Chiến sự Trung Đông leo thang trên mặt trận Lebanon sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần.
Israel không kích mạnh Lebanon, hơn 1.000 người thương vong
Israel ngày 8-4 tuyên bố mở chiến dịch không kích phối hợp lớn nhất tại Lebanon kể từ khi chiến sự bắt đầu, với các đợt tấn công kéo dài đến đêm.
Khói và mảnh vỡ bốc lên sau khi một tòa nhà bị trúng bom trong cuộc không kích của Israel ở khu vực Abbasiyeh, ngoại ô TP Tyre (Lebanon) ngày 8-4. Ảnh: Kawnat HAJU / AFP
Bộ Y tế Lebanon cho biết các cuộc không kích của Israel trong ngày 8-4 đã khiến 182 người thiệt mạng và 890 người bị thương.
Thủ tướng Lebanon - ông Nawaf Salam tuyên bố rằng ngày 9-4 sẽ là ngày quốc tang để tưởng niệm các nạn nhân của các cuộc tấn công của Israel, mà ông cho biết đã nhằm vào “hàng trăm dân thường ôn hòa, không có vũ khí”.
Bộ Ngoại giao Israel ngày 8-4 đã lên tiếng bảo vệ việc tiếp tục không kích các mục tiêu tại Lebanon, đồng thời chỉ trích chính phủ Lebanon vì không giải giáp Hezbollah.
“Tổng thống và Thủ tướng Lebanon không biết xấu hổ khi chỉ trích Israel vì làm điều mà họ lẽ ra phải làm: tấn công Hezbollah” - bộ này viết trên X.
Bộ Ngoại giao Israel cho biết thêm rằng sau hàng nghìn cuộc tấn công nhằm vào Israel, giới lãnh đạo Lebanon “không đưa ra lời xin lỗi nào mà còn đưa ra các yêu sách”.
Về phía Hezbollah, nhóm này tuyên bố rằng “máu của các liệt sĩ và người bị thương sẽ không đổ vô ích”, đồng thời cho rằng các cuộc không kích mới nhất của Israel càng củng cố cái mà họ gọi là “quyền tự nhiên và hợp pháp” để kháng cự và đáp trả các cuộc tấn công của Israel.
Trong diễn biến liên quan, nhóm Harakat Hezbollah al-Nujaba,một lực lượng dân quân tại Iraq đã cảnh báo sẽ nối lại các hành động chống lại Israel, cáo buộc Tel Aviv vi phạm các cam kết và tấn công dân thường tại Lebanon.
Iran cảnh cáo Mỹ về thỏa thuận ngừng bắn, tàu ngừng qua eo biển Hormuz
Rạng sáng 9-4, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố rằng hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã giảm mạnh rồi dừng hẳn sau khi Israel tấn công Lebanon.
Trước đó, tối 8-4, hãng thông tấn Fars đưa tin Iran đã dừng hoạt động vận chuyển tàu chở dầu qua eo biển Hormuz sau khi Israel tấn công Lebanon.
IRGC cho biết một trong những điều khoản then chốt của kế hoạch là Iran tiếp tục “quản lý thông minh” eo biển Hormuz. Lực lượng này tuyên bố Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chấp nhận việc eo biển này vẫn “nằm dưới sự kiểm soát của Iran”.
Theo tuyên bố, hai tàu chở dầu mà họ xác nhận thuộc sở hữu Iran đã đi qua eo biển vào đầu ngày, và một tàu chở dầu thuộc đội tàu của Trung Quốc cũng đã đi qua an toàn.
IRGC cho biết không có thêm tàu chở dầu nào tiếp tục di chuyển sau đó và “toàn bộ hoạt động tàu thuyền” qua eo biển đã bị dừng lại chỉ vài phút sau khi Israel tiến hành điều mà IRGC mô tả là một cuộc tấn công quy mô lớn vào Lebanon. Phía Iran cho rằng cuộc tấn công này đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
IRGC cảnh báo sẽ đáp trả nếu các “hành động gây hấn” nhằm vào Lebanon không chấm dứt ngay lập tức, theo đài IRIB.
Cùng ngày, Ngoại trưởng Iran - ông Abbas Araghchi - nói rằng Mỹ phải lựa chọn giữa việc duy trì ngừng bắn và việc theo đuổi “tiếp tục chiến tranh thông qua Israel”.
“Các điều khoản của lệnh ngừng bắn Iran-Mỹ là rõ ràng và minh bạch: Mỹ phải lựa chọn ngừng bắn hoặc tiếp tục chiến tranh thông qua Israel. Không thể có cả hai” - ông Araghchi viết trên X.
Ông cũng đề cập tình hình tại Lebanon, viết rằng: “Thế giới đang chứng kiến các cuộc thảm sát tại Lebanon”.
“Quyết định giờ nằm trong tay Mỹ, và thế giới đang theo dõi liệu họ có thực hiện các cam kết của mình hay không” - theo nhà ngoại giao Iran.
Mỹ bác cáo buộc vi phạm thoả thuận ngừng bắn
Ngày 8-4, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã chỉ trích Chủ tịch Quốc hội Iran - ông Mohammad Bagher Ghalibaf vì cho rằng Mỹ đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, theo đài CNN.
“Tôi thực sự tự hỏi khả năng hiểu tiếng Anh của ông ấy đến đâu, bởi có những điều ông ấy nói, thành thật mà nói, không có ý nghĩa trong bối cảnh các cuộc đàm phán mà chúng tôi đã tiến hành” - ông Vance nói với các phóng viên bên ngoài chuyên cơ Air Force Two khi rời Hungary để trở về Mỹ.
Trước đó vài giờ, ông Ghalibaf đã đăng một tuyên bố trên X, cho rằng Mỹ đã phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn khi không ngăn chặn các cuộc tấn công vào Lebanon, vi phạm không phận Iran và phủ nhận quyền làm giàu uranium của Iran.
Dù thừa nhận rằng “các lệnh ngừng bắn luôn phức tạp”, ông Vance khẳng định Mỹ vẫn tuân thủ thỏa thuận và các cuộc đàm phán vẫn đang tiếp tục tiến triển.
Phó Tổng thống Mỹ cũng bác bỏ tuyên bố của Iran rằng Lebanon được bảo vệ trong lệnh ngừng bắn và rằng Iran có thể tiếp tục làm giàu uranium.
Theo ông Vance, Mỹ chưa bao giờ đồng ý với vấn đề liên quan Lebanon, và một trong những yêu cầu chính của Tổng thống Mỹ Donald Trump là Iran phải từ bỏ lượng uranium đã làm giàu.
Ông Vance cũng đưa ra tín hiệu tích cực về tình hình đàm phán, cho rằng phát biểu của ông Ghalibaf là dấu hiệu cho thấy “có nhiều điểm đồng thuận” ngoài những bất đồng cụ thể đã nêu ra.
“Ông ấy nói có một vài điểm bất đồng. Điều đó có nghĩa là có rất nhiều điểm đồng thuận, bởi vì đang có một kế hoạch 15 điểm được bàn đến. Cũng có một kế hoạch 10 điểm đang được thảo luận” - ông Vance nói, đề cập hai kế hoạch của Mỹ và của Iran.
Phó Tổng thống Vance nhắc lại rằng nếu Iran không thực hiện cam kết mở lại eo biển Hormuz, lệnh ngừng bắn sẽ chấm dứt.
“Tổng thống đã nói rất, rất rõ: thỏa thuận này là ngừng bắn và đàm phán. Đó là điều chúng tôi đưa ra, còn phía họ phải mở lại các tuyến đường biển. Tổng thống sẽ không tuân thủ các điều khoản của mình nếu phía Iran không tuân thủ các điều khoản của họ” - ông Vance nói thêm.
Iran chưa bình luận về phát ngôn của ông Vance.
Cũng trong ngày 8-4, Nhà Trắng đã tổ chức họp báo về các diễn biến ở Trung Đông.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Tổng thống Trump sẽ cử một nhóm đàm phán do Phó Tổng thống Vance dẫn đầu đến Pakistan vào cuối tuần này để đối thoại với phía Iran.
Các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner cũng tham gia vào các cuộc đàm phán.
Giá dầu giảm mạnh, chứng khoán tăng điểm
Giá dầu giảm mạnh, thị trường chứng khoán tăng mạnh trong ngày 8-4 sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn tạm thời, theo hãng tin AFP.
Dầu WTI, chuẩn dầu thô của Mỹ, đã giảm mạnh 16,41%, chốt ở mức 94,41 USD/thùng. Dầu Brent, chuẩn toàn cầu, giảm 13,29%, chốt ở mức 94,75 USD/thùng.
Thị trường chứng khoán Mỹ đóng cửa tăng mạnh: chỉ số Dow Jones tăng vọt 1.325 điểm, tương đương 2,85%, ghi nhận phiên tăng tốt nhất trong một năm. Chỉ số S&P 500 tăng 2,51%, chỉ số Nasdaq Composite tăng 2,8%.
Các thị trường chứng khoán lớn tại châu Âu đều đóng cửa tăng hơn 3%. Frankfurt (Đức) dẫn đầu với mức tăng 5%, trong khi London (Anh) tăng 2,5%.
Trước đó, chứng khoán Nhật tăng 5,4% và các chỉ số của Trung Quốc tăng khoảng 3%.
