Khi tuần tra bằng môtô thì phải đội mũ bảo hiểm, phía trước mũ gắn công an hiệu, hai bên mũ có chữ “CSGT”, màu xanh phản quang. Nhưng từ nay, người dân cần phải chuẩn bị tư thế để ngày 1-7 tới đây có thể làm việc với những CSGT chỉ mặc thường phục như những người bình thường khác. Quả là một sự thay đổi lớn mà dư luận khó chấp nhận được ngay.
Đến giờ, chính ngành công an cũng không dám khẳng định đã dẹp sạch nạn mãi lộ trên tất cả các tuyến đường. Cũng tại thời điểm này, không ai dám đoan chắc sẽ không còn tình trạng kẻ gian giả danh CSGT (bằng cách mặc sắc phục y như CSGT) chặn xe cướp tài sản của người đi đường… để hạn chế các tồn tại này, Bộ trưởng Bộ Công an đã ban hành Quyết định 1922 nói trên và sau đó là Quyết định 1404 năm 2007 để quy định chặt chẽ nhiệm vụ, quyền hạn và hoạt động về tuần tra, kiểm soát của CSGT đường bộ. Theo đó, cán bộ, chiến sĩ CSGT trong khi thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát phải tuân thủ các quy định của pháp luật, điều lệnh nội vụ, chế độ, quy trình công tác… và chịu sự giám sát của nhân dân. Khi tiếp xúc với người tham gia giao thông để kiểm soát và xử lý các vi phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ, CSGT phải đảm bảo công khai, minh bạch, nghiêm túc, khẩn trương… CSGT đường bộ trong khi thực hiện nhiệm vụ bảo đảm trật tự, an toàn giao thông bằng trực giác quan sát hoặc bằng các phương tiện kỹ thuật, nghiệp vụ phát hiện có các hành vi vi phạm pháp luật giao thông đường bộ của người và phương tiện tham gia giao thông thì dừng phương tiện giao thông để kiểm soát, ngăn chặn, đình chỉ, xử lý ngay vi phạm.
Với quy định CSGT được mặc thường phục khi tuần tra, kiểm soát giao thông, câu hỏi đầu tiên cần đặt ra: Làm sao người dân có thể biết được đó là CSGT đang thi hành công vụ để chấp hành lệnh dừng xe? Mà nếu người dân không biết nên vẫn tiếp tục lưu thông thì CSGT mặc thường phục có quyền truy đuổi? Trong cả hai tình huống này, việc “ngăn chặn, đình chỉ ngay vi phạm” xem ra không phải dễ thực hiện. Chưa hết, theo ý kiến của Cục CSGT đường bộ-đường sắt khi trả lời phỏng vấn của Báo Pháp Luật TP.HCM, CSGT mặc thường phục chỉ lập biên bản vi phạm rồi chờ CSGT mặc sắc phục đến xử phạt. Làm vậy e rằng không đảm bảo được tính liên tục của quy trình xử lý các vi phạm giao thông vẫn được thực hiện như lâu nay.
Đồng ý là ngành công an phải nỗ lực phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm trên các tuyến giao thông nhưng có rất nhiều vi phạm pháp luật giao thông đường bộ chỉ ở mức bị xử phạt hành chính. Do vậy, có cần thiết phải cho phép CSGT hóa trang (mặc thường phục) để dễ “rình” người vi phạm mà xử lý cho thật hiệu quả?
Vì được ban hành sau nên Thông tư 27 sẽ loại bỏ giá trị của những quy định không phù hợp nêu tại hai quyết định 1922 và 1404. Thế nhưng như đã phân tích ở trên, việc để CSGT mặc thường phục tuần tra kiểm soát giao thông lại không tuân thủ các nguyên tắc công khai, minh bạch, nghiêm túc, khẩn trương… vốn rất cần thiết trong lĩnh vực bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường bộ. Vậy phải tính lại thế nào để đạt được sự hợp lý, khả thi?
Luật sư NGUYỄN ĐÌNH HÙNG (Đoàn luật sư TP.HCM)
