Sáng 25-2, tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Ủy viên Bộ Chính trị khóa XIII, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình đã trình bày chuyên đề Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện hai Nghị quyết trên.
Chương trình hành động với 230 nhiệm vụ
Theo Phó Thủ tướng Thường trực, Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 79 và Nghị quyết số 80 hướng tới ba mục tiêu: Thể chế hóa đầy đủ và đồng bộ các chủ trương, chiến lược của hai nghị quyết.
Trên cơ sở thể chế hóa, chúng ta có hành lang pháp lý để bố trí nguồn lực và các điều kiện đảm bảo cho việc thực hiện các nghị quyết của Đảng.
Việc xây dựng chương trình hành động sẽ xác định được rõ nhiệm vụ phải làm, phân công cho các cơ quan chủ trì và có lộ trình, có sản phẩm để nghị quyết đi vào cuộc sống.
Triển khai thực hiện hai Nghị quyết, Chính phủ đã xây dựng Chương trình hành động với 230 nhiệm vụ. Trong đó có 99 nhiệm vụ về phát triển kinh tế nhà nước, 131 nhiệm vụ về phát triển văn hóa.
Những nhiệm vụ này xoay quanh năm nội dung cốt lõi:
Một là xây dựng hành lang pháp lý đồng bộ. Hai là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Ba là xây dựng hạ tầng chiến lược (hạ tầng văn hóa, hạ tầng kinh tế đồng bộ). Bốn là thiết kế các cơ chế, chính sách ưu đãi đặc thù cho hai lĩnh vực này để đảm bảo cho các nghị quyết được thực thi. Năm là xác định nội hàm các nhiệm vụ, có phân công trách nhiệm, lộ trình thực hiện cho các cơ quan, địa phương.
Nêu cụ thể các nhóm nhiệm vụ về phát triển văn hóa (thể hiện trong Nghị quyết số 30/NQ-CP của Chính phủ), Phó Thủ tướng thường trực Chính phủ cho biết Chương trình hành động của Chính phủ có tám nhóm nhiệm vụ.
Nhóm nhiệm vụ thứ nhất là đổi mới mạnh mẽ tư duy, thống nhất cao về nhận thức và hành động với năm nhiệm vụ cụ thể. Trong đó, tổ chức hội nghị quán triệt Nghị quyết số 80-NQ/TW một cách sâu sắc về vai trò nền tảng, sức mạnh nội sinh của văn hóa đến toàn thể cán bộ, đảng viên.
Lồng ghép các yêu cầu phát triển văn hóa trong việc hoạch định các chiến lược phát triển của đất nước, địa phương, xây dựng các quy hoạch, dự án phát triển kinh tế-xã hội.
Đổi mới công tác truyền thông, tăng cường tuyên truyền trên hệ thống truyền thông hiện đại, ưu tiên truyền thông số, nhân rộng các gương người tốt, việc tốt về văn hóa, xây dựng các chuẩn mực con người Việt Nam. Xây dựng môi trường thông tin trong sạch, phát huy vai trò hạt nhân lan tỏa của văn nghệ sĩ và trí thức...
Nhóm nhiệm vụ thứ hai là xây dựng thể chế mang tính đột phá, gồm 17 nhiệm vụ cụ thể.
Nhiệm vụ cốt lõi là ban hành Nghị quyết của Quốc hội với các đột phá về mô hình hợp tác công - tư (PPP) trong thiết chế văn hóa và Quỹ văn hóa, nghệ thuật; cơ chế tài chính ưu tiên (cho đào tạo, công nghệ số, đặt hàng tác phẩm); chính sách đãi ngộ, trọng dụng tài năng nghệ thuật.
Xây dựng mới các luật và sửa đổi, bổ sung các luật đã ban hành nhưng thực tiễn có những bất cập. Rà soát, sửa đổi các quy định pháp luật về ưu đãi đầu tư, hỗ trợ thuế, đất đai, đấu thầu, cơ chế tài chính đối với các hoạt động văn hóa.
Xây dựng các nghị định về đặt hàng sáng tạo, phổ biến các tác phẩm văn học nghệ thuật có giá trị cao, nghị định về hạ tầng văn hóa số, quản lý dữ liệu cùng không gian văn hóa số.
Ban hành Bộ chỉ số văn hóa quốc gia, Bộ chỉ số thống kê đánh giá đóng góp của ngành công nghiệp văn hóa đối với phát triển kinh tế.
Sửa đổi, bổ sung Chiến lược phát triển văn hóa Việt Nam, xây dựng triển khai Chiến lược phát triển lĩnh vực thông tin cơ sở. Xây dựng đề án huy động nguồn lực để đưa các tác phẩm nghệ thuật, di sản văn hóa, bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm từ nước ngoài về nước.
Xây dựng con người văn hóa và môi trường văn hóa
Nhóm nhiệm vụ thứ ba là xây dựng con người văn hóa và môi trường văn hóa, gồm 26 nhiệm vụ. Một số nhiệm vụ cụ thể được Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hoà Bình nêu:
Thứ nhất, triển khai đồng bộ hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Gắn kết gia đình, nhà trường, xã hội trong giáo dục đạo đức, nghệ thuật từ mầm non đến đại học, xây dựng xã hội thượng tôn pháp luật.
Thứ hai, đẩy mạnh phong trào cộng đồng sáng, xanh, sạch, đẹp; phát huy tính tự quản qua hương ước, truyền thống dòng họ và giá trị tín ngưỡng tích cực.
Thứ ba, gắn phát triển văn hóa với quốc phòng an ninh. Thứ tư, nâng cao chuẩn mực văn hóa công vụ và xây dựng đội ngũ doanh nhân có đạo đức kinh doanh đậm đà bản sắc dân tộc.
Thứ năm, hoàn thiện đầu tư, vận hành hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao. Đẩy mạnh văn hóa đọc, bảo tồn văn hóa dân tộc thiểu số và cung cấp dịch vụ công nhằm bảo đảm quyền hưởng thụ văn hóa bình đẳng cho nhóm người yếu thế.
Thứ sáu, ban hành quy tắc ứng xử trên môi trường số, làm sạch không gian mạng. Vận hành nền tảng văn hóa số toàn dân với các dịch vụ thư viện, bảo tàng và biểu diễn nghệ thuật trực tuyến.
Tăng sức đề kháng trước văn hóa ngoại lai; kiên quyết đẩy lùi suy thoái đạo đức, lối sống thực dụng và xử lý nghiêm thông tin xấu độc, phản cảm.
Thứ bảy, tổ chức thường niên Ngày Văn hóa Việt Nam (ngày 24-11).
Ngăn chặn triệt để thông tin xấu độc trên môi trường mạng
Nhóm nhiệm vụ thứ tư được Phó Thủ tướng đề cập là đổi mới phương thức quản lý và chuyển đổi số trong quản lý văn hóa. Nhóm này gồm 14 nhiệm vụ, tập trung vào đổi mới phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm.
Vận hành mô hình quản trị điện tử, xử lý nhanh vi phạm. Tổ chức lại đơn vị sự nghiệp bảo đảm tinh gọn, tự chủ. Vận hành hạ tầng dữ liệu văn hóa quốc gia liên thông.
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn vào quản lý. Số hóa toàn diện di sản, tác phẩm nghệ thuật và ngôn ngữ dân tộc thiểu số. Phát triển nền tảng giới thiệu văn hóa Việt Nam, tăng tỉ trọng sản phẩm nội địa. Thường xuyên rà quét, ngăn chặn triệt để thông tin xấu độc trên môi trường mạng.
Nhóm nhiệm vụ thứ năm: Xây dựng hệ sinh thái văn hóa và sáng tạo. Trong nhóm này, Chính phủ tập trung xây dựng hệ sinh thái sáng tạo văn hóa gắn kết với khởi nghiệp và công nghệ mới. Áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong hoạt động văn hóa.
Hình thành các trung tâm đổi mới sáng tạo, không gian sáng tạo nội dung số và thị trường sản phẩm liên vùng tại các đô thị lớn. Huy động tối đa nguồn lực doanh nghiệp tham gia phát triển chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa và giải trí.
Hình thành các đô thị di sản và phát triển kinh tế di sản tại Hà Nội, Quảng Ninh, Ninh Bình, Huế. Xây dựng các thiết chế thân thiện, linh hoạt gắn với đời sống đương đại như bảo tàng mở, nhà hát di động và thư viện số.
Nhóm nhiệm vụ thứ sáu liên quan đến phát triển công nghiệp văn hóa và xây dựng các thương hiệu quốc gia, gồm 18 nhiệm vụ cụ thể như triển khai đồng bộ chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và chiến lược du lịch Việt Nam đến năm 2030.
Xây dựng đề án phát triển từ 5 đến 10 thương hiệu quốc gia mang tính dẫn dắt về công nghiệp văn hóa và du lịch dựa trên nền tảng bản sắc vùng miền. Tập trung hình thành các cụm tổ hợp văn hóa và phát triển các tập đoàn công nghiệp văn hóa sáng tạo tầm cỡ quốc gia, quốc tế.
Thí điểm ứng dụng công nghệ cao, công nghệ sạch và mô hình kinh tế tuần hoàn trong toàn bộ chuỗi giá trị sản xuất văn hóa. Đẩy mạnh phát triển thương mại điện tử, nền tảng phân phối nội dung, thể thao điện tử và kinh tế đêm.
Nhóm nhiệm vụ thứ bảy là xây dựng nguồn lực, hạ tầng và nhân lực, có 17 nhiệm vụ. Trong đó, đáng chú ý là triển khai quyết liệt Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 đến 2035.
Đổi mới cơ chế quản lý tài chính, bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho lĩnh vực văn hóa và phân bổ theo hướng đầu tư trọng điểm gắn với hiệu quả đầu ra.
Thiết lập cơ chế linh hoạt nhằm huy động nguồn lực xã hội hóa dài hạn, minh bạch. Triển khai đề án phát triển công nghiệp nội dung số Việt Nam giai đoạn 2026 đến 2030 nhằm kiến tạo động lực tăng trưởng mới.
Nhóm nhiệm vụ thứ tám là hội nhập quốc tế về văn hóa, gồm 26 nhiệm vụ cụ thể, tập trung vào ban hành Chiến lược văn hóa đối ngoại đến năm 2030, tầm nhìn 2045, đưa nội dung văn hóa vào các hiệp định hợp tác kinh tế, thương mại song phương, đa phương và các chuyến thăm của lãnh đạo cấp cao.
Hợp tác với UNESCO lập hồ sơ ghi danh thêm 5 di sản văn hóa, thiên nhiên thế giới tiêu biểu. Ngăn chặn triệt để văn hóa phẩm ngoại lai phản cảm trên không gian mạng.
Nhóm nhiệm vụ phát triển kinh tế nhà nước
Trình bày các nhóm nhiệm vụ phát triển kinh tế nhà nước (theo Nghị quyết số 29/NQ-CP của Chính phủ), Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình cho biết, Nghị quyết đặt ra câu chuyện phải sử dụng một cách sáng suốt, hiệu quả các nguồn lực nhà nước đang nắm giữ, trước hết là nguồn lực về đất đai và tài nguyên.
Các nhiệm vụ đặt ra là rà soát, sửa đổi Luật Đất đai hướng tới phân cấp mạnh mẽ, cương quyết thu hồi đất bỏ hoang, lãng phí. Số hóa, làm sạch và liên thông toàn bộ hệ thống dữ liệu đất đai trên toàn quốc.
Tiến hành thăm dò, thống kê toàn diện khoáng sản quốc gia để điều phối thống nhất. Lập quy hoạch tích hợp không gian ngầm với quy hoạch đô thị hiện đại. Hoàn thiện pháp luật về điều tra cơ bản, khai thác dầu khí và năng lượng điện gió ngoài khơi.
Xây dựng và triển khai hiệu quả Chiến lược đất hiếm. Xây dựng cơ chế vượt trội triển khai khuôn khổ thử nghiệm phát triển kinh tế không gian và kinh tế tầm thấp. Ưu đãi đầu tư hạ tầng trạm đỗ thông minh phục vụ phương tiện bay không người lái.
Nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế quản lý và phân bổ hiệu quả các tài nguyên viễn thông, hạ tầng số phục vụ phát triển kinh tế – xã hội và nhiệm vụ quốc phòng, an ninh. Thực thi hiệu quả các chính sách để đưa tài nguyên số và dữ liệu quốc gia trở thành nguồn lực chiến lược.
Đối với nhóm nhiệm vụ phát huy nguồn lực tài sản kết cấu hạ tầng, Phó Thủ tướng nêu một số nhiệm vụ cụ thể như hoàn thiện đồng bộ chính sách về quản lý, sử dụng và khai thác các loại tài sản kết cấu hạ tầng do Nhà nước đầu tư, quản lý.
Hoàn thiện các quy định pháp luật về xây dựng (liên quan tới định mức, đơn giá, cách tính toán chi phí xây dựng) đối với các dự án có tính chất “đa ngành, đa mục tiêu”. Nghiên cứu cơ chế đầu tư hạ tầng trạm đỗ thông minh (Smart Vertiport) theo hướng khuyến khích và ưu đãi đầu tư theo hình thức đối tác công - tư (PPP) để phát triển hệ thống hạ tầng mặt đất cho kinh tế tầm thấp.
Đối với nhóm nhiệm vụ phát huy nguồn lực ngân sách nhà nước, theo Phó Thủ tướng, có 4 nhiệm vụ trọng tâm: Áp dụng các loại thuế mới liên quan đến tài sản, mức phát thải carbon theo thông lệ quốc tế.
Thiết lập nguyên tắc hạn chế tối đa việc lồng ghép chính sách xã hội trong chính sách thu ngân sách.
Rà soát, hoàn thiện pháp luật quản lý đầu tư công nhằm nâng cao hiệu quả phân bổ, sử dụng, giải ngân vốn đầu tư công. Hoàn thiện cơ sở dữ liệu nợ công liên thông giữa Trung ương và địa phương.
Về nguồn lực Dự trữ quốc gia, Quỹ Tài chính ngoài ngân sách và vốn nhà nước tại doanh nghiệp, có 13 nhiệm vụ. Trong đó, rà soát danh mục hàng hoá và củng cố hệ thống kho tàng dự trữ quốc gia.
Ban hành cơ chế đặc thù, linh hoạt trong luân chuyển, xuất cấp hàng dự trữ ứng phó khẩn cấp; cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp tham gia một số hoạt động dự trữ quốc gia theo nguyên tắc thị trường.
Sáp nhập, giải thể dứt điểm các quỹ tài chính ngoài ngân sách hoạt động kém hiệu quả, trùng lặp. Ủy thác việc quản lý quỹ tài chính nhà nước cho các tổ chức ngân hàng, công ty tài chính chuyên nghiệp. Không hình thành mới các quỹ ngoài ngân sách trừ trường hợp cần thiết...
Nhóm nhiệm vụ về đổi mới quản trị doanh nghiệp có 9 nhiệm vụ, tập trung vào áp dụng nguyên tắc quản trị doanh nghiệp hiện đại theo tiêu chuẩn OECD. Đổi mới phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm; chỉ tiền kiểm khi thực sự cần thiết.
Đổi mới cơ chế đánh giá hiệu quả doanh nghiệp nhà nước bằng kết quả cuối cùng trên cơ sở tổng thể mục tiêu, nhiệm vụ được giao, các chỉ số hiệu quả tài chính, phi tài chính. Thực hiện hạch toán tách bạch giữa nhiệm vụ sản xuất kinh doanh và nhiệm vụ chính trị, quốc phòng...
Nhóm nhiệm vụ cơ cấu lại vốn và phát triển tập đoàn kinh tế nhà nước có 15 nhiệm vụ. Trọng tâm là có cơ chế chính sách đặc thù cho phép doanh nghiệp có vai trò dẫn dắt được sử dụng toàn bộ nguồn thu từ thoái vốn để tái đầu tư.
Nghiên cứu, lập các danh mục doanh nghiệp nhà nước mạnh, quy mô lớn, đóng vai trò dẫn dắt trong ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược của nền kinh tế; doanh nghiệp nhà nước có triển vọng thuộc nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới vào năm 2030...
Bên cạnh đó còn có các nhóm nhiệm vụ thúc đẩy khoa học công nghệ và chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả tổ chức tín dụng nhà nước; đổi mới đơn vị sự nghiệp công lập với nhiều nhiệm vụ cụ thể.
Về tổ chức thực hiện, Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương hoàn thành ban hành Kế hoạch hành động chi tiết thực hiện các Nghị quyết và Chương trình hành động của Chính phủ trong quý I-2026.
Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền chịu trách nhiệm trực tiếp; ưu tiên bố trí tối đa nguồn lực tài chính và nhân sự chất lượng cao để triển khai ngay. Chính phủ giao Bộ Tài chính và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch làm đầu mối thường xuyên kiểm tra tiến độ; báo cáo kết quả thực hiện định kỳ hằng năm.
Trong quá trình thực thi, các cơ quan chủ động phát hiện điểm nghẽn, kịp thời báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ để bổ sung giải pháp mới, hoàn thiện cơ chế, chính sách, bảo đảm thực hiện hiệu quả các Nghị quyết của Bộ Chính trị và Chương trình hành động của Chính phủ.
