Mới đây, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM vừa phát hiện vụ sản xuất 800 tấn mì tươi có sử dụng borax (hàn the), làm dấy lên lo ngại về an toàn thực phẩm.
Hàn the là gì?
Hàn the, còn gọi là Borax hay natri tetraborat, là một hợp chất hóa học của nguyên tố Bor, tồn tại ở dạng tinh thể màu trắng và tan trong nước.
Đây là một hóa chất được sử dụng trong nhiều lĩnh vực công nghiệp như sản xuất thủy tinh, gốm sứ, chất tẩy rửa, thuộc da và sát khuẩn, hoàn toàn không phải chất dùng trong thực phẩm.
Trong thực phẩm, hàn the từng bị lạm dụng trái phép vì có khả năng làm cho sản phẩm trở nên dai, giòn, giữ màu trắng đẹp và chậm ôi thiu, đặc biệt trong các loại bún, mì, giò chả.
Tuy nhiên, về mặt y học và an toàn thực phẩm, hàn the được xếp vào nhóm hóa chất độc, không mang lại lợi ích sức khỏe cho con người.
Không được phép dùng trong thực phẩm
Theo quy định của Bộ Y tế Việt Nam cũng như các khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới và Ủy ban Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (Codex Alimentarius), hàn the không được phép sử dụng trong thực phẩm ở bất kỳ hàm lượng nào.
Điều này có nghĩa là không tồn tại khái niệm “liều an toàn” hay “hàm lượng cho phép” đối với hàn the trong thực phẩm. Việc không thiết lập ngưỡng cho phép xuất phát từ bản chất độc tính của hàn the, khả năng tích lũy trong cơ thể và nguy cơ gây hại lâu dài cho sức khỏe.
Do đó, chỉ cần phát hiện hàn the trong thực phẩm đã được xem là vi phạm nghiêm trọng các quy định về an toàn thực phẩm.
Thực phẩm chứa hàn the ảnh hưởng sức khỏe thế nào?
Khi ăn phải thực phẩm có chứa hàn the, người sử dụng có thể gặp các biểu hiện ngộ độc cấp tính trong thời gian ngắn như buồn nôn, nôn ói, đau bụng, tiêu chảy, chán ăn và mệt mỏi, do hàn the gây kích ứng và tổn thương trực tiếp niêm mạc đường tiêu hóa.
Trong trường hợp ăn với lượng lớn, hàn the còn có thể gây rối loạn điện giải, tổn thương gan và thận cấp tính.
Tuy nhiên, nguy hiểm lớn nhất của hàn the không nằm ở các triệu chứng trước mắt mà ở tác hại lâu dài khi sử dụng lặp đi lặp lại trong thời gian dài.
Hàn the có xu hướng tích lũy trong gan, thận và các mô của cơ thể, gây thoái hóa tế bào, làm suy giảm chức năng gan và thận, rối loạn chuyển hóa và ảnh hưởng xấu đến hệ sinh sản, bao gồm nguy cơ giảm khả năng sinh sản và vô sinh.
Ngoài ra, nhiều nghiên cứu cho thấy việc phơi nhiễm hàn the kéo dài có thể làm tăng nguy cơ ung thư đường tiêu hóa, đặc biệt ở những người thường xuyên sử dụng thực phẩm nhiễm hàn the trong nhiều năm.
ThS.BS BÙI THỊ DUYÊN, Phụ trách khoa Dinh dưỡng Bệnh viện Quân Y 175
