Ngày 5-4, trao đổi với Pháp Luật TP.HCM, đại diện Hiệp hội vận tải ô tô Việt Nam cho biết đã tiếp tục gửi văn bản kiến nghị lên Bộ Xây dựng liên quan đến quy trình kiểm định khí thải đối với xe sử dụng động cơ dầu (diesel).
Động thái này được đưa ra sau khi Hiệp hội đã có văn bản gửi Cục Đăng kiểm nhưng chưa đồng thuận với các giải thích của cơ quan này, đặc biệt là yêu cầu “đạp hết chân ga” trong quá trình kiểm định.
Vẫn lo ngại nguy cơ hư hỏng động cơ
Trong văn bản gửi Bộ Xây dựng, Hiệp hội khẳng định ủng hộ chủ trương tăng cường quản lý kiểm định khí thải, cũng như lộ trình kiểm soát khí thải đối với phương tiện giao thông nói chung và hoạt động vận tải ô tô nói riêng.
Tuy nhiên, theo Hiệp hội, quá trình triển khai hiện nay còn nhiều điểm chưa phù hợp, thiếu cơ sở khoa học và thực tiễn. Điều này dẫn đến việc các doanh nghiệp, chủ xe liên tục có phản ánh.
Trước đó, sau khi gửi kiến nghị lên Cục Đăng kiểm, Hiệp hội đã được mời tham gia các cuộc họp và hội thảo. Dù vậy, Hiệp hội cho rằng các nội dung góp ý “không được xem xét và giải quyết thỏa đáng”, nên tiếp tục kiến nghị lên cấp có thẩm quyền cao hơn.
Hiệp hội cho biết đã nghiên cứu các phản hồi từ Cục Đăng kiểm, đồng thời tham vấn ý kiến của các nhà khoa học và cơ quan chuyên môn. Trên cơ sở đó, Hiệp hội đề nghị cần đánh giá lại yêu cầu tăng ga đến hết hành trình trong thời gian rất ngắn (khoảng 1 giây), trong bối cảnh điều kiện khai thác thực tế của đội xe diesel tại Việt Nam.
Một vấn đề được Hiệp hội đặt ra là trước đây các trung tâm đăng kiểm không yêu cầu “đạp hết chân ga” nhưng vẫn đo được độ khói. Vậy việc thay đổi quy trình có phù hợp không ?
Theo Hiệp hội, trong điều kiện vận hành thực tế, tài xế thường chỉ đạp ga ở mức trung bình, không sử dụng hết hành trình chân ga. Vì vậy, việc “đạp lút chân ga” không phản ánh đúng trạng thái phát thải điển hình của phương tiện khi tham gia giao thông.
Ngoài ra, các nhà sản xuất phương tiện đều có khuyến cáo về ngưỡng vòng tua phù hợp. Khi vượt ngưỡng này, vòng tua động cơ tăng nhưng công suất không tăng tương ứng, thậm chí giảm, và vùng này thường được đánh dấu bằng vạch đỏ trên đồng hồ.
Hiệp hội dẫn chứng một số dòng xe như Santafe có công suất cực đại 146 kW tại 3.800 vòng/phút, trong khi vùng nguy hiểm bắt đầu từ khoảng 4.500 vòng/phút. Nếu đo khí thải ở mức vòng tua cao hơn, có thể tiềm ẩn rủi ro cho động cơ.
Bên cạnh đó, nhiều xe diesel hiện nay đã được trang bị bộ hạn chế vòng tua máy. Tuy nhiên, ngưỡng giới hạn thường cao hơn mức đạt công suất cực đại. Nếu đo khí thải tại ngưỡng này, không chỉ gây rủi ro mà còn không phản ánh đúng điều kiện vận hành thực tế.
Yêu cầu ký cam kết chứng tỏ biết được rủi ro ?
Hiệp hội cho rằng việc “đạp hết chân ga”, đặc biệt trong điều kiện động cơ chưa được bôi trơn đầy đủ, có thể làm tăng hao mòn các chi tiết.
Trong một số trường hợp, phép thử ở trạng thái tăng tốc đột ngột có thể trở thành yếu tố kích hoạt rủi ro, nhất là với các phương tiện đã sử dụng lâu năm nhưng vẫn hoạt động bình thường trong điều kiện khai thác thực tế.
Đáng chú ý, theo Hiệp hội, việc yêu cầu lái xe hoặc chủ phương tiện ký cam kết chịu trách nhiệm nếu xe hư hỏng trong quá trình kiểm định cho thấy cơ quan đăng kiểm đã nhận thức được rủi ro của phương pháp này.
Ngoài ra, việc phải đạp hết ga nhiều lần trong quá trình kiểm định còn làm gia tăng khói bụi tại các trung tâm đăng kiểm, cần được xem xét hạn chế.
Từ đó, Hiệp hội đề xuất rà soát lại quy định về ký cam kết theo hướng chỉ áp dụng trong trường hợp rủi ro kỹ thuật đã được xác định rõ, đồng thời làm rõ trách nhiệm của cơ sở đăng kiểm trong việc kiểm tra an toàn trước khi kiểm tra khí thải.
Hiệp hội cũng kiến nghị khi kiểm định xe diesel chỉ yêu cầu tăng ga đến ngưỡng vòng tua tương ứng với công suất cực đại của động cơ, theo thông số kỹ thuật của từng loại xe.
Đồng thời, đề nghị bãi bỏ quy định yêu cầu chủ xe hoặc lái xe ký cam kết chịu trách nhiệm nếu phương tiện hư hỏng trong quá trình kiểm định.
Cục Đăng kiểm: Cần thiết để đo chính xác
Ở chiều ngược lại, đại diện Cục Đăng kiểm vẫn cho rằng việc “đạp hết chân ga” là cần thiết để đo độ khói chính xác.
Theo cơ quan này, có những phương tiện chỉ phát sinh khói ở giai đoạn cuối của quá trình tăng tốc, nên nếu không đạp hết chân ga sẽ không đánh giá đúng mức phát thải.
Cục Đăng kiểm cũng khẳng định phương pháp này đã được áp dụng tại nhiều quốc gia, không phải do Việt Nam tự đưa ra.
Lãnh đạo Cục cho biết với các phương tiện được bảo dưỡng, sửa chữa định kỳ theo khuyến cáo của nhà sản xuất, cùng với việc đăng kiểm viên thực hiện đúng quy trình, xác suất xảy ra hư hỏng là rất thấp.
Trong trường hợp xảy ra sự cố do đăng kiểm viên thao tác sai, chẳng hạn như giữ chân ga quá lâu khi đã đạp lút chân ga, gây hư hỏng động cơ, đăng kiểm viên phải chịu trách nhiệm.
Ngược lại, nếu phương tiện có lỗi sẵn và lỗi này bộc lộ trong quá trình kiểm tra, chủ phương tiện phải chịu trách nhiệm. Với một số trường hợp lỗi từ nhà sản xuất, cơ quan đăng kiểm sẽ phối hợp với đại lý để xử lý, đảm bảo quyền lợi cho người sử dụng.
“Vừa qua chúng tôi cũng đã phát hiện nhiều phương tiện có lỗi xuất phát từ nhà sản xuất và đang làm việc với họ về vấn đề này”- lãnh đạo Cục Đăng kiểm cho hay.
Cục Đăng kiểm cũng thừa nhận thời gian qua có tình trạng một số cơ sở đăng kiểm lạm dụng việc yêu cầu ký cam kết. Theo đó, lẽ ra khi phát hiện xe có dấu hiệu không đảm bảo, phải hướng dẫn chủ xe đi bảo dưỡng, nhưng lại yêu cầu ký cam kết là chưa đúng quy định.
Hiện đơn vị đang chấn chỉnh nội dung này, yêu cầu đăng kiểm viên thực hiện đúng quy trình. “Chúng tôi sẵn sàng giải đáp mọi thắc mắc để mục tiêu cuối cùng là hiểu đúng và thực hiện đúng”- lãnh đạo Cục Đăng kiểm cho biết.
Tỉ lệ trượt đăng kiểm tăng mạnh
Theo Cục Đăng kiểm, từ khi áp dụng phương pháp kiểm định khí thải mới, tỉ lệ xe sử dụng động cơ xăng trượt đăng kiểm đã tăng gấp đôi, trong khi xe diesel tăng hơn 3 lần so với trước.
Hiện toàn quốc mới ghi nhận duy nhất một trường hợp phương tiện gặp sự cố trong quá trình đăng kiểm, với nguyên nhân được xác định do lỗi từ nhà sản xuất.
Theo lãnh đạo Cục Đăng kiểm, trường hợp này được phát hiện lỗi ngay từ bước kiểm tra tình trạng hoạt động của động cơ, chưa đến khâu đo khí thải hay yêu cầu ký cam kết. Đây cũng là dòng xe từng ghi nhận nhiều lỗi tương tự, nên đã được phát hiện sớm và thiệt hại không đáng kể.
