Sở Công thương tỉnh Lâm Đồng vừa có công văn gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường có ý kiến về hồ sơ đề nghị giao khu vực biển (dự án điện gió ngoài khơi Nam Trung Bộ 3) của Công ty TNHH Pacifico Energy Việt Nam.
Sức hút từ vùng biển Bình Thuận
Không phải ngẫu nhiên mà vùng biển Nam Trung Bộ nói chung và khu vực biển Bình Thuận thuộc tỉnh Lâm Đồng nói riêng lại thu hút hàng loạt "ông lớn" năng lượng trong và ngoài nước đổ xô về xin giao biển khảo sát. Với tiềm năng tốc độ gió lý tưởng, đây được xem là "mỏ vàng" năng lượng tái tạo của Việt Nam.
Tuy nhiên, một thực tế đầy tréo ngoe đang diễn ra: Dù Bộ Công thương đã phê duyệt kế hoạch thực hiện quy hoạch điện lực quốc gia, nhưng các dự án như Nam Trung Bộ 3 lại chỉ được phê duyệt theo tên vùng chung chung. Hoàn toàn không có vị trí tọa độ cụ thể, không xác định rõ thuộc địa phương nào. Chính điều này đã đẩy các cơ quan quản lý tại địa phương vào thế khó, khi không thể xác định được dự án có thực sự phù hợp với quy hoạch hay đang chồng lấn sang khu vực khác.
Trong bối cảnh đó, đề xuất của Pacifico Energy Việt Nam càng gây chú ý khi doanh nghiệp này đồng thời xin giao hai khu vực biển với tổng công suất lên tới 1.800 MW (Nam Bộ 500 MW và Nam Trung Bộ 3 là 1.300 MW), tương ứng quy mô vốn đầu tư rất lớn.
Riêng dự án Nam Trung Bộ 3 có diện tích khảo sát lên tới 25.800 ha, nhưng lại chồng lấn gần 9.456 ha với khu vực đã được Thủ tướng đồng ý cho doanh nghiệp khác khảo sát trước đó. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải rà soát, tránh tình trạng mạnh ai nấy xin, mạnh ai nấy làm.
Đáng lưu ý hơn, theo hồ sơ, nhà đầu tư này chưa từng triển khai dự án điện gió ngoài khơi nào, mới chỉ dừng ở mức công bố dự án hoặc khảo sát tốc độ gió.
Theo Sở Công thương Lâm Đồng, điều này có đảm bảo các điều kiện, năng lực thực hiện cho hai dự án hay không? Bởi hai dự án trên có tổng công suất và tổng vốn đầu tư rất lớn.
Ngăn chặn việc độc quyền “ôm” biển
Theo Sở Công thương, thời gian qua có nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước lập hồ sơ đề xuất đầu tư, lập hồ sơ đề xuất giao khu vực biển (để đo đạc, quan trắc, điều tra, khảo sát, đánh giá tài nguyên biển).
Khả năng thời gian tới tiếp tục sẽ có nhiều nhà đầu tư tiếp tục đề xuất. Trong đó các nhà đầu tư đề xuất nhiều khu vực một cách tự phát, độc lập, rời rạc, không liên hoàn, không có định hướng của cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền. Các đề xuất này có khả năng chồng lấn vị trí dự án, không đảm bảo tính thống nhất và phát huy hiệu quả sử dụng mặt biển ngoài khơi, các hạ tầng liên quan…
Do vậy, đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Bộ Tài chính và Bộ Công Thương báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc cần thiết phải giao cơ quan chủ trì nghiên cứu, xác định chuẩn xác khu vực, vị trí từng dự án điện gió ngoài khơi theo các danh mục đã được phê duyệt… Điều này nhằm đảm bảo tính hiệu quả, thống nhất và đồng bộ trên toàn bộ khu vực Nam Trung Bộ và khu vực lân cận.
Trên cơ sở thông tin chung đó, Thủ tướng Chính phủ giao các bộ ngành, cơ quan có thẩm quyền chủ trì triển khai thực hiện các nội dung về việc giao khu vực biển có tiêu chí quy định rõ ràng, cụ thể trách nhiệm. Tránh trường hợp nhà đầu tư đề xuất giao khu vực biển độc quyền chiếm dụng quyền khảo sát và dữ liệu khảo sát tại các khu vực biển giàu tiềm năng.
Kiến nghị này được xem là điểm nhấn rất quan trọng. Bởi nếu không kiểm soát từ khâu giao khu vực biển, rất dễ xảy ra tình trạng nhà đầu tư xin trước, giữ chỗ độc quyền dữ liệu rồi bỏ ngỏ hoặc chuyển nhượng. Khiến tài nguyên biển bị “đóng băng” trong tay một số ít đơn vị.
Đặc biệt, Sở Công Thương còn đề xuất trong trường hợp cần thiết, tạm dừng việc giao khu vực biển cho các đề xuất riêng lẻ. Đồng thời nghiên cứu ban hành quy định thống nhất về khảo sát điện gió ngoài khơi. Đây được xem là bước “hãm phanh” đúng lúc để tránh làn sóng xin - cho tự phát, đảm bảo tài nguyên biển được khai thác hiệu quả, minh bạch và đúng chiến lược quốc gia.
