Theo tờ trình của Chính phủ, thời gian qua, văn bản quy phạm pháp luật (QPPL) thường xuyên được sửa đổi, bổ sung, gia tăng đáng kể việc ban hành một văn bản sửa đổi, bổ sung nhiều văn bản.
Cùng với đó, một văn bản có nội dung được sửa đổi, bổ sung bởi nhiều văn bản khác nhau; có văn bản trong một thời gian ngắn được sửa đổi, bổ sung nhiều lần; nhiều văn bản QPPL có nội dung được thay thế, bãi bỏ một phần, đính chính, công bố hết hiệu lực...
Điều này dẫn tới việc tra cứu, áp dụng văn bản QPPL đòi hỏi công sức, thời gian và khó đảm bảo chính xác, đầy đủ.
Ngoài ra, Pháp lệnh Hợp nhất văn bản QPPL năm 2012 cũng bộc lộ một số hạn chế, như: chưa quy định việc hợp nhất văn bản QPPL của chính quyền địa phương, chưa quy định rõ về giá trị pháp lý của văn bản hợp nhất trong viện dẫn, áp dụng và thi hành pháp luật; chưa bao quát hết hình thức văn bản chứa đựng quy định cần hợp nhất…
Về phạm vi, pháp lệnh này quy định về việc hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật, thẩm quyền, trách nhiệm của các cơ quan trong việc hợp nhất văn bản, trình tự, kỹ thuật hợp nhất văn bản nhằm góp phần bảo đảm cho hệ thống pháp luật đơn giản, rõ ràng, dễ sử dụng, nâng cao hiệu quả thi hành pháp luật.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho hay cơ quan thẩm tra tán thành với phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng của dự thảo pháp lệnh đã xác định. Trong đó, tập trung sửa đổi, bổ sung các nội dung về thẩm quyền, trách nhiệm, trình tự, kỹ thuật hợp nhất văn bản.
Dự thảo dự kiến sửa đổi, bổ sung 8/20 điều của pháp lệnh hiện hành, bổ sung mới 1 điều, đồng thời bãi bỏ Phụ lục hướng dẫn kỹ thuật trình bày văn bản hợp nhất để giao điều chỉnh trong văn bản quy định chi tiết của Chính phủ.
Theo ông Phan Chí Hiếu, đa số ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và các cơ quan tán thành quy định về việc trình dự thảo văn bản hợp nhất cùng với dự thảo văn bản sửa đổi, bổ sung khi trình thông qua hoặc trình ký ban hành.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra thấy rằng việc trình đồng thời văn bản hợp nhất trong trường hợp một văn bản sửa đổi, bổ sung nhiều văn bản sẽ phát sinh nhiều văn bản hợp nhất phải trình kèm theo. Trong khi đó, thời gian tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo văn bản trình Quốc hội thông qua có thể rất ngắn, điều này sẽ gây khó khăn trong việc thực hiện.
Dự thảo cũng bổ sung quy định cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản sửa đổi, bổ sung có trách nhiệm trình dự thảo văn bản hợp nhất cùng với dự thảo văn bản sửa đổi, bổ sung khi trình thông qua, ban hành văn bản sửa đổi, bổ sung.
Trong khi đó, thời hạn ký xác thực văn bản hợp nhất đối với văn bản ở Trung ương là 15 ngày kể từ ngày văn bản QPPL sửa đổi, bổ sung được công bố, ban hành; thời hạn hợp nhất văn bản của chính quyền địa phương là trước ngày có hiệu lực của văn bản sửa đổi, bổ sung ba ngày. Đối với trường hợp văn bản sửa đổi, bổ sung có hiệu lực kể từ ngày thông qua, ban hành, văn bản hợp nhất phải được ký xác thực chậm nhất là cùng ngày với ngày có hiệu lực của văn bản sửa đổi, bổ sung.
Kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội tán thành với nhiều nội dung như tờ trình của Chính phủ.
Dẫn ý kiến của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, ông Nguyễn Khắc Định lưu ý đề cao trách nhiệm người đứng đầu trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện pháp lệnh. Cùng với đó, tăng cường chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ có tính chất hỗ trợ, đổi mới hình thức tuyên truyền để tiếp cận thuận lợi.
Trên cơ sở kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ sẽ có tiếp thu giải trình; Ủy ban Pháp luật và Tư pháp phối hợp với Bộ Tư pháp hoàn thiện dự thảo trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội biểu quyết bằng phiếu, cố gắng trong tháng 5 thông qua pháp lệnh.
Chủ tịch Quốc hội: Không nợ đọng văn bản hướng dẫn, không để có 'khoảng trống' pháp luật
Phát biểu khai mạc phiên họp thứ 2 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XVI, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho hay phiên họp được tiến hành với tinh thần khẩn trương, ngắn gọn, diễn ra trong buổi sáng 11-5.
Theo đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ xem xét 3 nội dung, trong đó có việc xem xét, thông qua Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Hợp nhất văn bản quy phạm pháp luật; xem xét báo cáo công tác dân nguyện của Quốc hội tháng 3, 4 năm 2026; tổng kết kỳ họp thứ nhất và cho ý kiến bước đầu chuẩn bị kỳ họp thứ 2 của Quốc hội khóa XVI.
Chủ tịch Quốc hội lưu ý đến nay vẫn còn một số nội dung phải điều chỉnh tiến độ, lùi sang các phiên họp sau. Trong số này có cả các văn bản quy định chi tiết thi hành luật, nghị quyết đã được thông qua từ các kỳ họp thứ 9, thứ 10, Quốc hội khóa XV thuộc thẩm quyền ban hành của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, như vậy là rất chậm so với yêu cầu.
Ông đề nghị các cơ quan trình, cơ quan chủ trì soạn thảo nghiêm túc rút kinh nghiệm, đồng thời làm rõ trách nhiệm của việc chậm trễ này.
"Quan điểm xuyên suốt là không để phát sinh nợ đọng văn bản hướng dẫn thi hành, không để khoảng trống pháp luật và luật, nghị quyết có hiệu lực thì thực hiện được ngay trong thực tế”- Chủ tịch Quốc hội nói và nhấn mạnh hiện nay người dân, doanh nghiệp đang mong đợi hướng dẫn ở nghị định, thông tư để thực hiện đồng bộ.
