Ngày 16-6, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng Nga nên thống nhất một thỏa thuận hòa bình với Ukraine sau cuộc gặp mà ông mô tả là “rất tốt” với Tổng thống Ukraine - ông Volodymyr Zelensky bên lề Hội nghị Thượng đỉnh G7, theo hãng tin Reuters.
Triển vọng hòa bình Ukraine
Phát biểu của ông Trump đã làm dấy lên sự lạc quan thận trọng trong giới lãnh đạo Nhóm bảy nước công nghiệp phát triển (G7) về triển vọng đạt được một giải pháp cho cuộc xung đột vốn đã bước sang năm thứ năm.
Bầu không khí tích cực lần này trái ngược hoàn toàn với cuộc gặp căng thẳng giữa ông Trump và ông Zelensky tại Phòng Bầu dục năm ngoái, khi nhà lãnh đạo Mỹ cho rằng Ukraine không có nhiều lợi thế trong các cuộc đàm phán hòa bình với Nga.
Tại hội nghị G7 ở thành phố nghỉ dưỡng Evian-les-Bains của Pháp, ông Zelensky và các đồng minh châu Âu tìm cách thuyết phục ông Trump rằng tình hình chiến trường đã cải thiện nhờ các đợt tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào sâu trong lãnh thổ Nga.
Ông Trump cho biết sẽ làm mọi thứ có thể để kết thúc chiến sự tại Ukraine, dù chưa đưa ra các biện pháp cụ thể nhằm gia tăng sức ép lên Moscow.
“Hãy nhìn xem, Nga nên đạt được một thỏa thuận. Quá nhiều thanh niên đang thiệt mạng trên chiến trường ở cả hai phía. Tôi sẽ làm mọi thứ có thể” - ông Trump nói.
Thủ tướng Đức Friedrich Merz đánh giá tuyên bố của ông Trump là tín hiệu tích cực. Ông cho biết nhà lãnh đạo Mỹ thể hiện tinh thần hợp tác và lắng nghe các đồng minh một cách nghiêm túc.
Sau cuộc họp với ông Trump, Tổng thống Zelensky nói với Reuters rằng các nhà lãnh đạo G7 nhất trí Nga không phải là bên đang giành chiến thắng trong cuộc chiến. Theo ông, các bên cũng đã thảo luận về các biện pháp trừng phạt bổ sung nhằm vào xuất khẩu dầu mỏ, hệ thống ngân hàng và ngành công nghiệp quốc phòng của Nga để buộc Moscow trở lại bàn đàm phán.
Các nhà lãnh đạo châu Âu đang tìm cách thuyết phục ông Trump rằng những đề xuất trước đây của Washington về một thỏa thuận hòa bình có phần quá thuận lợi cho Nga, nhất là khi Ukraine đã cải thiện vị thế trên chiến trường nhờ các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào lãnh thổ Nga.
“Cục diện đang thay đổi theo hướng có lợi cho Ukraine. Sự mệt mỏi của Nga ngày càng bộc lộ rõ. Đây là thời điểm để tăng cường hỗ trợ” - Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen viết trên mạng xã hội X.
Một nhà ngoại giao Pháp cho biết các lãnh đạo G7 đã cam kết cung cấp thêm năng lực phòng không cho Ukraine, vốn là ưu tiên hàng đầu của Kiev trong bối cảnh các cuộc tấn công từ Nga đang gia tăng.
Sau các cuộc thảo luận, G7 ra tuyên bố chung tái khẳng định sự ủng hộ “không lay chuyển” đối với tự do, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine. Nhóm cũng ca ngợi khả năng chống chịu của Kiev và cho rằng những diễn biến trên chiến trường trong những tháng gần đây đã tạo ra “động lực mới”.
Để củng cố đà tiến này, G7 nhất trí tăng cường cung cấp năng lực phòng không, các hệ thống đánh chặn và năng lực tấn công tầm xa cho Ukraine. Các nước cũng sẵn sàng xem xét mở rộng giấy phép nhằm hỗ trợ Ukraine gia tăng sản xuất quốc phòng trong nước.
G7 đồng thời cam kết tăng sức ép lên nền kinh tế thời chiến của Nga thông qua các biện pháp trừng phạt bổ sung, bao gồm lĩnh vực dầu khí.
Tình hình Trung Đông
Bên cạnh vấn đề Ukraine, theo Reuters, các lãnh đạo châu Âu cũng cảnh báo ông Trump rằng thỏa thuận tạm thời với Iran có thể khiến chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo của Tehran tiếp tục được duy trì.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết mục tiêu là đạt được một “thỏa thuận vững chắc, nghiêm túc và cuối cùng”. Trong khi đó, phiên làm việc trưa 16-6 của G7 tập trung vào việc mở cửa an toàn trở lại eo biển Hormuz và tìm kiếm các tuyến vận tải thay thế.
Trong tuyên bố chung, phía G7 hoan nghênh thỏa thuận giữa Mỹ và Iran, cho rằng đây là cơ hội lịch sử để ngăn chặn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân và xử lý các mối đe dọa liên quan hoạt động tên lửa đạn đạo cũng như ảnh hưởng khu vực của Iran.
Các nhà lãnh đạo G7 tuyên bố sẵn sàng đóng góp vào việc thực thi thỏa thuận, đồng thời ủng hộ sáng kiến do Pháp và Anh dẫn đầu nhằm bảo đảm an toàn hàng hải và khôi phục lưu thông qua eo biển Hormuz.
G7 cũng nhấn mạnh sự cần thiết của một thỏa thuận ngoại giao toàn diện tiếp theo, với sự tham gia của các đối tác khu vực, quốc tế và Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), nhằm bảo đảm Iran không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân.
Đối với Lebanon, G7 ủng hộ các nỗ lực giải giáp lực lượng Hezbollah và củng cố chủ quyền của Lebanon. Tại Gaza, nhóm cam kết thúc đẩy viện trợ nhân đạo, tái thiết và kêu gọi chấm dứt bạo lực ở Bờ Tây.
Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương
Về khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, G7 tái khẳng định tầm quan trọng của một khu vực tự do và rộng mở dựa trên luật pháp quốc tế, nhấn mạnh mọi tranh chấp cần được giải quyết bằng đối thoại hòa bình.
Tuyên bố chung G7 cũng bày tỏ quan ngại sâu sắc về chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo của Triều Tiên, đồng thời kêu gọi Bình Nhưỡng thực hiện phi hạt nhân hóa hoàn toàn theo các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc.
Ngoài ra, G7 hoan nghênh Hội nghị Thượng đỉnh Hội tụ Toàn cầu vì Tăng trưởng do Tổng thống Pháp Emmanuel Macron chủ trì với sự tham gia của Trung Quốc, đồng thời khẳng định mong muốn phối hợp với các nền kinh tế lớn để giải quyết các mất cân đối kinh tế toàn cầu kéo dài.
