Như PLO đã đưa tin, VKSND Tối cao vừa ban hành cáo trạng truy tố truy tố 28 bị can trong vụ án Vi phạm quy định về nghiên cứu, thăm dò khai thác tài nguyên; Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng; Buôn lậu; Nhận hối lộ; Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ; Trốn thuế và Đưa hối lộ - xảy ra tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Khoáng sản Đầu tư Hưng Thịnh và một số đơn vị liên quan.
“Đạo diễn” người nước ngoài
Trong vụ án này, có 1 bị can là người nước ngoài (quốc tịch Trung Quốc) tên Hoàng Thượng Hạ, nhân viên Công ty Guangxi Liufeng Mining Co.,Ltd (chuyên kinh doanh, chế biến quặng titan tại Trung Quốc) và cộng tác mua hàng cho 2 công ty khác tại Trung Quốc.
Hoàng Thượng Hạ sống tại Việt Nam từ năm 2009, chung sống như vợ chồng với Trần Thị Lê Vi Vân tại Quy Nhơn, Gia Lai. Để có nguồn quặng titan giá rẻ chuyển về Trung Quốc chế biến, từ cuối năm 2023, Hạ đã thu mua quặng Ilmenite thô có hàm lượng TiO2 chỉ đạt 51-52%.
Biết rõ số hàng này không đủ tiêu chuẩn xuất khẩu theo Thông tư 45/2023/TT-BCT của Bộ Công Thương, Hạ cùng người tình đã dựng lên một mạng lưới chân rết. Thông qua việc thuê pháp nhân Công ty Châu Thành (Đà Nẵng) do Phùng Văn Thành làm Giám đốc.
![buon-lau (4).jpg](https://image.plo.vn/w1000/Uploaded/2026/yqdxwpwjv/2026_03_27/buon-lau-4-9182-2551.jpg.webp "Bị can Hoàng Thượng Hạ, "ông trùm" đường dây buôn lậu titan thô.")
Phùng Văn Thành thuê Đỗ Tiến Hải, Giám đốc Công ty TNHH Hưng Hà (ngụ Hải Phòng; chuyên cung cấp dịch vụ vận chuyển, khai báo hải quan) và Lê Phong Nam, giám đốc công ty vận tải để hoàn thiện các thủ tục hải quan, xuất khẩu Ilmenite sang Trung Quốc.
Nhóm này đã mở tờ khai hải quan, bắt đầu hành trình "phù phép" cho hàng chục ngàn tấn quặng thô xuất lậu. Với chi phí trọn gói 2 triệu đồng/tấn quặng xuất lậu trót lọt, các đối tượng đã tạo nên một liên minh buôn lậu tinh vi.
Đánh tráo mẫu ngay tại phòng làm việc
Điểm mấu chốt của vụ án nằm ở công đoạn lấy mẫu giám định, cánh cửa quyết định lô hàng có được thông quan hay không. Để vượt qua hàng rào kỹ thuật, các đối tượng đã thực hiện thủ đoạn đánh tráo mẫu quặng cực kỳ liều lĩnh.
Cụ thể, Hoàng Thượng Hạ đã chuẩn bị sẵn các mẫu Ilmenite có hàm lượng TiO2 trên 56% giao cho đồng phạm. Tại Chi cục Hải quan Cát Lái, dưới sự "đạo diễn" của Lê Văn Hưng, công chức được giao nhiệm vụ kiểm hóa, quy trình lấy mẫu chỉ còn là một vở diễn.
Sau khi lấy mẫu trực tiếp từ container, Hưng mang mẫu vào phòng làm việc riêng. Tại đây, những lọ mẫu thật (hàm lượng thấp) bị Hưng vứt vào sọt rác, thay thế bằng những lọ mẫu đạt chuẩn do các đối tượng mang tới.
Với 22 lần tráo mẫu kiểu này, 1.033 container chứa gần 28.000 tấn quặng Ilmenite trị giá hơn 3,8 triệu USD (tương đương hơn 95 tỷ đồng) đã được gắn mác đạt chuẩn, ung dung xuống tàu xuất sang Trung Quốc.
Sự liều lĩnh của công chức Hải quan Lê Văn Hưng trong vụ án này là một điển hình của sự suy thoái đạo đức công vụ. Chỉ trong vòng chưa đầy một năm, mức giá "bồi dưỡng" tăng chóng mặt từ 3 triệu đồng lên 9 triệu đồng cho mỗi container, tổng cộng Hưng đã nhận hối lộ hơn 8,5 tỉ đồng.
Một cán bộ Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng cho rằng đây không còn là sai phạm cá nhân đơn lẻ mà là sự phá vỡ hàng rào kiểm soát quốc gia. Khi một cán bộ kiểm hóa đánh tráo cho hàng không đạt chuẩn đi qua, toàn bộ cơ chế quản lý bị vô hiệu hóa.
Cụ thể, theo quy định của Bộ Công Thương, quặng titan (Ilmenite) chỉ được phép xuất khẩu khi đạt hàm lượng TiO₂ từ 56% trở lên. Đây không phải là con số tùy ý, mà là lằn ranh kỹ thuật nhằm: Bảo vệ tài nguyên quốc gia bởi quặng dưới chuẩn cần được chế biến sâu trong nước để nâng giá trị; ngăn chặn xuất khẩu thô, tránh tình trạng bán rẻ tài nguyên, mua lại sản phẩm giá cao và định hướng phát triển công nghiệp chế biến.
Việc xuất khẩu quặng thô gây ra nhiều hệ lụy như: Thất thoát tài nguyên khi chưa qua chế biến; mất nguồn thu lớn do giá trị gia tăng bị chuyển ra nước ngoài… Đó là chưa kể việc biến quặng thô thành hàng đạt chuẩn trên giấy tờ, gây thiệt hại nghiêm trọng đến an ninh kinh tế.
Các bị can Hoàng Thượng Hạ, Trần Thị Lê Vi Vân, Phùng Văn Thành, Lê Phong Nam bị truy tố về tội Buôn lậu; hành vi của Đỗ Tiến Hải bị truy tố về Buôn lậu, Đưa hối lộ; hành vi của Lê Văn Hưng bị truy tố về tội Nhận hối lộ. Ngoài tội buôn lậu, bị can Hoàng Thượng Hạ còn bị truy tố về tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng.
Vì sao một số người có liên quan không bị xử lý hình sự?
Đối với một số cán bộ Đội Thủ tục hàng hóa xuất khẩu, Hải quan Khu vực 1, cơ quan tố tụng xác định những người này không kiểm tra, đôn đốc để Lê Văn Hưng một mình thực hiện kiểm hóa, lấy mẫu giám định. Tuy nhiên, do quy định pháp luật không bắt buộc phải phân công 2 cán bộ Hải quan cùng kiểm hóa và lấy mẫu giám định, nên Cơ quan điều tra kiến nghị xem xét xử lý hành chính đối với các cá nhân này theo quy định là phù hợp.
Riêng 3 Công ty Trung Quốc mua quặng Ilmenite: Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã có yêu cầu tương trợ tư pháp về hình sự gửi VKSND Tối cao nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa để làm rõ các nội dung liên quan nhưng đến nay chưa có kết quả.
