Từ nhiều năm nay, vấn nạn dây leo bìm bìm tấn công Khu Bảo tồn thiên nhiên bán đảo Sơn Trà đã khiến chính quyền TP Đà Nẵng “đau đầu nhức óc”. Hàng loạt phương cách được đưa ra, nhiều lực lượng cũng được huy động nhưng chưa đem lại hiệu quả.
Quân đội vào cuộc diệt bìm bìm
Năm 2008 có khoảng 500/4.370 ha rừng thuộc Khu Bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà bị bìm bìm bao phủ. Năm 2011, con số này đã lên tới gần 1.000 ha. Loài dây leo này còn tấn công các khu rừng khác như Nam Hải Vân (gần 1.100 ha), Hòa Phú, Hòa Bắc, Bà Nà... Một số vùng rừng núi các tỉnh Thừa Thiên-Huế, Quảng Trị, Quảng Bình cũng bị loài cây này xâm lấn.
Tháng 11-2008, Sở NN&PTNT TP Đà Nẵng tổ chức chặt hạ bìm bìm trên diện tích 80 ha tại bán đảo Sơn Trà. Nhưng chỉ một thời gian ngắn sau, bìm bìm tiếp tục xuất hiện. Tháng 11-2009, UBND TP Đà Nẵng giao Bộ Chỉ huy Quân sự TP khẩn cấp xử lý loài cây nguy hiểm này. TP cũng yêu cầu Sở NN&PTNT phối hợp với Sở VH-TT&DL yêu cầu các doanh nghiệp quản lý các dự án du lịch trong khu vực cùng đồng loạt ra quân diệt bìm bìm.
Lực lượng của Bộ Chỉ huy Quân sự TP Đà Nẵng tham gia tiêu diệt dây leo bìm bìm ở bán đảo Sơn Trà bằng biện pháp thủ công. Ảnh: HẢI CHÂU
Tháng 3-2011, báo cáo UBND TP Đà Nẵng, Bộ Chỉ huy Quân sự TP Đà Nẵng cho biết trong năm 2010 đã xử lý 168 ha dây leo bìm bìm ở bán đảo Sơn Trà (đạt 84% kế hoạch) và trồng được 21 ha cây sao đen trên diện tích đã xử lý. Thiếu tá Trịnh Nuôi, Trưởng ban Quân nhu (Bộ Chỉ huy Quân sự TP Đà Nẵng), nói thêm rằng bìm bìm có sức sống rất dai, bám rễ sâu vào lòng đất. Quá trình xử lý phải trải qua nhiều công đoạn: dứt dây, đào tận gốc rồi mang phơi khô, cuối cùng dùng hóa chất tiêu hủy. Nếu để sót một rễ nhỏ, bìm bìm sẽ tái sinh rất nhanh. Tuy nhiên, hiện đã xuất hiện tình trạng bìm bìm tái sinh với mật độ dày.
Không thể diệt bằng thủ công
Trước tình hình này, UBND TP Đà Nẵng phải nhờ các chuyên gia ĐH Queensland (Úc) nghiên cứu biện pháp diệt bìm bìm triệt để. Tại buổi làm việc với UBND TP Đà Nẵng, Giáo sư Stephen Adkins, chuyên gia hàng đầu về đa dạng sinh học của Úc, cho hay việc sử dụng các phương pháp thủ công rất khó diệt được bìm bìm. Thay vào đó, ông đề nghị thực hiện theo hai giai đoạn: Thứ nhất, bơm hóa chất lên mặt lá để ức chế sự ra hoa và tiêu diệt cây; bơm hóa chất trực tiếp vào thân cây để hóa chất thâm nhập xuống rễ. Bước tiếp theo là trồng các loài cây gỗ lớn phát triển nhanh để chiếm đất, đồng thời trồng xen kẽ các loài cây bản địa khác để khôi phục lại đa dạng sinh học. Thời gian để thực hiện hai giai đoạn 6-7 năm.
Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Phùng Tấn Viết đề nghị phía ĐH Queensland tiếp tục nghiên cứu, tìm cách rút ngắn thời gian diệt bìm bìm vì không thể chậm trễ hơn nữa. Ông Viết cũng đề nghị đoàn khoanh vùng nghiên cứu và có phương án cụ thể để việc sử dụng hóa chất không gây ô nhiễm môi trường, không gây hại các loài cây khác.
Ngoài ra, Sở KH&CN TP Đà Nẵng cho biết sẽ đề xuất Bộ KH&CN lập dự án, kêu gọi các nhà khoa học trong nước cùng nghiên cứu giải pháp diệt bìm bìm. Tháng 11-2011, UBND TP Đà Nẵng dự kiến cử đoàn công tác sang Úc dự hội thảo do Giáo sư Stephen Adkins đề xướng để tìm kiếm thêm sự giúp đỡ của các chuyên gia quốc tế.
| Theo tài liệu của Hạt Kiểm lâm liên quận Sơn Trà-Ngũ Hành Sơn, loài bìm bìm này thuộc họ khoai lang, có tên khoa học là merrenaia boisiana. Đây là loài cây bản địa ưa sáng, mọc nhanh, có dây leo rất to, đường kính thân 5-8 cm; khả năng tái sinh chồi nhanh và mạnh, mọc lấn át cây rừng và cây trồng khác, chiếm lĩnh tầng tán, che khuất ánh sáng làm cho cây trồng sinh trưởng chậm và có nguy cơ chết dần. Trong khi bìm bìm tấn công bán đảo Sơn Trà thì rau má Nhật cũng đang khiến nông dân một số địa phương miền Trung kêu trời. Nhiều nông dân cho biết loài cây này phát triển rất nhanh, họ đã dùng đủ loại hóa chất cũng không diệt trừ nổi. Loài rau má này có lá và cọng rất mềm nhưng cuống rau cắm sâu xuống đất rất cứng, rễ nhiều và mọc sâu nên rất khó nhổ bỏ triệt để. Chỉ cần sót một mắt nhỏ, loài rau này sẽ mọc lên rất nhanh và cứ thế lây lan. |
HẢI CHÂU - LÊ PHI
