Đánh giá về đề Văn thi lớp 10 năm học 2026-2027 của TP Hà Nội, nhiều giáo viên nhận định đề thi bám sát chương trình giáo dục phổ thông 2018, không đặt trọng tâm vào học thuộc lòng mà hướng đến đánh giá năng lực tư duy, cảm thụ và liên hệ thực tiễn của học sinh.
Bám sát chuẩn chương trình 2018, cấu trúc tường minh
Nhận định tổng quan về đề thi, thầy Nguyễn Phi Hùng, giáo viên môn Ngữ văn, Hệ thống giáo dục hocmai.vn, cho biết nội dung các câu hỏi đều bám sát yêu cầu cần đạt của chương trình Ngữ văn 2018. Cấu trúc và định dạng đề tương tự năm trước, các yêu cầu được trình bày tường minh, tạo thuận lợi cho thí sinh.
Đồng quan điểm, cô Phan Kim Dung, tổ trưởng chuyên môn tổ Văn THCS, Phenikaa School, nhấn mạnh đề thi tiếp tục cho thấy sự nhất quán với định hướng của chương trình giáo dục phổ thông 2018. Đề thi mạch lạc, cân đối giữa phần đọc hiểu và phần viết. Các câu hỏi được thiết kế theo trình tự từ nhận biết đến vận dụng, vừa bảo đảm yêu cầu cơ bản vừa tạo cơ hội để học sinh thể hiện chiều sâu suy nghĩ.
"Đề không đặt trọng tâm vào việc tái hiện kiến thức mà hướng đến đánh giá năng lực đọc hiểu, cảm thụ văn học, tư duy phản biện và khả năng vận dụng những trải nghiệm thực tiễn" - cô Dung phân tích.
Năm nay, phần đọc hiểu sử dụng ngữ liệu là bài thơ “Trăng trong rừng và những đứa trẻ” của nhà thơ Thanh Thảo.
Theo một giáo viên Ngữ văn tại Trường THCS Giảng Võ, đây là văn bản giàu hình ảnh (trăng, rừng, trẻ em, biển, phố phường), dễ gợi cảm xúc cho người đọc. Hệ thống câu hỏi được sắp xếp đi từ dễ đến khó, từ nhận diện thể thơ, từ ngữ, phân tích biện pháp tu từ đến liên hệ bản thân.
Phân tích chi tiết hơn, cô Phan Kim Dung đánh giá đây là một ngữ liệu mang đậm hơi thở cuộc sống vùng cao, phù hợp với lứa tuổi học sinh và có tính giáo dục cao
Về hệ thống câu hỏi đọc hiểu, cô Dung nêu rõ câu 1 và 2 thuộc dạng nhận biết, kiểm tra kiến thức nền tảng về thể thơ và khả năng khai thác thông tin trực tiếp. Câu 3 yêu cầu phân tích tác dụng của biện pháp nhân hóa. Học sinh cần gắn biện pháp nghệ thuật với nội dung biểu đạt, tránh nêu tác dụng chung chung.
Trong khi đó, câu 4 có tính phân hóa rõ nét khi yêu cầu lý giải ý nghĩa lời gọi trăng của những đứa trẻ, đòi hỏi học sinh nhận ra khát vọng giao hòa với thiên nhiên và khám phá thế giới của các em nhỏ.
Câu hỏi 5 đáng chú ý nhất, mang tính trải nghiệm. Đề đặt học sinh trước lựa chọn: Bằng lòng với hiện tại hay dấn thân khám phá chân trời mới? Đây là câu hỏi mở, học sinh cần có lý giải và lập luận thuyết phục để đạt điểm tối đa.
Nghị luận xã hội: Gắn với đời sống số, tập trung vào giải pháp
Ở phần viết, yêu cầu viết đoạn văn (200 chữ) phân tích hình ảnh “những đứa trẻ” trong bài thơ được đánh giá là tạo cầu nối tự nhiên từ phần đọc hiểu. Giáo viên Trường THCS Giảng Võ cho biết câu hỏi này có độ mở, cho phép thí sinh khai thác theo nhiều hướng (hoàn cảnh sống, tâm hồn trong trẻo, khát vọng khám phá...). Học sinh ở các mức độ trung bình đến khá, giỏi đều có thể làm được.
Đối với bài nghị luận xã hội (4 điểm), đề bài đặt ra vấn đề tạo dựng, giữ gìn các kết nối có ý nghĩa tích cực trong cuộc sống.
Thầy Nguyễn Phi Hùng nhận định đây là dạng bài nghị luận về một vấn đề cần giải quyết, câu lệnh rõ ràng. Trong khi đó, giáo viên Trường THCS Giảng Võ cho rằng vấn đề này "quen thuộc nhưng không cũ", rất thực tế khi gắn với đời sống số, mạng xã hội hiện nay, tạo cơ hội cho học sinh thể hiện tư duy và chính kiến.
Để đạt điểm cao ở phần này, cô Phan Kim Dung lưu ý học sinh cần xác định đúng trọng tâm là "đề xuất giải pháp" (tăng cường giao tiếp trực tiếp, sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm, biết lắng nghe...) thay vì chỉ phân tích thực trạng. Đồng thời, học sinh cần hiểu khái niệm "kết nối" theo nghĩa rộng gồm gia đình, cộng đồng, thiên nhiên, bản thân... thay vì chỉ giới hạn trong quan hệ bạn bè hay mạng xã hội.
Đánh giá về tính phân loại của đề, thầy Nguyễn Phi Hùng cho rằng sự phân hoá sẽ nằm ở tính cẩn thận, chỉn chu trong cách trình bày, kỹ năng viết nghị luận và khả năng cảm thụ tác phẩm.
Dự báo về kết quả, giáo viên Trường THCS Giảng Võ nhận định với mặt bằng chung của học sinh Hà Nội, phổ điểm môn Ngữ văn năm nay có thể tập trung trong khoảng từ 6,5-8 điểm, trung bình dự kiến khoảng 7 điểm.
