diện, hình thành một chuẩn mực thống nhất trên toàn quốc, giúp dễ dàng nhận biết luật sư trong các hoạt động tố tụng, góp phần khẳng định hình ảnh chuyên nghiệp, trang nghiêm của đội ngũ luật sư, tạo niềm tin và sự tôn trọng từ phía xã hội.
Đồng thời, đảm bảo sự bình đẳng với những người tiến hành tố tụng như thẩm phán, kiểm sát viên - bởi họ đã có trang phục, áo choàng mang tính đặc thù - giúp dễ nhận diện và nâng cao tính trang trọng tại tòa án; tạo dấu ấn đặc trưng của nghề luật sư, nâng cao vị thế trong sự tương quan với những người tiến hành tố tụng.
Trang phục của luật sư thống nhất, đặc thù không chỉ thể hiện sự tôn trọng pháp luật và Tòa án, mà còn góp phần khẳng định vị trí, vai trò độc lập của luật sư trong hệ thống tư pháp, phù hợp với yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.
Trang phục mới của luật sư khi tham gia phiên tòa sẽ được thay thế bằng áo choàng màu đen bên ngoài, bên trong áo sơ mi trắng đi kèm với nơ trắng, kết hợp với quần tây màu đen, giày đen và tất tối màu.
Việc quy định luật sư mặc áo choàng đen, nơ trắng khi tham gia phiên tòa mang ý nghĩa biểu trưng sâu sắc, thể hiện tinh thần thượng tôn pháp luật và nguyên tắc công lý minh bạch, rạch ròi.
Tại hội thảo, luật sư Nguyễn Văn Hà, Phó Tổng Thư ký Liên đoàn Luật sư Việt Nam, cho biết khi mặc thử trang phục mới, ông cảm thấy phù hợp với khí hậu, nhẹ hơn trang phục của thẩm phán. Tuy nhiên, luật sư cho rằng cổ áo cần thiết kế rộng hơn; may liền duy băng; thiết kế để lộ cà vạt…
Luật sư Trần Văn An nhất trí với Đề án và đề xuất nghiên cứu bổ sung họa tiết màu đỏ trên áo choàng để thể hiện đặc trưng riêng của luật sư Việt Nam, cụ thể là bổ sung màu đỏ trên vai áo hoặc tay áo.
Luật sư An cũng đề nghị cân nhắc kéo dài thời gian thí điểm trong thời hạn 2 năm và mở rộng diện sử dụng theo hướng trong giai đoạn thí điểm cho phép sử dụng song song hai hình thức trang phục gồm áo choàng và trang phục hiện hành, để luật sư trong toàn quốc có quyền lựa chọn. Từ đó tạo sự linh hoạt và đồng thuận cao hơn trong quá trình triển khai.
Theo luật sư An, áo choàng luật sư nếu được thiết kế và triển khai phù hợp, sẽ không chỉ là một thay đổi về hình thức, mà còn là bước tiến quan trọng trong việc nâng cao hình ảnh, vị thế và bản sắc của luật sư.
Nâng cao vị thế nghề nghiệp
Luật sư Nguyễn Thị Quỳnh Anh, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam, cho biết thời gian qua, trên mạng xã hội có nhiều ý kiến về áo choàng, từ đồng thuận đến phản đối.
Một số ý kiến băn khoăn, luật sư mặc áo choàng khi di chuyển bằng xe máy thế nào, thay trang phục ở đâu khi nhiều tòa án chưa có phòng riêng, hay điều kiện chưa đảm bảo khi nhiều phòng xử chưa có điều hòa...
Theo bà Quỳnh Anh, việc mặc áo choàng từ nhà hay chỉ mặc tại phiên tòa là quyền của luật sư. Áo choàng được thiết kế gọn nhẹ, có thể gấp gọn trong túi xách và chỉ khoác ngoài trước khi vào phòng xử. Không nên vì chưa có phòng thay đồ mà trì hoãn việc xây dựng chuẩn mực trang phục.
Từ góc nhìn cơ quan xét xử, thẩm phán Hoàng Thị Song Mai (TAND Tối cao), bày tỏ sự ủng hộ với đề án. Trang phục không chỉ là hình thức bên ngoài, mà còn là vị thế. Trong khi VKS là cơ quan buộc tội đã có đồng phục thì việc luật sư với vai trò gỡ tội, có trang phục tương xứng là cần thiết để tạo sự cân bằng trong tố tụng.
Kết luận hội thảo, Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam Đỗ Ngọc Thịnh cho biết qua hai lần tổ chức, gần như tất cả đại biểu tham dự cả miền Nam và miền Bắc đều đồng tình ủng hộ đề án. Những góp ý chi tiết thì ban soạn thảo sẽ tiếp thu và chỉnh sửa.
Ông Thịnh nhắc lại ý kiến của luật sư Trương Thị Hòa tại hội thảo mới tổ chức ở TP.HCM, dải màu trắng trước ngực áo choàng là biểu trưng cho cái "lưỡi thẳng" của luật sư.
"Mà lưỡi luật sư thì không thể nói thế này rồi lại nói thế khác, nói thì phải đúng, phải có căn cứ, có cơ sở để bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người và bảo vệ pháp chế. Luật sư Hòa giải thích về tấm dải trắng như thế", ông Thịnh chia sẻ.
Phân tích về ý nghĩa cái đai trên vai áo choàng, ông Thịnh cho biết theo tham khảo từ ý nghĩa trang phục luật sư của nước Pháp, chi tiết này có ý nghĩa là gánh nặng công lý trên vai luật sư. Người làm nghề phải nỗ lực để "công lý không bị bẻ cong".
Ý nghĩa của áo choàng luật sư
Theo Liên đoàn Luật sư Việt Nam, màu đen của áo choàng tượng trưng cho sự nghiêm trang, chuẩn mực và tính khách quan của hoạt động xét xử, nhắc nhở luật sư khi hành nghề phải đặt pháp luật, đạo đức nghề nghiệp và lương tâm nghề nghiệp lên trên lợi ích cá nhân.
Trong khi đó, nơ trắng là biểu tượng của sự trong sáng, công bằng và chân lý, thể hiện khát vọng bảo vệ lẽ phải, bảo vệ quyền con người và quyền công dân bằng kiến thức chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và các biện pháp hợp pháp.
Sự kết hợp hài hòa giữa hai màu đen – trắng còn mang ý nghĩa “trắng đen rõ ràng”, đề cao nguyên tắc đúng – sai minh bạch, công khai trong tranh tụng, góp phần củng cố niềm tin của xã hội vào công lý và tinh thần thượng tôn pháp luật trong hoạt động tư pháp, ngoài ra cũng phù hợp, tương đồng với trang phục bên trong (áo sơ mi trắng, quần tây màu đen, giày đen và tất tối màu).
