Trong nửa thế kỷ qua, TP.HCM không ngừng thúc đẩy ngày càng nhiều chính sách an sinh xã hội đầy nhân văn. Nhờ đó, mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là người yếu thế, đều được bảo đảm quyền tiếp cận y tế và giáo dục, an sinh xã hội một cách công bằng.
Quán triệt chủ trương giáo dục là quốc sách hàng đầu, TP.HCM đã thông qua nhiều nghị quyết đến ngành GD&ĐT, tập trung vào việc chăm lo cho học sinh (HS).
Từ việc miễn, giảm học phí trong nhiều năm qua đến việc hỗ trợ 100% BHYT cho toàn bộ HS, triển khai hỗ trợ toàn diện cho HS có hoàn cảnh đặc biệt và chi phí học tập cho HS dân tộc thiểu số.
Giảm nỗi lo cho người dân
Chị Thảo Nguyễn, mẹ của ba đứa trẻ, chia sẻ chi phí sinh hoạt tại TP khá đắt đỏ, chưa kể tiền học của các con cũng là một khoản khá lớn. Trong khi chị làm công nhân, chồng chỉ làm công việc tự do. Khi biết các con sẽ được miễn BHYT, chị bớt đi nỗi lo. Khoản tiền đóng BHYT chị sẽ đầu tư thêm vào các môn học khác mà con thích.
Ảnh: NGUYỄN QUYÊN
Ông Đinh Văn Trịnh, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Hiền, phường Tân Thới Hiệp, nói: “Chủ trương này rất trúng và đúng. Nó đi thẳng vào túi tiền của phụ huynh. Đó là một chính sách cực kỳ nhân văn”.
Nhớ lại thời gian qua, câu chuyện đóng BHYT là nỗi trăn trở của trường. Để đạt chỉ tiêu 100% HS tham gia, trường phải vận động mạnh thường quân, kêu gọi hỗ trợ từ nhiều nguồn.
“Trước đây, lớp nào cũng có năm, bảy em không thể mua BHYT, thầy cô phải vận động phụ huynh khác chia sẻ. Giờ đây khi đã được miễn, người học và người dạy đều cảm thấy nhẹ lòng” - ông Trịnh nói.
Trường THPT Đa Phước, xã Hưng Long là một trường vùng ven, nơi đa số phụ huynh là lao động phổ thông, mỗi chính sách hỗ trợ đều có tác động trực tiếp.
Ông Lê Phú Hải, Hiệu trưởng, chia sẻ việc TP miễn BHYT cho HS là một bước đi mang ý nghĩa đặc biệt.
“BHYT trước kia dù đã được Nhà nước hỗ trợ nhưng vẫn hơn 600.000 đồng/năm. Với người dân lao động, nhà đông con, đây là khoản tiền không nhỏ. Trước đây, mỗi năm trường tôi có khoảng 40-50 HS không có điều kiện tham gia, trường phải huy động toàn bộ lực lượng từ phụ huynh đến các mạnh thường quân để hỗ trợ. Giờ đây khi khoản này đã được TP hỗ trợ, trường không còn áp lực trong việc vận động, phụ huynh cũng bớt được gánh nặng” - ông Hải nói.
Song song với BHYT, các chính sách hỗ trợ toàn diện cho HS có hoàn cảnh đặc biệt, trẻ khuyết tật được đánh giá bảo đảm sự tiếp cận công bằng trong giáo dục.
Nhìn lại chặng đường dài công tác trong ngành, ông Hải nhận rõ sự thay đổi rõ rệt của diện mạo giáo dục TP. “Từ cơ sở vật chất đến an sinh học đường, mọi thứ đều thay đổi rõ rệt. Tỉ lệ HS khó khăn cần hỗ trợ tại trường tôi đã giảm dần từ 20%-30% xuống còn 5%-10% nhờ sự bao phủ của chính sách. TP đã thực sự chăm lo từ bữa ăn đến sách vở cho HS” - ông Hải khẳng định.
Ông BÙI THANH NHÂN, Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP.HCM:
Tiếp sức cho người lao động có mái ấm giữa đô thị
Từ những giấc mơ rất đỗi bình dị sau ngày dài mưu sinh, một mái nhà để trở về vẫn luôn là khát vọng lớn nhất của nhiều người lao động giữa lòng đô thị.
Do đó, Liên đoàn Lao động TP.HCM đã phối hợp cùng Công ty CP Thương mại Truyền thông và Du lịch Ngọc Việt, báo Pháp Luật TP.HCM (đơn vị bảo trợ truyền thông) tổ chức chương trình “An cư cùng người lao động” và phát động giải thưởng “Vì bạn xứng đáng” năm 2026.
Trong năm đầu tiên, chương trình đặt mục tiêu cung ứng 2.000 nền đất đến người lao động thông qua các hình thức phù hợp; đồng thời tổ chức trao 30 giải thưởng “Vì bạn xứng đáng” gồm:
• 5 giải thưởng đặc biệt: Trao tặng nền đất miễn phí cho những trường hợp có câu chuyện truyền cảm hứng.
• 25 giải thưởng truyền cảm hứng: Tôn vinh những đoàn viên và người lao động có nghị lực vượt khó, nỗ lực vươn lên trong lao động và cuộc sống.
Chương trình không chỉ dừng ở kết nối chính sách mà hướng đến phản ánh thực tế đời sống, những trăn trở và nhu cầu rất thật của công nhân về nhà ở trong bối cảnh áp lực mưu sinh còn nặng nề.
Hiện nay, chương trình vẫn đang tiếp tục tiếp nhận hồ sơ đăng ký của người lao động có nhu cầu về nhà ở xã hội, đồng thời tổng hợp, cập nhật dữ liệu để kết nối với các dự án đang được triển khai trên địa bàn TP.HCM.
TP cũng đang đẩy mạnh phát triển nhà ở xã hội với quy mô lớn, hướng tới khoảng 80.000 căn hộ đến năm 2030 dành cho công nhân, người lao động.
Trong đó, Liên đoàn Lao động TP.HCM đã ký kết với Tập đoàn Phú Cường triển khai bảy dự án với khoảng 30.000 căn hộ; đồng thời hợp tác với Tập đoàn Hoa Sen phát triển tối thiểu 20.000 căn nhà ở xã hội đến năm 2030.
Riêng dự án Hoa Sen An Hạ tại xã Tân Vĩnh Lộc (huyện Bình Chánh) có quy mô 1.785 căn hộ, dự kiến phục vụ hơn 4.400 người lao động và sẽ khởi công vào ngày 30-4-2026.
HẢI NHI ghi
Linh hoạt huy động nguồn lực, bảo đảm quyền an sinh
Theo dõi các chính sách TP.HCM thực hiện đối với mảng giáo dục trong thời gian qua, TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp, Bộ GD&ĐT, đánh giá hết sức nhân văn và rất tốt.
Với điều kiện kinh tế thuận lợi, TP đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực, góp phần giảm gánh nặng cho các gia đình, đặc biệt là những gia đình có hoàn cảnh khó khăn.
Việc TP hỗ trợ toàn diện cho HS có hoàn cảnh đặc biệt từ bữa ăn, sách vở đến học phí, ông Vinh khẳng định: “Đây là chính sách quá tốt. Nếu không có sự chủ động của chính quyền, cả xã hội cũng cần chung tay. Tuy nhiên, khi TP dùng ngân sách từ thuế của nhân dân để quay lại chăm lo cho nhóm trẻ em dễ tổn thương, đó mới thực sự là ý nghĩa của an sinh xã hội”.
Ông Vinh chia sẻ thêm việc bao phủ lưới an sinh, không để bất kỳ HS nào phải đứng bên lề cơ hội học tập chính là biểu hiện rõ nét nhất của một xã hội tiến bộ. “Chủ trương của chúng ta là không để ai bị bỏ lại phía sau. TP.HCM đang làm rất tốt việc này và các địa phương khác cũng nên học hỏi để chăm lo cho người dân khi điều kiện kinh tế cho phép” - ông nói thêm.
Ông Cao Thanh Bình, Trưởng ban Văn hóa - Xã hội, HĐND TP, cho biết TP.HCM thời gian qua luôn là một trong những địa phương đi đầu về an sinh xã hội, đặc biệt trong các chính sách y tế, giáo dục và phúc lợi xã hội, chăm lo cho người yếu thế.
Một điểm nổi bật là cách làm linh hoạt của TP, kết hợp giữa ngân sách nhà nước và nguồn lực xã hội hóa từ doanh nghiệp, cá nhân, mạnh thường quân cùng đồng tâm hiệp lực chăm lo cho các đối tượng yếu thế.
Theo ông Bình, trong thời gian tới, Ban Văn hóa - Xã hội đang tập trung rà soát, hệ thống hóa toàn bộ chính sách từ Trung ương đến địa phương để đánh giá hiệu quả, từ đó đề xuất điều chỉnh, bổ sung phù hợp hơn với thực tế.
“Đặc biệt, một đề án đang được TP.HCM triển khai nhằm giúp người dân dễ dàng tiếp cận chính sách. Cụ thể, người dân chỉ cần nhập mã số định danh cá nhân là có thể biết mình thuộc nhóm đối tượng nào và được hưởng những chính sách gì. Giải pháp này hướng tới sự minh bạch, công khai, đồng thời tạo điều kiện để xã hội cùng giám sát và thực hiện đồng bộ. Hiện đề án trong giai đoạn rà soát, nhập dữ liệu và xây dựng hệ thống theo lộ trình từng bước, với mục tiêu triển khai nhanh nhất có thể để người dân tiếp cận chính sách một cách thuận tiện và hiệu quả” - ông Bình nói thêm.
TS-BS NGUYỄN VĂN VĨNH CHÂU, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM:
Ngành y tế TP.HCM can thiệp sớm, nâng cao sức khỏe người dân
TP.HCM là đô thị đặc biệt, đông dân, năng động và phát triển nhanh, đồng thời cũng đối diện với nhiều thách thức về sức khỏe cộng đồng: Từ bệnh truyền nhiễm, bệnh không lây nhiễm, già hóa dân số đến sức khỏe tâm thần, sức khỏe học đường và nhiều vấn đề y tế mới phát sinh trong đời sống đô thị hiện đại.
Điều đó đặt ra yêu cầu rất rõ ngành y tế không thể chỉ chờ người dân đến bệnh viện khi đã có bệnh, mà phải chủ động đến với người dân ngay khi họ còn khỏe. Đây cũng chính là định hướng chuyển đổi mà ngành y tế TP đang quyết tâm thực hiện - từ chữa bệnh là chính sang chăm sóc sức khỏe chủ động, liên tục và toàn diện hơn.
Ngành y tế TP đang chuyển mình theo mô hình “đa tầng - đa cực - đa trung tâm”, trong đó y tế cơ sở là nền tảng, y tế chuyên sâu là động lực và chuyển đổi số là trụ cột để quản lý sức khỏe người dân một cách hiện đại, minh bạch và liên tục.
Trên tinh thần đó, TP vừa ra mắt mô hình thí điểm “Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn dân cư” tại các trạm y tế. Đây là điểm mới có ý nghĩa rất quan trọng. Không chỉ dừng lại ở thông điệp, chúng ta đã có những đội hình cụ thể, con người cụ thể, lực lượng cụ thể để bắt đầu cách làm mới.
Các đội chăm sóc sức khỏe liên tục chính là bước đi đầu tiên để đưa y tế đến gần dân hơn, sát dân hơn và chủ động hơn. Mô hình này thể hiện sự thay đổi căn bản, từ việc người dân có bệnh mới tìm đến y tế sang việc y tế chủ động đến với người dân để quản lý, theo dõi và chăm sóc sức khỏe ngay tại cộng đồng.
Khi người cao tuổi được theo dõi huyết áp thường xuyên tại địa bàn, người bệnh mạn tính được nhắc tái khám đúng thời điểm, phụ nữ mang thai được tư vấn sớm, hay trẻ em được phát hiện nguy cơ sức khỏe từ đầu - đó chính là giá trị thiết thực nhất của mô hình.
Ngành y tế kỳ vọng từ những đội hình thí điểm đầu tiên này, TP sẽ từng bước hoàn thiện mô hình, nhân rộng cách làm hiệu quả để trạm y tế thực sự trở thành nơi gần dân nhất, hiểu dân nhất và đồng hành bền bỉ nhất với người dân trong chăm sóc sức khỏe.
Bên cạnh đó, ngành y tế huy động toàn bộ hệ thống điều trị tham gia mạnh mẽ hơn vào hoạt động khám sàng lọc, tầm soát miễn phí tại cộng đồng theo tinh thần Nghị quyết 72-2025. Việc phát hiện sớm bệnh để can thiệp sớm, từ đó giảm biến chứng, giảm chi phí điều trị và giảm gánh nặng cho gia đình, xã hội.
Các bệnh viện và cơ sở y tế sẽ phối hợp tổ chức khám sàng lọc, tầm soát chuyên khoa, đặc biệt tại những khu vực còn khó tiếp cận dịch vụ y tế chuyên sâu. Quan trọng hơn, hoạt động này không dừng ở một đợt khám mà phải được tiếp nối bằng tư vấn, theo dõi, kết nối điều trị và quản lý sức khỏe lâu dài.
Khám sức khỏe miễn phí cho toàn bộ người dân theo chỉ đạo của TP là mục tiêu lớn, nhân văn. Việc khám sức khỏe cần trở thành nền tảng cho quản lý sức khỏe lâu dài, khoa học và hiệu quả, thay vì chỉ là các chiến dịch ngắn hạn.
Ngành y tế TP.HCM cam kết tiếp tục đoàn kết, đổi mới, hành động quyết liệt và đến cùng, nhằm xây dựng một hệ thống y tế gần dân hơn, hiệu quả hơn, nhân văn hơn để mỗi người dân đều được chăm sóc sức khỏe tốt hơn, công bằng hơn và bền vững hơn.
ThS LÊ MINH HIỂN, Trưởng phòng Công tác xã hội Bệnh viện Chợ Rẫy:
Mở rộng cơ hội tiếp cận BHYT cho người bệnh
Không có bảo hiểm y tế (BHYT), một ca bệnh nặng có thể nhanh chóng đẩy người bệnh và gia đình vào áp lực tài chính rất lớn, đã có nhiều trường hợp viện phí lên đến hàng trăm triệu, hàng tỉ đồng. Trong khi đó, nếu người bệnh tiếp cận BHYT kịp thời giúp giảm chi trả phí điều trị trực tiếp, yên tâm khám chữa bệnh.
Sau khi căn cước công dân (CCCD) gắn chip được triển khai, Phòng Công tác xã hội Bệnh viện Chợ Rẫy là đơn vị tiên phong ứng dụng chuyển đổi số, vận dụng hiệu quả việc tích hợp BHYT vào CCCD để lần đầu triển khai mô hình mua BHYT cho người bệnh có nơi cư trú trên phạm vi toàn quốc.
Đây là giải pháp chuyên môn mang tính kịp thời, tháo gỡ rào cản về địa giới hành chính, giúp người bệnh nhanh chóng tiếp cận chính sách an sinh xã hội. Từ ngày 8-4-2025, Phòng Công tác xã hội Bệnh viện Chợ Rẫy chính thức triển khai hoạt động mua BHYT cho người bệnh có nơi cư trú trên phạm vi toàn quốc.
Toàn bộ quá trình mua BHYT được thực hiện ngay tại bệnh viện một cách nhanh chóng, giảm chi phí đi lại và đảm bảo người bệnh sớm tiếp cận chính sách an sinh xã hội.
Thông qua việc liên kết với đại lý BHYT và ứng dụng chuyển đổi số, việc gia hạn hoặc mua mới được thực hiện trực tiếp tại bệnh viện trong khoảng 15 phút thao tác trên máy tính. Không chỉ dừng lại ở những trường hợp cụ thể, hiệu quả của mô hình còn được thể hiện qua các con số.
Từ 8-4-2025 đến 8-4-2026, chương trình đã mua tặng BHYT cho 159 người bệnh với tổng số tiền 196.584.600 đồng, đồng thời mua hộ thân nhân BHYT cho 75 người bệnh.
Đáng chú ý, với mô hình này, 100% người bệnh khi đến Bệnh viện Chợ Rẫy đều được tiếp cận và mua BHYT ngay trong thời gian điều trị.
Cạnh đó, Phòng Công tác xã hội đã chuyển giao và nhân rộng mô hình tại các cơ sở y tế khác, góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận BHYT cho người bệnh và tăng cường hiệu quả phối hợp liên viện. Hoạt động mua BHYT cho người bệnh trên phạm vi toàn quốc ngay tại bệnh viện không chỉ là một bước tiến trong chuyển đổi số, mà còn thể hiện rõ vai trò kết nối của công tác xã hội trong việc đưa chính sách đến gần hơn với người bệnh, kịp thời đáp ứng nhu cầu thực tế và tiếp thêm cơ hội điều trị cho những hoàn cảnh khó khăn.
Phòng Công tác xã hội Bệnh viện Chợ Rẫy không chỉ là cầu nối giữa người bệnh với chính sách BHYT mà còn là người đồng hành, giúp bệnh nhân tháo gỡ những vướng mắc về thủ tục, hiểu rõ hơn về quyền lợi của mình và tiếp cận các chính sách an sinh xã hội. Từ đó giảm bớt gánh nặng tài chính để người bệnh yên tâm điều trị. Những nỗ lực này mang lại giá trị thiết thực và góp phần nâng cao tỉ lệ bao phủ BHYT trong toàn dân.
ThS PHẠM CHÁNH TRUNG, Chi cục trưởng Chi cục Dân số TP.HCM:
Nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản
Chi cục Dân số TP.HCM đang tập trung đẩy mạnh các hoạt động chăm sóc sức khỏe sinh sản cho các nhóm dân số đặc thù, trong đó ưu tiên công nhân và sinh viên, những đối tượng có nhu cầu lớn nhưng khả năng tiếp cận dịch vụ còn hạn chế.
Theo đó, Chi cục đã củng cố, kiện toàn tổ chức và nhân sự nhằm bảo đảm Phòng khám Sức khỏe sinh sản - Kế hoạch hóa gia đình hoạt động hiệu quả. Đồng thời, đơn vị phối hợp với các cơ quan liên quan triển khai đồng bộ các hoạt động khám, siêu âm, xét nghiệm, tầm soát ung thư cổ tử cung và điều trị các bệnh phụ khoa thông thường miễn phí, tuân thủ theo quy định và hướng dẫn chuyên môn chuẩn quốc gia.
Cùng với đó, công tác truyền thông, tư vấn cũng được đổi mới mạnh mẽ, đa dạng cả về hình thức lẫn nội dung để phù hợp với từng nhóm đối tượng, bắt kịp xu thế và tình hình thực tế. Các hoạt động này được triển khai trực tiếp tại trường học, nhà máy, khu chế xuất, khu công nghiệp trên địa bàn thành phố, góp phần nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi chăm sóc sức khỏe và phát hiện sớm các bệnh lý liên quan đến sức khỏe sinh sản. Chi cục đặc biệt chú trọng mở rộng các dịch vụ đến gần hơn với công nhân và sinh viên, không chỉ dừng lại ở khám, điều trị mà còn tăng cường tư vấn, truyền thông để giảm gánh nặng bệnh tật và chi phí điều trị cho nhóm dân số này. Năm 2025, các hoạt động chăm sóc sức khỏe sinh sản cho công nhân và sinh viên đã đạt và vượt chỉ tiêu đề ra. Những kết quả này góp phần giúp các nhóm dân số ưu tiên nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, qua đó từng bước đưa chính sách dân số đi vào thực tiễn đời sống.
THẢO PHƯƠNG ghi
