Bên cạnh niềm vui của các nhà văn khi bán được tác phẩm để dựng phim thì khán giả có cơ hội xem những bộ phim khá chất lượng. Tuy nhiên, kịch bản chuyển thể từ văn học khiến không ít nhà làm phim phải đau đầu.
Tại các giải thưởng điện ảnh uy tín trên thế giới như Oscar, César đều có giải thưởng cho hạng mục kịch bản chuyển thể hay nhất. Và trong lịch sử các bộ phim kinh điển trên thế giới, hầu hết đều là những tác phẩm điện ảnh được chuyển thể từ tác phẩm văn học nổi tiếng. Liệu văn học Việt có là điểm tựa cho điện ảnh như văn học thế giới?
Trên dưới 10 tác phẩm được chuyển thể
Khoảng trên dưới 10 năm trước, nhiều tác phẩm văn học Việt từng được chuyển thể thành những tác phẩm điện ảnh: Bến không chồng, Thời xa vắng, Mùa len trâu, Mê Thảo thời vang bóng, Đời cát, Thung lũng hoang vắng, Tướng về hưu, Những người thợ xẻ, Thương nhớ đồng quê… Hầu hết những bộ phim được chuyển thể này đều tạo được dấu ấn trong lịch sử điện ảnh Việt.
Nhưng vài năm trở lại đây, chỉ lác đác vài phim Việt có kịch bản chuyển thể từ tác phẩm văn học: Đừng đốt, Trăng nơi đáy giếng, Cánh đồng bất tận. Và sau một thời gian ngắt quãng, năm nay, việc khai thác kho tàng văn học Việt để làm phim lại tiếp tục nở rộ…
Gần nhất là phim Tâm hồn mẹ (đạo diễn Phạm Nhuệ Giang) chuyển thể từ truyện ngắn cùng tên của nhà văn Nguyễn Huy Thiệp, sẽ hoàn thành vào giữa tháng 7 để sớm ra rạp. Vợ chồng đạo diễn Phạm Nhuệ Giang - Nguyễn Thanh Vân cũng đã mua bản quyền truyện ngắn Đảo của dân ngụ cư của nhà văn Đỗ Phước Tiến để dựng phim.
Phim Tâm hồn mẹ (đạo diễn Phạm Nhuệ Giang) được chuyển thể từ truyện ngắn cùng tên của nhà văn Nguyễn Huy Thiệp đang vào giai đoạn cuối để ra rạp. Ảnh: CVT
Dịp tết Nhâm Thìn 2012, bộ phim từ tiểu thuyết Bức huyết thư của nhà văn Bùi Anh Tấn, được Phương Nam Phim và Saiga Films mua bản quyền sản xuất sẽ ra mắt khán giả.
Sau thành công của Cánh đồng bất tận, Công ty BHD tiếp tục gửi gắm đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình dàn dựng bộ phim được chuyển thể từ tiểu thuyết Quyên của nhà văn Nguyễn Văn Thọ. Công ty BHD cũng đang thương thảo mua bản quyền tiểu thuyết Những ngã tư và những cột đèn của nhà văn Trần Dần để đưa lên phim.
Hai tác phẩm của Nguyễn Ngọc Tư - nhà văn “mát tay” với điện ảnh là Nước như nước mắt và Khói trời lộng lẫy cũng lần lượt được Công ty Cổ phần Sài Gòn Truyền thông (Saigon Media) và Hãng phim truyện Việt Nam mua bản quyền. Sau Trăng nơi đáy giếng, đạo diễn Nguyễn Vinh Sơn đang ngấp nghé thực hiện hai bộ phim có kịch bản từ tác phẩm văn học: Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ (Nguyễn Ngọc Thuần) và Tuổi 20 yêu dấu (Nguyễn Huy Thiệp).
Truyện hay dễ được chọn
Ngoại trừ bộ phim Cánh đồng bất tận, hầu như phim chuyển thể từ kịch bản văn học Việt từ trước đến nay đều rất khó ra rạp lớn. Có thể xem việc đầu tư vào dòng phim nghệ thuật tại VN không có lời. Thế nhưng “nếu làm phim mà lúc nào cũng cân nhắc có lời mới làm thì rất có thể mình sẽ bỏ sót các tác phẩm văn học có giá trị có thể chuyển thể thành tác phẩm điện ảnh” - bà Nguyễn Thế Thanh, Tổng Giám đốc Saigon Media, khẳng định.
Hiện tại ngoài Nước như nước mắt, Saigon Media đang thương lượng để mua bản quyền một số tác phẩm khác bởi họ tin khi được dựng thành phim, đó sẽ là những bộ phim hay. Cũng như Saigon Media, Công ty BHD cũng chọn những tác phẩm văn học để đầu tư chuyển thể thành phim bởi một bộ phim hay phải có một cốt truyện hay.
Bà Ngô Thị Bích Hạnh, Giám đốc Công ty BHD, đơn vị từng rất thành công trong việc quảng bá phim Cánh đồng bất tận cho rằng: “Không hẳn cứ phim làm theo tác phẩm văn học là kén khán giả. Quan trọng là cách đặt vấn đề và truyền tải nó như thế nào để khán giả thấy gần gũi…”.
| Chuyển thể là sáng tác lần hai Chuyển thể là tác giả kịch bản kể lại câu chuyện của nhà văn bằng ngôn ngữ điện ảnh và quan niệm riêng của họ; là sáng tác lần thứ hai trên tác phẩm của người khác. Tác giả kịch bản bao giờ cũng muốn giữ nguyên tác phẩm nhưng điều đó rất khó. Tất nhiên, chuyển thể không có nghĩa là minh họa bằng hình ảnh cho tác phẩm văn học. Nhà văn, nhà biên kịch NGUYỄN QUANG LẬP - người từng chuyển thể nhiều tác phẩm văn học thành kịch bản phim (Đời cát, Thung lũng hoang vắng...) __________________________________________________ Theo thống kê của tạp chí Ogoniok (Nga), tính đến tháng 2-2010, đại văn hào người Anh William Shakespeare là người có nhiều tác phẩm được chuyển thể thành phim nhất: 768 bộ phim. Trong đó, hai tác phẩm được chuyển thể thành phim nhiều nhất là Hamlet và Romeo và Juliet. Riêng hình ảnh của Shakespeare cũng trở thành nhân vật cho 49 bộ phim. Những câu chuyện trong các tiểu thuyết, truyện ngắn hiện đại cũng được các nhà làm phim trên thế giới chuyển thể thành công thành các bộ phim ăn khách toàn cầu như: Harry Potter, Twilight, Chúa tể của những chiếc nhẫn, Truyền thuyết Narnia, Tối hậu thư của Bourne,… So về “tuổi tác”, văn học xuất hiện rất lâu trước điện ảnh. Vì thế văn học luôn là nguồn cảm hứng vô tận cho các nhà biên kịch và nhà làm phim cày xới. |
QUỲNH TRANG
