Xem xét miễn lệ phí xét tuyển đại học cho thí sinh

Sáng 20-4, tại Trường Đại học Tôn Đức Thắng, Bộ GD&ĐT tổ chức Hội nghị tuyển sinh năm 2026. Tại đây, Bộ GD&ĐT đã có những tổng kết, đánh giá về công tác tuyển sinh năm 2025 và định hướng tuyển sinh đại học năm 2026.

Cần sự chia sẻ của các cơ sở đào tạo

Tham dự hội nghị, đại diện lãnh đạo và cán bộ phụ trách tuyển sinh của nhiều cơ sở đào tạo đại học và cơ sở cao đẳng có đào tạo ngành giáo dục mầm non đã có nhiều ý kiến thắc mắc, góp ý cho công tác tuyển sinh trong năm nay.

Trong đó có ý kiến cho rằng cần xem xét miễn lệ phí xét tuyển đại học, vừa để thuận lợi trong công tác xét tuyển vừa để giảm gánh nặng cho phụ huynh, thí sinh khi các em phải đóng nhiều khoản chi phí liên quan đến tuyển sinh. Đồng thời, một số cơ sở đào tạo cũng ý kiến Bộ GD&ĐT cần có hướng dẫn về cách thức quy đổi điểm giữa các phương thức xét tuyển, quy đổi điểm chứng chỉ ngoại ngữ… vì hiện nay, đa số các cơ sở đào tạo tự xác định việc quy đổi điểm.

Về đề xuất miễn lệ phí xét tuyển, ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục ĐH, Bộ GD&ĐT, cho biết khoản lệ phí hiện chủ yếu được sử dụng để chi trả cho các khâu phục vụ công tác tuyển sinh như hỗ trợ các trường THPT, các đơn vị đầu mối và bộ phận liên quan ở cơ sở đào tạo trong việc rà soát hồ sơ, kiểm tra dữ liệu, đối sánh, cập nhật thông tin của thí sinh trên hệ thống.

Ông cho biết nếu các cơ sở đào tạo thống nhất chủ trương cùng chia sẻ kinh phí để miễn lệ phí xét tuyển cho thí sinh, Bộ GD&ĐT sẵn sàng nghiên cứu và xem xét phương án phù hợp. Trên cơ sở đó, Bộ sẽ tham mưu cấp có thẩm quyền và ban hành hướng dẫn cụ thể hơn để triển khai nếu đủ điều kiện thực hiện. Theo ông, nếu được, các cơ sở đào tạo nên xem xét đến việc miễn lệ phí này vì công tác tuyển sinh thực chất là để tuyển được thí sinh chất lượng cho chính các cơ sở đào tạo.

Về vấn đề này, Thứ trưởng Lê Quân cho biết đây là nội dung các cơ sở đào tạo cần nghiên cứu, tính toán thêm và nếu được, có thể thực hiện miễn lệ phí từ năm tới.

Được biết, theo quy định hiện nay, lệ phí xét tuyển đại học là 15.000 đồng cho một nguyện vọng xét tuyển.

Cần đảm bảo chất lượng đầu vào lẫn đầu ra

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Lê Quân đánh giá công tác tuyển sinh thời gian qua đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần thúc đẩy những chuyển biến nhanh của giáo dục ĐH.

Theo Thứ trưởng, tuyển sinh là khâu đặc biệt quan trọng vì không chỉ là đầu vào của các cơ sở đào tạo mà còn là công cụ điều tiết chất lượng, phân tầng và định vị các trường trong hệ thống. Trong thời gian tới, giáo dục ĐH sẽ tiếp tục phân hóa rõ hơn theo chất lượng, sứ mạng và phân khúc đào tạo. Vì vậy, quản lý nhà nước về tuyển sinh cần chuyển mạnh sang định hướng chất lượng, tạo điều kiện để mỗi trường tuyển đúng người học phù hợp chiến lược phát triển.

Thứ trưởng ghi nhận các ý kiến của các trường, đồng thời cho biết nhiều bộ, ngành đã đổi mới mạnh mẽ công tác tuyển sinh, trong đó có Bộ Công an và Bộ Quốc phòng. Các đơn vị này từng bước hoàn thiện phương thức tuyển chọn, tăng cường đánh giá năng lực, bảo đảm khách quan, minh bạch và tạo niềm tin xã hội.

Trong bối cảnh mới, Thứ trưởng nhấn mạnh nhiều ngành nghề hiện đòi hỏi đầu vào cao hơn trước, không chỉ về chuyên môn mà còn về khoa học công nghệ, tư duy đổi mới sáng tạo và năng lực thích ứng. Vì vậy, tuyển sinh cần quay lại bản chất là đánh giá đúng năng lực người học để đáp ứng yêu cầu từng lĩnh vực đào tạo. Bộ GD&ĐT cũng đang quản lý theo nhóm ngành, đồng thời rà soát danh mục một số ngành đào tạo theo hướng mở và linh hoạt hơn để phù hợp với thay đổi của thị trường lao động.

Theo Thứ trưởng, mô hình phát triển của các trường ĐH thời gian tới sẽ đa dạng hơn. Có trường tập trung đào tạo sau ĐH, có trường mạnh về thực hành, có trường ưu tiên nghiên cứu hoặc phân khúc chuyên sâu. Vì vậy, chính sách tuyển sinh cần tạo không gian tự chủ để các trường lựa chọn mô hình phù hợp. Tuy nhiên, tự chủ không đồng nghĩa đưa ra tiêu chí thiếu cơ sở hoặc gây bất bình đẳng cho thí sinh; mọi tiêu chí xét tuyển phải hợp lý, minh bạch và có căn cứ khoa học.

Thứ trưởng cho biết một số trường trước đây từng sử dụng chuẩn ngoại ngữ đầu vào hoặc công thức xét tuyển chưa phù hợp, gây tốn kém và phát sinh thủ tục. Những vấn đề này cần được rà soát thường xuyên. Chính sách tuyển sinh khi ban hành cũng cần có tính ổn định tương đối, có thời gian đánh giá tác động dài hạn, tránh thay đổi liên tục gây xáo trộn tâm lý xã hội.

Vì vậy, Thứ trưởng khẳng định quy chế tuyển sinh năm 2026 cơ bản theo hướng ổn định. Bộ GD&ĐT đã tính toán để giữ định hướng đến năm 2030, đồng thời từng bước tăng quyền tự chủ cho các cơ sở đào tạo. Những điều chỉnh năm nay chủ yếu mang tính kỹ thuật như giới hạn số lượng nguyện vọng còn 15, chuẩn hóa cách quy đổi điểm giữa các phương thức xét tuyển... Còn việc quy đổi điểm, Thứ trưởng cho rằng Bộ GD&ĐT chỉ ở vai trò hướng dẫn, còn các trường phải dựa trên dữ liệu thực chứng, không thể cảm tính.

Đề cập vai trò của tiếng Anh, Thứ trưởng cho rằng cần thay đổi tư duy, xem tiếng Anh là công cụ ngôn ngữ thiết yếu thay vì chỉ là tiêu chí phân loại học sinh giỏi như trước. Khi nhiều chương trình đào tạo, nghiên cứu và thị trường lao động sử dụng tiếng Anh, yêu cầu đầu vào và đầu ra về ngoại ngữ sẽ ngày càng quan trọng. Về lâu dài, cần quản lý mạnh hơn thông qua chuẩn đầu ra. Khi tiếng Anh được xem là quan trọng ở đại học thì sẽ thay đổi đầu vào lẫn giáo dục ở bậc phổ thông.

Thứ trưởng cũng nhấn mạnh chất lượng ĐH không chỉ quyết định ở đầu vào mà còn nằm rất lớn ở quá trình đào tạo. Ông dẫn kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều ĐH hàng đầu thế giới có tỷ lệ sàng lọc cao trong năm nhất, năm hai, tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp thấp vì đòi hỏi quá trình học và đánh giá cao. Vì vậy, Việt Nam cần chú trọng cả khâu đánh giá trong đào tạo, không chỉ tập trung vào tuyển sinh đầu vào.

Về các kỳ thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy, Thứ trưởng cho rằng cũng cần đánh giá lại. Bởi có kỳ thi số lượng dự thi lớn nhưng tỷ lệ dùng kết quả xét tuyển chưa cao, do đó cần tiếp tục nâng chất lượng để tăng giá trị sử dụng thực tế.

Một nội dung được Thứ trưởng nhấn mạnh là chuyển đổi số và dữ liệu. Năm 2026, Bộ GD&ĐT sẽ tập trung triển khai mạnh cơ sở dữ liệu giáo dục, đồng bộ dữ liệu người học, người dạy, cơ sở đào tạo; kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, tuyển sinh sẽ thuận lợi hơn, giảm hồ sơ giấy, giảm nhập liệu lặp lại, giảm sai sót và tăng minh bạch. Toàn bộ quá trình từ tuyển sinh, nhập học, quản lý sinh viên đến cấp văn bằng sẽ từng bước số hóa.

Thứ trưởng đề nghị các sở GD&ĐT, các trường nâng cao trách nhiệm phối hợp, đặc biệt trong rà soát dữ liệu, truyền thông sớm và thường xuyên về các mốc thời gian, quy trình tuyển sinh để xã hội nắm bắt đầy đủ.

Ở góc độ chiến lược nhân lực, Thứ trưởng cho biết tỷ lệ tuyển sinh vào khối khoa học kỹ thuật, công nghệ và khoa học sức khỏe còn thấp so với nhu cầu phát triển đất nước, mới chiếm khoảng 30% tổng số sinh viên nhập học. Ông nhấn mạnh nhiều công việc truyền thống đang thay đổi nhanh dưới tác động của trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và phân tích dữ liệu. Vì vậy, các trường cần chủ động cơ cấu lại ngành nghề, mở rộng đào tạo các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn, khoa học sức khỏe, khoa học sự sống, công nghiệp văn hóa, nghệ thuật sáng tạo và các ngành đào tạo bằng ngoại ngữ.

Theo Thứ trưởng, quy định xác định chỉ tiêu tuyển sinh mới cũng tạo điều kiện linh hoạt hơn để các trường mở ngành mới, ngành chiến lược. Những lĩnh vực đất nước đang cần phải có cơ chế phát triển nhanh nhưng vẫn bảo đảm chất lượng, thông qua tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, chuyên gia và đối tác trong, ngoài nước.

12 nhóm ngành đào tạo đại học thu hút nhiều thí sinh theo học nhất